📍 Saimbeyli'de 3 Deprem: Siz Ne Hissettiniz?
Saimbeyli’de 24 Dakikada Üç Deprem
Mw 4,8 · 4,9 · 5,2 (AFAD) · En büyüğü şimdilik ana şok. Depremi hissedenlerin EMSC’ye gönderdiği 99 tanıklık ve 353 şiddet raporu, aletsel kayıtların göremediği bir şeyi gösteriyor: sarsıntının insanlara nasıl ulaştığını ve depremlerin birbirinden nasıl ayırt edildiğini.
Yazının Özü
4 Ekim 2026 öğleden sonra Adana’nın Saimbeyli ilçesi ile Osmaniye’nin Sumbas ilçesi sınırında 24 dakika içinde üç orta büyüklükte deprem oldu. AFAD’a göre büyüklükleri sırasıyla Mw 4,8, 4,9 ve 5,2’dir. En büyüğü sonuncusu olduğu için 14:43 depremi şimdilik dizinin ana şoku, ilk ikisi ise öncü depremlerdir. Dizi, 13 gün önceki 21 Eylül Saimbeyli M5,0 depreminin yaklaşık 12–14 km güneybatısında yer alıyor. Can ve mal kaybı bildirilmedi.
Tam yazıda üç deprem için EMSC’nin resimli anketiyle toplanan 353 makrosismik şiddet raporu (142, 69 ve 142) ve katılımcıların bu raporlara eklediği 99 yazılı tanıklık (32, 20 ve 47) birinci elden veri olarak karşılaştırılıyor. Yazılı tanıklıklar ayrı kişiler değil, raporlara eklenmiş yorumlardır; aynı kişi her deprem için ayrı rapor göndermiş olabilir. Ana şok aynı uzaklıklarda 0,5–0,6 birim daha güçlü ve çok daha geniş bir alanda (yaklaşık 380 km’ye kadar) hissedildi. Vatandaşlar depremleri kendileri de karşılaştırdı: “3. kez sallandı”, “1.den biraz daha sertti”. Yakın alanda rapor az olduğu için 100 km’ye kadar belirsizlik büyük. İkinci depremin şiddet raporlarının bir kısmının 7 dakika sonra gelen ana şokla karışmış olabileceğine ilişkin güçlü bir emare var; bu nedenle onun uzaklık–şiddet ilişkisi diğer iki depreme göre daha düşük güvenle yorumlanmalı. Ajansların moment tensörü çözümlerinin medyanı üç depremi Mw 4,7, 4,6 ve 5,0, derinliklerini 7–8 km olarak veriyor. Üç depremde de gerilme ekseni yatay, sıkışma ekseni dike yakın: normal faylanma. Bu, sol yanal doğrultu atımlı DAFZ depremlerinden açıkça farklı bir mekanizma. Dizi “deprem fırtınası” mı? Sismolojinin temel referans kaynaklarına göre kısmen: en büyük deprem diğerlerinden yalnızca 0,3–0,4 birim büyük, bu da sürü (swarm) benzeri bir özellik. Bir Evidence Check kutusu vatandaşların büyüklük tahminlerini literatürle karşılaştırıyor; iki Scientific Perspective kutusu öncü–ana şok sorusunu ve kitle kaynaklı şiddet verisinin güvenilirliğini tartışıyor. SeismoReport’un FTLS+ paneli bu dizi için veri yetersizliği nedeniyle renk vermiyor; Sismik Triyaj kutusu vatandaş için renklerin anlamını açıklıyor.
📍 Kullanım: Depremi hissedenler; sismoloji ve jeofizik öğrencileri; afet farkındalığı eğitmenleri; vatandaş bilimine ilgi duyan genel okuyucu.
|
24 dakika
Üç depremin süresi; en büyüğü (Mw 5,2) sonuncusu
AFAD, 2026
|
14
M ≥ 2,5 olay (14:19–20:28 TSİ)
AFAD kataloğu, 21:20 TSİ sorgusu
|
|
32 / 20 / 47
Yazılı tanıklık: 14:19 / 14:36 / 14:43
EMSC, 2026 · toplam 353 şiddet raporu
|
~380 km
Ana şok raporlarının uzandığı mesafe (öncü: ~250 km)
EMSC şiddet–uzaklık grafikleri
|
4 Ekim 2026’da saat 14:19’da Saimbeyli’de AFAD’a göre Mw 4,8 büyüklüğünde bir deprem oldu. 17 dakika sonra Mw 4,9, 24 dakika sonra Mw 5,2 büyüklüğünde iki deprem daha geldi (AFAD, 2026). EMSC aynı depremleri M4,7, M4,6 ve M5,0 olarak verdi. En büyüğü sonuncusu olduğu için 14:43 depremi şimdilik ana şok, ilk ikisi öncüdür. Bu adlandırma ancak geriye dönük yapılabilir: orta büyüklükte bir depremi kısa sürede daha büyüğünün izleme olasılığı tipik olarak %5’tir (Gulia ve ark., 2024). Dizi, 21 Eylül Saimbeyli M5,0 depreminin 12–14 km güneybatısında. USGS moment tensörleri üç depremde de yanal bileşenli normal faylanma gösteriyor. Can ve mal kaybı bildirilmedi.
EMSC’nin derlediği AFAD, USGS, OCA, KOERI ve AUST çözümlerinin medyanı üç depremi Mw 4,7, 4,6 ve 5,0, derinliklerini 7–8 km olarak veriyor. Üç depremde de gerilme (T) ekseni yatay, sıkışma (P) ekseni dike yakın: normal faylanma. Doğu Anadolu Fay Zonu’nun 6 Şubat 2023 depremleri ise sol yanal doğrultu atımlıydı (Karabulut ve ark., 2023). Saimbeyli–Sumbas dizisi bu açıdan DAFZ’nin ana kollarındaki depremlerden açıkça farklı. Hangi fay parçasının kırıldığı ise mevcut verilerle belirlenemiyor; DAFZ’ye yakınlık, depremlerin DAFZ ana kolunda olduğu anlamına gelmez.
Bilimsel karşılığı “deprem sürüsü” (swarm) olan bu ifade, hiçbir depremin baskın olmadığı diziler için kullanılır (Scholz, 2019). Bu dizide en büyük deprem diğerlerinden yalnızca 0,3–0,4 birim büyük; ana şok–artçı dizilerinde beklenen ~1 birimlik farkın çok altında. Bu sürü benzeri bir özellik. Ancak dizi sürülerdeki gibi yavaş başlamadı. Bu nedenle şu aşamada kesin bir sınıf yerine çoklu deprem dizisi (multiplet) demek daha güvenli.
Üç deprem için EMSC’nin resimli anketiyle 353 şiddet raporu toplandı; katılımcılar bunların bir kısmına 99 yazılı tanıklık ekledi. Bunlar bağımsız fiziksel ölçümler değil, insanların gözlemleridir. İkinci depremde “Tekrar sallandık”, “We felt both of them” yazıldı. Ana şokta vatandaşlar depremleri saydı ve karşılaştırdı: “Kadirli 3.kez sallandı”, “3.sü daha ciddi salladı”, “1.den biraz daha sertti”. Bu ifadeler aletsel sıralamayla örtüşen birinci elden gözlemlerdir.
Raporların yoğunlaştığı 70–165 km aralığında şiddet büyüklükle birlikte artıyor: 14:19 öncüsü (M4,7) 2,7; 21 Eylül (M4,9) 3,0–3,1; ana şok (M5,0) 3,2–3,3. Ana şok yaklaşık 380 km’ye, öncüler yaklaşık 200 km’ye kadar hissedildi. Episantrın ilk 30 km’sinden hiç rapor yok; 100 km’ye kadar belirsizlik büyük. İkinci öncünün grafiğinde Adana bandının ana şokunkine yakın çıkması, 7 dakika sonra gelen ana şokun raporlara karışmış olabileceğini düşündürüyor.
Sismik Triyaj — Vatandaş İçin Renklerin Anlamı
Öncel (2026)Bu yazıdaki tanıklıklar ve şiddet eğrisi, sizin gibi vatandaşların EMSC’ye gönderdiği raporlardan oluşuyor. Bulunduğunuz yeri ve ne hissettiğinizi bildirmek bir dakikanızı alır. Hissetmediyseniz de bildirin: “hissedilmedi” raporu, sarsıntının nerede bittiğini gösteren değerli bir veridir.
Her depremi ayrı ayrı bildirin; böylece her rapor doğru depreme yazılır. Akşamki artçılar için EMSC ana sayfasındaki listeyi kullanın. EMSC haritaları: 14:19 · 14:36 · 14:43. Telefonda EMSC’nin LastQuake uygulaması da aynı işi görür.
- AFAD. (2026). Deprem kataloğu: 4 Ekim 2026 [Veri seti]. deprem.afad.gov.tr
- EMSC. (2026). Central Turkey, 2026-10-04: M 4.7 (11:19 UTC), M 4.6 (11:36 UTC), M 5.0 (11:43 UTC) [Olay sayfaları, tanıklıklar ve şiddet–uzaklık grafikleri]. 2069334 · 2069342 · 2069351
- Gulia, L., Wiemer, S., Biondini, E., Enescu, B., & Vannucci, G. (2024). Improving the foreshock traffic light systems for real-time discrimination between foreshocks and aftershocks. Seismological Research Letters, 95(6), 3579–3592. https://doi.org/10.1785/0220240163
- Karabulut, H., Güvercin, S. E., Hollingsworth, J., & Konca, A. Ö. (2023). Long silence on the East Anatolian Fault Zone (Southern Turkey) ends with devastating double earthquakes (6 February 2023) over a seismic gap: Implications for the seismic potential in the Eastern Mediterranean region. Journal of the Geological Society, 180(3), jgs2023-021. https://doi.org/10.1144/jgs2023-021
- Scholz, C. H. (2019). The mechanics of earthquakes and faulting (3rd ed.). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781316681473
- U.S. Geological Survey. (2026). us6000tzif, us6000tzil, us6000tzip [Olay sayfaları ve moment tensörleri]. earthquake.usgs.gov
Comments
Post a Comment