Doğa ve Deprem Bilimi

 

Marmara Bölgesi, 1999 İzmit depreminden bu yana büyük bir deprem beklentisi altında . Ancak, İstanbul'un kendi içindeki fay hatlarının göz ardı edildiği görülüyor. Yapılan araştırmalar, İstanbul'daki karasal fay hatları üzerinde yeterince çalışma yapılmadığını gösteriyor. Örneğin, 2020 yılında yayımlanan bir çalışma, İstanbul'un sismik risklerini değerlendirmiş ve yerel fay hatlarının daha fazla araştırılması gerektiğini vurgulamıştır. İnsan Faaliyetlerinin Etkisi Son depremin, insan kaynaklı aktivitelerle ilişkili olabileceği düşünülüyor. Yüksek basınçlı atık su pompalama veya yer altından petrol çıkarma gibi faaliyetler, yer altındaki fay hatlarını tetikleyebilir. 2021'de yapılan bir başka çalışmada , insan faaliyetlerinin depremlere etkisi incelenmiş ve bu tür aktivitelerin sismik riskleri artırabileceği sonucuna varılmıştır (Foulger et al., 2018). Zemin Yapısının Önemi İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin verilerine göre,  Kartal bölgesi genellikle dirençli...

Kayınvalidem, "Nedir bu kentsel dönüşüm?" diye sordu. Ona, "Hayırlı olsun, evin yenilenecek," dedim. İstanbul'da, 1986 yılında yapılmış, ana cadde üzerindeki evine doğru yol aldık. Binanın bakımlı olduğunu gördüm, ancak çevrede daha bakımsız, depreme dayanıksız evler de vardı. Kayınvalidem, karşıdaki evde kentsel dönüşüm müteahhidinin oturduğunu söyledi. Müteahhitlik ve Kentsel Dönüşüm Müteahhitlik ve kentsel dönüşüm süreci, düşündüğümde, kurslarda öğrendiğim bilgileri hatırlattı. Hocam, "Müteahhit kumarhanedeki kasaya benzer, hiç kaybetmez," demişti. Bu söz, müteahhitlerin kentsel dönüşüm projelerindeki rolünü anlamama yardımcı oldu. Ana cadde üzerindeki bir binanın yeniden yapılması, değerinin artması ve müteahhidin kazanç sağlaması anlamına gelir. Toplantıya biraz erken geldik ve çevreyi dolaştım. Çıkma katlı binaların depreme karşı risk oluşturduğunu kayınvalideme anlattım. Merhum Prof. Dr. Hüseyin Kaplan'ın, "Çıkma katlı yapılar depremde...

Yıllarca önünden geçtiğim Türk Edebiyat Vakfı'nın kapılarını, yazar Cafer Vayni bey tarafından düzenlenen "Ustalara Vefa Paneli"ne katılmak için ilk defa aştım. Panelist olarak davet edilmesem belki de içeriğini görmeden ömrümü tamamlayacaktım. Vakfın tarihi binası adeta edebiyat kokuyordu. Panel sırasında kubbeli yapıyı inceledim ve burada konuşulanlar kitap olsa, koca bir kütüphaneyi bile doldururdu diye düşündüm. Türk-Japon Dostluk Grubu üyesi Prof. Dr. Ahmet Cihan hocamız, Türk-Japon Yüzyılık Etkinlikleri kapsamında bir Japon Paneli düzenleme fikrini ortaya attı. Hemen Cafer Vayni beyi aradım, fakat aklıma daha da büyük bir proje fikri geldi. Bu projenin temeli, öğrencilerimle final derslerini "final çalıştayı" kapsamında farklı mekanlarda yapma deneyimimizdi. Bu kapsamda Columbia Üniversitesi X Stüdyosu ve İstanbul Tasarım Merkezi'nin bulunduğu " Kadırga Özbekler Tekkesi "nde dersler yapmıştık. Ustalara Vefa Paneline adını veren Nazif Gürdo...

İstanbul, zengin tarihi ve canlı kültürü ile bilinen bir şehir olmasının yanı sıra, önemli bir sismik aktivite bölgesidir. Bu bölgedeki depremlerin tahmini ve anlaşılması, özellikle 2006 yılında Öncel ve Wilson tarafından önerilen tahmin modelinin ardından birçok çalışmanın odağı olmuştur. Bu model, gelecekteki depremlerin potansiyel yerleri ve büyüklüklerini öngörmüş ve İstanbul'un yoğun nüfusu ve tarihsel depremsellik açısından hassasiyeti göz önüne alındığında, büyük bir önem arz etmektedir. Bu makalede, 2012-2024 yılları arasında yüksek atıf alan önemli çalışmaları tanıtarak, İstanbul depremleri hakkındaki bilgi birikimini gözden geçireceğiz. 2006 Deprem Tehlike Modeli Öncel ve Wilson tarafından geliştirilen 2006 Deprem Tehlike Modeli, Marmara Denizi bölgesindeki önemli stres ve gerilme birikiminin belirli öngörülen alanlarda depremlere yol açabileceğini öne sürmüştür. Nitekim, 25 Temmuz 2001 ve 7 Haziran 2012 tarihlerinde meydana gelen M5.1 büyüklüğündeki depremler, bu model t...

Deprem Muhabiri: Merhaba, bugün konuğumuz Profesör Danışmanlık , jeoloji ve depremler üzerine uzman bir danışmanlık firması. Profesör Danışmanlık ekibi, bize sıyrılma fayları ve depremler arasındaki ilişkiyi anlatabilir misiniz? Profesör Danışmanlık: Tabii ki. Sıyrılma fayları, kabuğumuzdaki parçaların birbirinden uzaklaştığı bölgelerde oluşur. Bu bölgelerde, kabuk incelmeye başlar ve bu incelme farklı katmanlar arasında kaymaya neden olur. Sıyrılma fayları, bu kaymanın gerçekleştiği faylardır. Deprem Muhabiri: Sıyrılma faylarının oluştuğu bazı ortamlar nelerdir? Profesör Danışmanlık: Sıyrılma fayları, Afrika ve Amerika kıtalarının birbirinden ayrıldığı Rift Vadisi gibi kıtaların ayrıldığı bölgelerde, yayılma merkezlerinde , dağ kuşaklarında ve bazı okyanus tabanlarında oluşabilir. Deprem Muhabiri: Sıyrılma faylarında meydana gelen büyük depremlere örnekler verebilir misiniz? Profesör Danışmanlık: 1999 Düzce Depremi, 2005 Kashmir Depremi, 2010 Maule Depremi ve 2015 Nepal De...

EMSC : Vatandaş deprem şiddet verileri. Soru: 20 Şubat 2019 tarihinde Çanakkale'de meydana gelen deprem hakkında bilgi verebilir misiniz? Cevap: 20 Şubat 2019 tarihinde Çanakkale'nin Ayvacık ilçesinde 5.4 büyüklüğünde bir deprem meydana geldi. Deprem 9 km derinlikte gerçekleşti ve 10 saniye sürdü. Depremden dolayı 51 kişi yaralandı ve 200'den fazla bina hasar gördü. 7 bina ise yıkıldı. Deprem İstanbul'da da hissedildi. Soru: Depremden etkilenen bölgeler nerelerdir? Cevap: Depremden en çok Ayvacık ilçesi etkilendi. Ezine, Gökçeada ve Bozcaada'da da bazı binalarda hasar meydana geldi. Soru: Deprem önceden bilinir miydi? Cevap: Deprem, Kuzey Anadolu Fay Hattı'nın bir kolu olan Saros Körfezi Fay Hattı üzerinde gerçekleşti. Bu fay hattı, daha önce de 1912 yılında 7.4 büyüklüğünde bir depreme neden olmuştu. AFAD ve Kandilli Rasathanesi gibi kurumlar bölgedeki deprem aktivitesini sürekli olarak izliyor ve olası depremlere karşı uyarılar yapıyor. 20 Şubat 2019 dep...

17 Şubat 1659'da, Marmara Denizi'nin kuzeyinde 7.1 büyüklüğünde bir deprem gerçekleşti. Bu deprem, İstanbul ve Tekirdağ'da büyük bir yıkıma yol açtı. Tarihe "1659 Marmara Depremi" olarak geçen bu olay, 40.000 ila 400.000 arasında insanın hayatını kaybetmesine neden oldu. Deprem, sabahın erken saatlerinde meydana geldi. İstanbul'da birçok cami, minare, medrese ve ev yıkıldı. Ayasofya'nın kubbesi de depremden zarar gördü. Tekirdağ'da da birçok bina yıkıldı ve can kayıpları yaşandı. Depremden sonra İstanbul'da büyük bir panik yaşandı. İnsanlar şehirden kaçmaya başladı. Yangınlar çıktı ve yağma olayları gerçekleşti. Deprem, Osmanlı İmparatorluğu'nun en yıkıcı depremlerinden biri olarak kabul edilir. Depremden sonra şehirler yeniden inşa edildi ve depreme dayanıklı binalar yapılmaya başlandı. Peki, bugün aynı deprem tekrar olsa ne olur? Nüfus artışı ve yapılaşmadaki değişimler, depremin etkisini de değiştirecektir. Günümüzde İstanbul'da 16 milyo...

Deprem riski, bir bölgenin depreme maruz kalma olasılığı ve depremin şiddeti ile ilişkilidir. Jeofizik zemin sınıfı, bir bölgedeki zeminin depreme karşı dayanıklılığını gösteren bir ölçüdür. Jeofizik zemin sınıfı yüksek olan zeminler, depreme karşı daha dayanıklı olduğu için deprem riski daha düşüktür. Jeofizik Zemin Sınıfı Kategorileri Jeofizik zemin sınıfı, en az beş kategoriye ayrılır: Yüksek kalite zemin sınıfı (ZA) Orta kalite zemin sınıfı (ZB) Orta-düşük kalite zemin sınıfı (ZC) Düşük kalite zemin sınıfı (ZD) Çok düşük kalite zemin sınıfı (ZE) Yüksek kalite zemin sınıfı, deprem dalgalarını en az enerjiyle geçiren zemin sınıfıdır. Bu sınıftaki zeminler, deprem sırasında daha az titrer ve binalara daha az hasar verir. Çok düşük kalite zemin sınıfı ise, deprem dalgalarını en fazla enerjiyle geçiren zemin sınıfıdır. Bu sınıftaki zeminler, deprem sırasında daha fazla titrer ve binalara daha fazla hasar verir. Jeofizik Zemin Sınıfı ve Yapı Denetim Raporu Türkiye'de yeni yapılmış bi...

Türkiye, deprem kuşağında yer alan bir ülkedir. Bu nedenle, deprem riskini azaltmak için gerekli önlemlerin alınması büyük önem taşımaktadır. 2014 yılında İstanbul Üniversitesi AUZEF ve Mimar ve Mühendisler Grubu tarafından düzenlenen Erzincan 1939 Depreminin 75. Yılında Deprem Konferansı'nda, deprem riskini azaltmak için önemli öneriler sunulmuştur. Bu önerileri, günümüz koşullarına göre değiştirerek ve geliştirerek yeniden yazabiliriz. Deprem riskini azaltmak için öneriler: Yatay yapılaşmaya öncelik verilmelidir . Yüksek katlı binalar, deprem sırasında çok uzun süre sallanarak büyük hasar ve can kaybına neden olabilir. Bu nedenle, deprem riski yüksek olan şehirlerde, yeni inşaatlar yapılırken yatay yapılaşmaya öncelik verilmesi gerekmektedir. Deprem odaklı kentsel dönüşüm çalışmaları tamamlanmalıdır. Deprem sonrası yapılan çalışmalar, deprem riskini azaltmada önemli bir rol oynamaktadır. Bu nedenle, deprem riski yüksek olan şehirlerde, deprem odaklı kentsel dönüşüm çalışmalarını...

 

  Beklenen İstanbul depremi üzerinde sürekli konuşuluyor fakat İstanbul'da depremden etkilendi, ve 1999 İzmit depremi beklenen depremlerden birisiydi. İstanbul depremi gerçekte yok çünkü İstanbul merkezli depreme neden olacak bir kırık bulunmuyor.  Kısaca, İstanbul'da hasara neden olacak depremler var ve bu depremlerde önemlileri Marmara denizinin kuzeyinden veya güneyinden geçen Kuzey Anadolu kırıklarından herhangi birisinin neden olacağı bir depremle İstanbul, tarihte hasar almasına benzer hasar alacak. 1999 Izmit depremi meydana geldiğinde, Dünya haber ajanslarına, Avcılar depremi olarak geçti çünkü Avcılar'da yıkılan EV, ölen insan, sakatlanan veya yaralanan insan sayısı zirve yaptı.  Modern sismoloji ile depremlerin iç veya dış merkezlerini tespit edebilmemizle ilgili gelişme çok eskiye gitmiyor. Avcılar'da meydana gelen hasar, modern sismoloji öncesi meydana gelseydi 17 Ağustos depremi tarihe birden fazla deprem olarak geçecekti.  İzmit depremi, Gölcük depremi ...