Doğa ve Deprem Bilimi

 

Tarihler 10 Eylül 1509'u gösterdiğinde, İstanbul büyük bir felaketle sarsıldı. Yaklaşık 5000 kişinin hayatını kaybettiği bu deprem , şehirdeki birçok tarihi yapının yıkılmasına neden oldu. Osmanlı arşivlerine "Küçük Kıyamet" olarak geçen bu büyük sarsıntı, Adalar açıklarında gerçekleştiği tahmin edilen ve Marmara Denizi'nde büyük yıkımlara yol açan bir olaydı. Yıkılan surlar ve zarar gören binalar, şehrin yeniden inşasında büyük bir çaba gerektirdi (Mazlum, 2011). Bu harita,  Marmara Denizi  altındaki  Kuzey Anadolu Fayı  segmentini göstermektedir. Siyah çubuklar,  1912 'de  Tekirdağ  yakınlarında ve  10 Eylül 1509 'da  İstanbul  ve çevresinde meydana gelen büyük deprem kırılmalarını temsil etmektedir. Bu olaylar, fay hattı boyunca devam eden sismik aktivitenin bir parçasıdır ve  İstanbul  ile  İzmit  gibi şehirler için risk oluşturmaktadır. Oklar, fayın hareket yönünü göstererek, zamanla biriken gerilime dikkat çekme...

Dünya’nın Sürekli Hareket Eden Yapbozu Dünyamız, dev bir yapboz gibi birbirine geçmiş plakalardan oluşan bir dış katmana sahip. Bu plakalar, alttaki yumuşak tabakada adeta sörf yapar gibi, milyarlarca yıldır durmadan hareket ediyorlar. Peki neden durmadan hareket ediyorlar? Bunun sebebi, Dünya'nın iç kısmında sürekli devam eden ısı akımlarıdır. Bu akımlar, erimiş kayaçlardan oluşan bir tabaka olan mantodaki malzemeyi yukarı doğru itiyor. Bu malzeme, plakaların altında birikerek onları hareket ettiriyor. Plakalar, bu hareketle birlikte birbirlerine çarpabilir, birbirlerinden ayrılabilir veya yan yana kayabilirler. Bu hareketler de dağların oluşmasına, volkanların patlamasına ve depremlere yol açıyor. Peki bu hareketler ne zaman bitecek? Aslında, bu sorunun net bir cevabı yok. Bilim insanları, Dünya'nın iç kısmındaki ısı akımlarının milyarlarca yıl daha devam edeceğini tahmin ediyor. Bu da, plaka hareketlerinin de en azından bu kadar uzun süre devam edeceği anlamına geliyor. Yani...

Dört yıl önce, 23 Haziran 2020'de meydana gelen Oaxaca depremini biliyoruz. Bu 7.4 büyüklüğündeki deprem, hepimizi derinden etkiledi. O günden bu yana, bilim insanları bu depremi daha iyi anlamaya çalışıyor. Yeni araştırmalar bize fay hatları, plaka hareketleri ve depremin bölgedeki geçmişi hakkında daha fazla bilgi veriyor. Fay Hattı ve Plakadan Kaynaklanan Güç: Deprem, Cocos ve Kuzey Amerika plakalarının birbirine değdiği yerde meydana geldi. Cocos Plakası, Kuzey Amerika Plakasının altına doğru adeta kayıyor. Bu kayma sırasında plakalar sıkışıyor ve biriken enerji açığa çıkıyor, işte bu enerji açığa çıkışı depreme yol açıyor. Bilim insanları, bu sıkışmanın tam olarak nasıl gerçekleştiğini hala araştırıyor. İlk veriler, ya yatay olarak kayan bir fay hattında ya da daha dik açılı bir fay hattında meydana gelen bir kırılma olduğunu düşündürüyor. Büyük Depremler: Nokta Değil, Alan Etkisi: Haritalarda genellikle tek bir nokta gibi gösterilen büyük depremler, aslında daha geniş bir ala...