🏠 Gayrimenkul
🏠 Gayrimenkul Değerlemesinde Deprem Riskinin Fiyatlanması
Deprem riski ev fiyatlarına nasıl yansıyor? Kaliforniya ve Türkiye aynı soruya iki farklı cevap veriyor — ikisi de eksik.
Yazının Özü
Kaliforniya'da satıcılar, mülkün resmî bir deprem fay bölgesinde olup olmadığını alıcıya beyan etmek zorunda; Türkiye'de ise risk, adres bazlı değil standart tarifeli zorunlu bir sigorta (DASK) üzerinden yönetiliyor. Hakemli akademik çalışmalar, Kaliforniya'da fay yakınlığına dair kamuya açık bilginin — bir prim artışı değil, alıcı talebindeki azalış yoluyla — ev fiyatlarında ölçülebilir (%3–7 aralığında) bir düşüşe yol açtığını gösteriyor. Türkiye'de ise DASK %58 kapsama oranına ulaşmış olsa da, TBDY 2018'in tanımladığı zemin sınıfı hiçbir zaman ne satış fiyatına ne de sigorta primine adres bazında yansıyor.
📍 Bu yazı, 2025 tarihli bir önceki sürümün gerçek akademik kaynaklarla desteklenmiş, doğrulanmamış vaka örneklerinin kaldırıldığı yeniden yazımıdır.
Kaliforniya: Açıklama Temelli
1972 Alquist-Priolo Yasası'ndan bu yana, fay bölgesindeki mülkler satışta açıkça beyan edilir; hedonik çalışmalar %3,3–%6,6 arası fiyat düşüşü ölçmüş.
Türkiye: Sigorta Temelli
TBDY 2018 zemini altı sınıfa ayırıyor, ama bu bilgi satış işlemine yansımıyor — risk, DASK'ın standart tarifesiyle (adres-özgü olmayan) yönetiliyor.
Ortak Sınırlama
İki sistem de reaktif (Northridge 1994 / Marmara 1999 sonrası şekillendi) ve ikisi de zemin büyütmesi gibi yerel etkenleri parsel düzeyinde fiyatlamıyor.
Editoryal Şeffaflık
Bu yazının tam sürümünde, önceki taslaktaki doğrulanamayan "vaka çalışmaları" kaldırılıp yerlerine hakemli literatür bulguları konuldu.
Comments
Post a Comment