Kırklareli Balkaya Köyü Jeoturizm Saha Rehberi
Kırklareli – Balkaya Köyü
Jeoturizm Saha Rehberi
Prof. Dr. Ali Osman Öncel | 21 Aralık 2025
🎥 Balkaya & Akpınar Video Rehberi
Drone Havadan Görüntüler
🎯 Drone Videoda Durak Atlama
Arazinin Hikayesi – Sesli Anlatım
Balkaya çevresinin jeolojik oluşumu, zemin özellikleri ve jeoturizm hikâyesi – Prof. Dr. Ali Osman Öncel anlatımıyla.
🌿 Balkaya Köyü Ziyaretim – 21 Aralık 2025
Yolculuk ve Köye Varış
Bugün, 21 Aralık 2025’te İstanbul’un Büyükçekmece ilçesinden yola çıkarak Kırklareli’nin Vize ilçesine bağlı Balkaya Köyü’nü ziyaret ettim. Yolculuğa Kumburgaz’daki K13 Avrupa Otoyolu girişinden başladım. Mahmutbey–Edirne hattı olan O-3 Avrupa Otoyolu üzerinden ilerledim ve Saray gişelerinden çıkış yaptım. Oradan Vize yönüne devam ederek Evrencik – Akpınar – Balkaya güzergâhını takip ettim.
Akpınar’dan Balkaya’ya doğru ilerlerken yol orman içinden geçiyordu. Bazı bölümler bozuk olsa da genel olarak sorun yaşamadım. Doğanın içinden geçen bu yol, köye yaklaşırken insanı bambaşka bir atmosfere sokuyor.
Köy Hakkında
Balkaya Köyü, TÜİK verilerine göre yaklaşık 300 nüfuslu küçük bir orman köyü. Köyün eski adı 1909 kayıtlarında Portes Kışlası, 1928 kayıtlarında ise Apartos olarak geçiyor. Köyde arıcılık oldukça yaygın ve halkın önemli bir kısmı Boşnak kökenli; geleneklerine bağlı, sakin ve samimi bir topluluk.
Köy Girişinde İlk İzlenimler
Köyün girişinde yol çalışması vardı. Çalışma yapılan yere doğru yürürken keçiler ve koyunlar dikkatimi çekti. Bir keçi yanıma kadar geldi; muhtemelen yoldan geçenler beslediği için alışkındı ama elim boş olunca geri döndü. Yine de göz teması kurmaları çok etkileyiciydi.
Biraz ileride közde çay yapan bir işçiyle selamlaştım. Yol yapımında çalışıyordu. Közde kahvenin neden bu kadar lezzetli olduğunu konuşurken, “İnsanlara bir adım atmanız yeterli” dedi. O ateşi harlarken, ben de köyün sessizliğini dinledim.
İleride tavuklar ve koyunlar vardı. Onlara doğru yürüdüm. Meşgul olan bir kişi selam verdi; ben de “Aleyküm selam” dedim. Hayvanlarla uğraşmanın insana ne kadar iyi geldiğinden bahsettik. “Bizim evde de bir kedimiz var, bana çok iyi geliyor” dedim. O da “Evet, dilsiz varlıklarla uğraşmak muhteşem” dedi. Gerçekten haklıydı; hayvanlar dilsiz olmalarına rağmen insanlarla çok güçlü bir iletişim kuruyorlar.
Orada çok küçük bir kuzucuk gördüm. Şehirde büyümüş biri olarak şaşırıp “İnsanlar bu kadar küçük kuzuları kesiyor mu?” diye sordum. “Yok, bu kadar küçüğünü kesmezler” dedi ve daha büyük kuzuları gösterdi. Ardından küçük kuzuyu işaret ederek “Bu kuzu, annesi doğarken ölen bir kuzu. Biberonla besledim, bu hâle gelene kadar” diye anlattı. Köyde doğan her hayvanın hikâyesini bildiklerini söyledi. Bu beni çok etkiledi.
Sohbet ilerledikçe konuştuğum kişinin köyün muhtarı olduğunu öğrendim. Balkaya’nın geçmişi, nüfusu, gelenekleri ve doğası üzerine uzun bir sohbet ettik.
Köy Kahvesi ve İnternet
Köy kahvesine girdim. Orman köyünde tahmin edeceğiniz gibi odun ateşiyle yanan bir soba vardı. Şehirde böyle bir soba görmeyeli yıllar olmuştu; o sıcaklık ve odun kokusu insanı hemen sarıyordu.
Selam verdim; yabancı olduğum hemen fark edildi, herkes merakla baktı. Telefonuma baktım, internet çekmiyordu. “Köy kahvesinin interneti var, ona bağlanırsanız çeker” dediler. İlginçti: cep telefonu şebekesi çekmezken köy kahvesinin Wi-Fi’si sorunsuz çalışıyordu. Köylerde GSM’in çekmemesi yaygın bir durum; baz istasyonuna uzaklık ve arazi yapısı etkiliyor. Bu deneyimden sonra operatörümü değiştirdim; köyden tanıdıklarım da “doğru yapmışsın” dedi.
Çaylar ikram edildi. İnterneti olan bir köy kahvesi olması dikkatimi çekti; artık görüntülü iletişim için bile internet şart hâline gelmiş.
Gençlerin Göçü ve Köy Yaşamının Geleceği
Köyde gençlerin artık yaşamadığından bahsedildi. Muhtar ile karşılaştığımızda bu konuyu açtık: “Gençler köyde kalmıyor. Aslında 40 yaşından küçüklere devletimiz hayvancılık desteği veriyor ama ilgilerini çekmiyor.” dedi. Köyde yetişen gençler köyde kalmak istemiyorsa gerçekten ne olacak? Buna karşılık, köyde yetişmeyen birçok kişi emekli olduktan sonra köylere yerleşiyor.
Konu köydeki insan yapısına geldiğinde, genelde dışarıdan emeklilerin yerleştiğine dikkat çekildi: Köyden göç eden gençler, köye göç eden emekli ve ileri yaş insanlar… “Köylü milletin efendisidir” diye bir söz var; neden köylü olmak, milletin efendisi olmak istemiyorlar diye sordum. Aslında cevabı hepimiz biliyoruz: Köyde kalmak cazibesini kaybetmiş. Son verilere göre kırsal bölgelerde yaşayan insanların ortalama yaşı 55–60 bandına yükselmiş durumda.
Köy etrafı adeta cennet gibi; hayvancılık, tarım ve orman işleri için her türlü imkân var. Ama gençlerde istek yok. Çözüm nasıl olur bilemiyorum ama önemli bir sorun olarak ortada duruyor.
Bölgenin Diğer Güzellikleri ve Tarihsel Arka Plan
Köyde sohbet ilerledikçe bölgenin diğer güzelliklerinden de bahsedildi. Yaz aylarında mutlaka görülmesi gereken sahillerden biri olarak Police Koyu önerildi. Balkaya ile Kıyıköy’ün yaklaşık 15 km olduğunu, Police Koyu’nun ise Karadeniz kıyısındaki en güvenli ve en sakin koylardan biri olduğunu söylediler. Karadeniz’in dalgalı yapısı düşünüldüğünde bu bilgi dikkatimi çekti. Ayrıca Vize ilçesinde Kırklareli Üniversitesi’nin bir kampüsünün bulunduğunu öğrendim; bu da bölgeye eğitim ve kültür açısından canlılık katıyor. “Vize” adının kökenini sorduğumda, halk arasında Bizans prensesiyle ilişkilendirildiği söylense de tarihsel olarak adın Bizans dönemindeki Bizye (Βιζύη) yerleşiminden geldiği biliniyor. Bölgenin hem doğal hem tarihsel zenginliği, bu kısa ziyaret sırasında bile kendini fazlasıyla hissettirdi.
“Balkaya” Adının Kökeni – Kayalardan Akan Balın Hikâyesi
Köyde sohbet ederken Balkaya adının kökenini anlattılar. Rivayete göre bu isim, kayalardan bal akmasıyla ilişkilendiriliyormuş. Istranca’nın oyuklu ve çatlaklı kaya yapısı arılar için doğal bir yuva oluşturduğu için, eskiden bu kayalıklarda yabani arı kolonileri yaşarmış. Arılar tamamen doğal ortamda bal ürettiği için, peteklerin içinden sızan bal zaman zaman kaya yüzeyine kadar akarmış. Köylüler de bu görüntüye “bal akan kaya” anlamında Balkaya demişler. Bugün “gerçek organik bal” diye aranan şeyin, o dönem tamamen doğal şekilde oluşan bu bal olduğu söyleniyor. Bölgenin zengin bitki örtüsü ve Istranca’nın doğal ekosistemi düşünüldüğünde, bu hikâye hem kültürel hem ekolojik açıdan oldukça anlamlı.
Bu ziyaret, doğanın güzelliğinin yanı sıra köy yaşamının değişen yüzünü, gençlerin göçünü ve geleneksel yaşamın zorluklarını bir kez daha düşünmeme vesile oldu.
📸 21 Aralık 2025 Saha Fotoğrafları
📸 Balkaya Köyü & Çevre Fotoğrafları
Şekil: MTA Yerbilimleri Harita Görüntüleyici üzerinde Balkaya ve çevresinin kırık hatları. Harita, “Faylar” ve “Diri Fay” katmanları kullanılarak oluşturulmuştur. Gerçek kırık geometrisi ve doğrultusu, doğrudan Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü’nün çevrimiçi haritasından alınmıştır. (MTA Yerbilimleri Harita Görüntüleyici)
📘 Jeofizik SSS – Zemin, Kırık Hattı ve Deprem
Soru: Buradaki kırık hattı aktif bir fay mı?
Cevap: Hayır. MTA haritasına göre bu hat “faylar” kategorisindedir ve aktif (diri) fay değildir. Burada odak deprem tehlikesi değil, arazinin geçmişte nasıl şekillendiğini anlamaktır.
Soru: Bu kırık hattını neden gösteriyoruz?
Cevap: Bu çizgi, bölgenin jeolojik geçmişini, vadilerin yönlenmesini ve topoğrafyanın bugünkü şeklini açıklayan yapısal bir izdir. Jeoturizmde bu tür kırıklar, arazi okuryazarlığı kazandırmak için önemlidir.
Soru: Deprem açısından burası nasıl bir zemin?
Cevap: Balkaya çevresinde yüzeye yakın sert ve sıkı kayaçlar bulunur. Jeofizik açıdan bu tür zeminler, gevşek alüvyonlara göre daha düşük zemin büyütmesi eğilimi gösterir. Ancak deprem güvenliği her zaman yapı kalitesi ve mühendislik projeleriyle birlikte değerlendirilir.
Soru: Haritadaki mavi çizgiler neyi gösteriyor?
Cevap: Mavi çizgiler, MTA’nın “Faylar” katmanındaki tarihsel kırıkları temsil eder. Bunlar aktif değildir; sadece arazinin yapısal mimarisini anlamaya yardımcı olur.
Soru: Bu bilgiler neden jeoturizmde önemli?
Cevap: Çünkü jeoturizm sadece “güzel manzara” değil, arazinin nasıl oluştuğunu anlamaktır. Kırık hatları, vadiler, yamaçlar ve topoğrafya arasındaki ilişkiyi görmek, ziyaretçiye bilimsel bir bakış kazandırır.
Bu jeotur rotası, Kırklareli Balkaya Köyü ve Akpınar çevresindeki jeolojik, ekolojik ve kültürel özellikleri duraklar halinde tanıtır. Trekking rotası bu jeotur kapsamının yürüyüş bölümünü oluşturur.
🌍 Jeotur Durakları
- Dere Vadisi Mikrokliması – Nemli hava, küçük şelaleler, Karadeniz benzeri ekosistem.
- Istranca Metamorfik Kayaçları – Sert temel kayaçlar, düşük zemin büyütmesi.
- Orman İçi Ekolojik Koridor – Meşe–çam karışımı, kışın açık görüş.
- Jeofizik Gözlem Noktası – Yamaçta yüzeylenen kaya birimleri.
- Akpınar Üst Teras – Rüzgâr koridoru, havadar plato, kırsal yaşam.
Balkaya ve Akpınar çevresi, dere vadileri ve orman içi patikalar sayesinde doğal bir trekking rotası sunar. Kışın yaprak dökümü, vadinin jeomorfolojisini daha görünür kılar ve yürüyüşü daha keyifli hale getirir.
🥾 Rota Özeti
- Başlangıç: Balkaya Piknik Alanı
- Bitiş: Akpınar Köyü Üst Yamaçları
- Toplam Mesafe: 4.2 km
- Süre: 1 saat 20 dakika (yavaş tempoda)
- Zorluk: Kolay – Orta
🪨 Jeofizik Gözlem
Rota boyunca Istranca Masifi’nin metamorfik kayaçları yüzeyde görülür. Bu kayaçlar sert ve sıkı yapılarıyla bölgenin deprem açısından daha güvenli olmasını sağlar (düşük zemin büyütmesi).
1. Dere Vadisi Mikrokliması
Nemli hava, küçük şelaleler ve Karadeniz benzeri mikroekosistem. Vadi boyunca sıcaklık ve nem değişimleri gözlemlenebilir.
Mikroklima–jeoloji ilişkisi sahada doğrudan gözlemlenebiliyor.
- 🔍 Dere suyunun sıcaklığını hissedin
- 🌿 Vadi tabanındaki bitki yoğunluğunu karşılaştırın
- 💧 Nem farkını teninizde hissediyor musunuz?
2. Istranca Metamorfik Kayaçları
Sert ve sıkı yapılarıyla düşük zemin büyütmesi sağlar. Bölgenin deprem davranışını belirleyen temel birimdir.
Sert temel kayaçların deprem güvenliğine etkisi doğrudan gözlemlenebilir.
- 🔍 Kaya yüzeyinde çatlak veya süreksizlik arayın
- 🪨 Kaya sertliğini parmakla test edin
- 🌋 Bölgenin deprem riskini düşünün
3. Orman İçi Ekolojik Koridor
Meşe–çam karışımı orman yapısı, kışın açık görüş ve yaban hayatı geçiş koridorları.
Ekolojik geçiş zonları ve biyoçeşitlilik sahada gözlemlenebilir.
- 🌳 Farklı ağaç türlerini ayırt edin
- 🐾 Yaban hayatı izlerine bakın
- 👀 Kışın görüş açısının avantajını hissedin
4. Jeofizik Gözlem Noktası
Yamaçta yüzeylenen kaya birimleri, zemin özelliklerinin sahada doğrudan gözlenebildiği nadir noktalardan biridir.
Zemin–kaya ilişkisi ve deprem riski sahada net olarak anlaşılır.
- 🔍 Kaya yüzeyindeki katmanları inceleyin
- 🪨 Sertlik farklarını test edin
- 🌍 Bölgenin deprem güvenliğini düşünün
5. Akpınar Üst Teras
Rüzgâr koridoru, havadar plato ve kırsal yaşamın jeomorfoloji ile ilişkisi.
Jeomorfoloji–kırsal yaşam ilişkisi ve rüzgâr dinamikleri gözlemlenebilir.
- 💨 Rüzgâr yönünü ve gücünü hissedin
- 🏔️ Geniş görüş açısını kullanın
- 🏘️ Köy yerleşiminin topoğrafya ile ilişkisini düşünün
Bu şematik topoğrafik kesit, rota boyunca yüzey yükselimini gösterir. Alt kısım Istranca Masifi’nin Paleozoik yaşlı metamorfik temel kayaçlarını, üst kısım vadi dolgusunu temsil eder. Numaralar jeotur duraklarıyla eşleşir.
Comments
Post a Comment