🌍 Sürdürülen Dayanıklılık: Dakikalarda Çöküşten On yıllara Yayılan Toparlanma Gerçeği
İki Dakikada Çöküş, Onlarca Yılda Kalkış
UNESCO “Sustained Resilience” tartışmaları – Ali Osman Öncel’in soruları ışığında
⏱️ İki Dakikada Çöküş, Kaç Yılda Kalkış?
Deprem şehirleri iki dakikada, savaşlar bölgeleri birkaç yılda yıkabiliyor. Buna karşın toparlanma süreçleri onlarca yıla yayılıyor.
- Enkaz kaldırma: Aylar
- Yapısal yeniden inşa: Yıllar
- Sosyal ve psikolojik iyileşme: Kuşaklar
Asıl kırılganlık bina değil, binayı yıllarca ayağa kaldıramayan sistemdir.
⚠️ Bileşik Tehlikeler
Tek bir afet, başka krizleri tetikleyerek zincirleme yıkım üretir.
- Deprem → sıvılaşma → köprü çökmesi → ulaşım felci
- Deprem → enerji kesintisi → sağlık ve su sistemlerinin çökmesi
Yıkım yalnızca fiziksel değil; insani, ekonomik ve kurumsal bir zincirdir.
🛠️ Varlık Odaklı Dar Bakış
Geleneksel mühendislik tekil yapıyı korur. Oysa afetler tüm altyapıyı aynı anda sınar.
Bir yapıyı değil, yapının devre dışı kalmasıyla çöken sistemi tasarlamak gerekir.
🌐 Sistem Ölçeğinde Dayanıklılık
UNESCO’nun temel vurgusu nettir: Varlıklardan sistemlere geçiş.
“If an earthquake can destroy cities in two minutes and wars can devastate regions in two years, why do recovery processes take decades?”
Dayanıklılık, uzun toparlanma döngülerini hiç başlatmayan tasarımdır.
∞ Sürdürülen Dayanıklılık
Net tanım: Bir sistemin yalnızca şoktan sonra ayağa kalkması değil, şokun toplumsal kuşakları çökertememesidir.
Çöküşü engellemeden yalnızca toparlanmayı konuşmak, gerçeğin yarısını görmektir.
❓ Toplantı Sırasında Gelen Sorular
- Alaa Assani: Sunumlar veya kayıt paylaşılacak mı?
- Ali Osman Öncel: Aktif çatışma sırasında hızlı hasar tespiti, sağlam altyapıyı ifşa ederek siviller için yeni güvenlik riskleri yaratmadan nasıl yapılabilir?
- Alaa Assani: “Redundancy” neyin yedekliliği?
- Alaa Assani: Suriye’de silahlı çatışma ve kitlesel yerinden edilme ile 2023 depreminin bileşik etkileri üzerine DRR uygulamaları.
- Zach Lee: Birey ve hane davranışları, yer değiştirme ve geçim kararları bileşik etkilerde nasıl dikkate alınıyor?
- Alberto Fernandez: Sürdürülebilirliği nasıl tanımlıyorsunuz? CO₂ mi?
- Gamelihle Sibanda: “Build back better” için yeni kodlar yokken mühendislerin hukuki risk korkusu nasıl aşılabilir?
- Bachir Benfarhat: Altyapı dayanıklılığının yöneticiler için operasyonel hale getirilmesi nasıl sadeleştirilebilir?
Soruların tamamı canlı oturumda yanıtlanmıştır.
🌅 Son Söz
Deprem iki dakikada, savaş iki yılda yıkıyor. Eğer sistemler onlarca yılda ayağa kalkamıyorsa sorun tasarımın kendisindedir.
“Dayanıklılık, çöküşten sonra ayağa kalkmak değil,
kuşakları baştan çökertmemektir.”
Comments
Post a Comment