🌍 Kahramanmaraş M 4.4 Depremi • Prof. Dr. Ali Osman Öncel
Academic Seismology Portal • Prof. Dr. Ali Osman Öncel • İstanbul Üniversitesi–Cerrahpaşa
Mw 4.4 Kahramanmaraş–Elbistan Depremi: Sığ Odak (7 km)ARTÇI SİSMİSİTE
Tarih–Saat: 26 Şubat 2026 • 17:17 UTC | 20:17 Yerel (UTC+3)
Rapor Türü: Hızlı Teknik Not • Gerçek Zamanlı Değerlendirme
6 Şubat 2023 Kahramanmaraş ana şoklarının (Mw 7.8 + 7.5) uzun süreli artçı süreci kapsamında değerlendirilmektedir.
1. Depremin Temel Parametreleri & Derinlik
Tablo 1 — Parametre Karşılaştırması
| Parametre | Değer | Tarih–Saat (UTC) | Tarih–Saat (Yerel / UTC+3) | Kaynak |
|---|---|---|---|---|
| Moment Büyüklüğü | Mw 4.4 | 26 Şub 2026, 17:17 UTC | 26 Şub 2026, 20:17 TSİ | EMSC |
| Büyüklük (alternatif) | M 4.7 | — | — | AFAD / KOERI |
| Episanter | 38.107°N, 37.313°E | — | EMSC | |
| Odak Derinliği | 7 km (sığ) | — | EMSC | |
| En yakın yerleşim | Ekinözü ≈ 10 km | — | — | |
| Elbistan ilçesi | ≈ 15 km SW | — | — | |
| Kahramanmaraş merkez | ≈ 67 km NNE | — | — | |
| Tektonik bağlam | DAFZ – Çardak/Erkenek segmenti yakını | — | — | |
Sığ odaklı deprem: 7 km odak derinliği, Doğu Anadolu Fay Zonu (DAFZ) içinde yerkabuğunun üst kısmında gerçekleşen tipik bir kırılmayı temsil eder. Bu derinlik, kırılma enerjisinin yüzey yakınında yoğunlaşmasına ve episantere yakın yüksek şiddet gözlemlenmesine yol açar. Deprem, 6 Şubat 2023 büyük depremlerinin uzun süreli artçı süreci kapsamında değerlendirilmelidir (Barbot vd., 2023; Tan vd., 2024).
Bölgesel Sismisite Haritası (1961–2026)
[Şekil 1: 1961–2026 arası kaydedilen tüm depremler – EMSC. Bu harita tarihsel kümülatif veriyi gösterir; yoğun görünüm, uzun zaman dilimindeki çok sayıda küçük depremden kaynaklanır.]
Vatandaş algısı ve iletişim önerisi:
Bu tür kümülatif haritalar üst üste binen onlarca yıllık veriyi gösterdiği için "bölge tamamen deprem dolu" algısı yaratabiliyor. Sarı-turuncu yoğunluk (0–40 km derinlik) aslında bölgenin aktif fay zonu içinde olduğunu doğrular, ancak "her an büyük deprem olacak" anlamına gelmez.
Kamu iletişiminde daha az korkutucu ve daha anlamlı olan: zaman filtreli heatmap'ler (son 6 ay, son 1 yıl, son 3 yıl) tercih edilmelidir.
Bu tür kümülatif haritalar üst üste binen onlarca yıllık veriyi gösterdiği için "bölge tamamen deprem dolu" algısı yaratabiliyor. Sarı-turuncu yoğunluk (0–40 km derinlik) aslında bölgenin aktif fay zonu içinde olduğunu doğrular, ancak "her an büyük deprem olacak" anlamına gelmez.
Kamu iletişiminde daha az korkutucu ve daha anlamlı olan: zaman filtreli heatmap'ler (son 6 ay, son 1 yıl, son 3 yıl) tercih edilmelidir.
2. Hissedilme & Yoğunluk Dağılımı
[Şekil 2: Hissedilen şiddet – episantere mesafe ilişkisi – EMSC]
Tablo 2 — EMSC Yoğunluk Tablosu (yaklaşık değerler)
| Mesafe (km) | EMS-98 Şiddet | Sarsıntı tanımı | Beklenen Hasar | Temsili Yerleşim |
|---|---|---|---|---|
| 0–12 | ≥ V–V.5 | Moderate | Very Light | Ekinözü |
| 12–19 | V–V.5 | Moderate | Very Light | Elbistan |
| 29–44 | IV | Light | None | Afşin |
| 66–101 | III–IV | Weak | None | Malatya |
| 101–153 | III | Weak | None | Gaziantep |
| 233–354 | II–III | Weak | None | Diyarbakır |
Teknik not — Şiddet–mesafe ilişkisi (atenuasyon yorumu):
Mw 4.4 büyüklüğündeki bir deprem için episantere yakın şiddetin V–V.5 seviyesine ulaşması, iki temel faktörle açıklanabilir:
(1) Sığ odak etkisi: 7 km odak derinliği, yüzeye olan hiposantral mesafeyi azaltır ve hipo-santral mesafe ile büyüklüğe bağlı zemin hareketi yakın alanda beklenenden yüksek çıkar. Genellikle sığ odaklı depremler, aynı büyüklükteki orta–derin odaklılara kıyasla episantr yakınında 0.5–1 şiddet birimi daha yüksek etki gösterir.
(2) Zemin kırılganlığı: 2023 depremleri sonrası bölgede yapı stokunun ve zemin dokusunun artan duyarlılığı (Ökmen vd., 2024; Çelik vd., 2024). Allüvyal zeminlerde gözlemlenen zemin amplifikasyonu, titreşim şiddetini yakın mesafede artırmaktadır.
~400 km mesafeye kadar zayıf düzeyde hissedilme (II–III), sığ odak ve görece düşük kaliteli sönümleme koşullarının birleşik etkisini yansıtmaktadır.
Mw 4.4 büyüklüğündeki bir deprem için episantere yakın şiddetin V–V.5 seviyesine ulaşması, iki temel faktörle açıklanabilir:
(1) Sığ odak etkisi: 7 km odak derinliği, yüzeye olan hiposantral mesafeyi azaltır ve hipo-santral mesafe ile büyüklüğe bağlı zemin hareketi yakın alanda beklenenden yüksek çıkar. Genellikle sığ odaklı depremler, aynı büyüklükteki orta–derin odaklılara kıyasla episantr yakınında 0.5–1 şiddet birimi daha yüksek etki gösterir.
(2) Zemin kırılganlığı: 2023 depremleri sonrası bölgede yapı stokunun ve zemin dokusunun artan duyarlılığı (Ökmen vd., 2024; Çelik vd., 2024). Allüvyal zeminlerde gözlemlenen zemin amplifikasyonu, titreşim şiddetini yakın mesafede artırmaktadır.
~400 km mesafeye kadar zayıf düzeyde hissedilme (II–III), sığ odak ve görece düşük kaliteli sönümleme koşullarının birleşik etkisini yansıtmaktadır.
İletişim notu: EMSC'nin ondalıklı şiddet değerleri (5.5, 4.03 vb.) hassas ölçüm araçlarına dayanmakla birlikte halk arasında "farklı büyüklük" yanılgısına yol açabiliyor. İletişimde yuvarlanmış tam sayı (V, IV, III) + kısa sözlü açıklama tercih edilmelidir.
3. Neden Hâlâ Mw 4+ Depremler Oluyor? — Omori-Utsu Yasası
6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremleri (Mw 7.8 + 7.5) çok büyük bir enerji boşalımı yarattı ve Doğu Anadolu Fay Zonu boyunca 400 km'den fazla fay segmentini aktive etti. Omori-Utsu yasasına göre artçı depremlerin sıklığı ve büyüklüğü zamanla azalır; ancak bu süreç büyük depremlerden sonra genellikle 3–10 yıl veya daha uzun sürebilir (Tan vd., 2024).
Omori-Utsu Formülü
Değiştirilmiş Omori-Utsu Yasası:
$$N(t) = \frac{K}{(t + c)^p}$$
N(t): Ana şoktan itibaren t zaman sonraki artçı sıklığı (olay/birim zaman)
K: Artçı üretkenlik katsayısı (ana şokun büyüklüğüne bağlı)
c: Gecikme süresi — tam üstel azalmanın başlamadığı erken dönem ofset parametresi (genellikle 0.01–0.1 gün)
p: Artçı sönüm hızı üsteli; Kahramanmaraş 2023 artçı dizisi için ölçülen değer: p = 1.14–1.25 (Tan vd., 2024)
p > 1 değeri, artçı sönümünün küresel ortalama (p ≈ 1.1) ile uyumlu olduğunu ve sismisitenin zamanla düzenli biçimde azaldığını gösterir.
Ana nedenler — bilimsel bağlam:
• Fay zonu milyonlarca yıllık jeolojik bir yapıdır; her deprem farklı küçük segmentlerde yeni kırılmalar yaratır.
• 26 Şubat 2026 episanteri ana fay güzergahı üzerinde değil, ancak DAFZ'nın Çardak–Erkenek bölgesi yakınında konumlanmaktadır → tipik artçı davranışı.
• Kısa fay segmentleri büyük deprem üretmemiş olabilir; bu segmentler potansiyel tehlike taşıyabilir (Öncel & Wilson, 2001).
• 2023 ana şoklarının tetiklediği Coulomb gerilim transferi, bölgede 3–10+ yıl sürebilecek artçı aktivitesinin fiziksel temelidir (Barbot vd., 2023; Zhang vd., 2023).
• Fay zonu milyonlarca yıllık jeolojik bir yapıdır; her deprem farklı küçük segmentlerde yeni kırılmalar yaratır.
• 26 Şubat 2026 episanteri ana fay güzergahı üzerinde değil, ancak DAFZ'nın Çardak–Erkenek bölgesi yakınında konumlanmaktadır → tipik artçı davranışı.
• Kısa fay segmentleri büyük deprem üretmemiş olabilir; bu segmentler potansiyel tehlike taşıyabilir (Öncel & Wilson, 2001).
• 2023 ana şoklarının tetiklediği Coulomb gerilim transferi, bölgede 3–10+ yıl sürebilecek artçı aktivitesinin fiziksel temelidir (Barbot vd., 2023; Zhang vd., 2023).
4. İlgili Video İçerikleri — @aliosmanoncel Kanalı
Önemli Not: Aşağıdaki içerik listeleri, Prof. Dr. Ali Osman Öncel'in blog yazıları ve sosyal medya paylaşımlarından derlenen konular ile YouTube kanalındaki içerik temaları esas alınarak hazırlanmıştır. Kanalın tam ve güncel video listesine ulaşmak için lütfen aşağıdaki linki ziyaret ediniz: youtube.com/@aliosmanoncel/videos
Rapor Konularıyla İlişkili Kanal Temaları
Kahramanmaraş Depremi Artçı Süreci: Bilimsel Değerlendirme
Tema: 2023 Kahramanmaraş artçı sismisitesi
6 Şubat 2023 Mw 7.8 + 7.5 depremlerinin ardından süregelen artçı aktivitesinin bilimsel değerlendirmesi; artçı dizi özellikleri, Omori-Utsu yasası ve bölgesel sismik risk iletişimi.
Raporla ilişkisi: Bu rapordaki Mw 4.4 depremi 2023 artçı dizisinin parçasıdır; artçı süreç analizi doğrudan bağlantılıdır.
Kanalda "Kahramanmaraş artçı" anahtar kelimesiyle arama yapınız → Kanala git
Doğu Anadolu Fayı: Segmentasyon ve Sismik Risk
Tema: DAFZ tektonik yapısı ve fay segmentasyonu
Doğu Anadolu Fay Zonu'nun segment yapısı, Çardak–Erkenek–Pazarcık segmentleri ve bu segmentlerdeki gerilim dağılımı; Coulomb gerilim transferi ve sismik boşluk kavramı.
Raporla ilişkisi: Mw 4.4 depremi DAFZ Çardak/Erkenek segmenti yakınında gerçekleşmiştir; segment bilgisi doğrudan geçerlidir.
Kanalda "Doğu Anadolu fay segmenti" anahtar kelimesiyle arama yapınız
Sığ Odaklı Depremler: Neden Daha Tehlikeli?
Tema: Sığ odak derinliği, şiddet–mesafe ilişkisi
Odak derinliğinin yüzey sarsıntı şiddetine etkisi; sığ odaklı depremlerde şiddet–mesafe eğrisinin farklı davranışı ve pratik risk değerlendirmesi.
Raporla ilişkisi: Bu raporun merkezinde 7 km sığ odak derinliği ve buna bağlı şiddet dağılımı yer almaktadır.
Kanalda "sığ odak" veya "odak derinliği" anahtar kelimesiyle arama yapınız
Zemin Etkisi ve Deprem Hasarı: Kahramanmaraş Örneği
Tema: Zemin amplifikasyonu, site etkisi, yapı kırılganlığı
Alüvyal zeminlerde zemin amplifikasyonunun deprem hasarına etkisi; Kahramanmaraş ve Antakya'da gözlemlenen zemin–yapı etkileşimi ve binalardaki hasar dağılımı.
Raporla ilişkisi: Bu raporun Şiddet bölümünde zemin kırılganlığı ve amplifikasyon etkisi vurgulanmaktadır.
Kanalda "zemin etkisi" veya "zemin amplifikasyonu" anahtar kelimesiyle arama yapınız
Deprem Risk İletişimi: Vatandaşa Doğru Mesaj
Tema: Kamu iletişimi, deprem farkındalığı, medya-bilim ilişkisi
Deprem verilerinin medyaya ve halka doğru aktarılması; sismisite haritalarının yanlış yorumlanması, şiddet–büyüklük karışıklığı ve etkili risk iletişimi stratejileri.
Raporla ilişkisi: Bu raporun "Vatandaş Algısı" bölümü ile doğrudan örtüşmektedir; kümülatif harita yorumu ve iletişim tavsiyeleri.
Kanalda "risk iletişimi" veya "deprem farkındalığı" anahtar kelimesiyle arama yapınız
Doğrulama Notu: YouTube kanalına programatik erişim bu rapor hazırlanırken teknik kısıtlar nedeniyle mümkün olmamıştır. Kanal içeriklerinin tam ve güncel listesi için lütfen kanalı doğrudan ziyaret ediniz. Yukarıdaki tema başlıkları, kanalın konu bütünlüğü ve blog içerikleriyle uyumlu olduğu değerlendirilen alanlardır.
5. Bilimsel Kaynaklar (SCI / SCI-Expanded)
Aşağıdaki makaleler SCI veya SCI-Expanded indeksli dergilerde yayımlanmış olup bu raporun konularıyla doğrudan ilişkilidir. Referanslar APA 7 formatında sunulmuştur.
SCI-E · Artçı Dizisi / Omori-Utsu · Acta Geophysica 2024
Uzun süreli artçı özellikleri — 2023 Kahramanmaraş dizisi
Çalışma, 9 aylık artçı dizisinde ~50.000 olayı çift fark yöntemiyle yeniden konumlandırarak Omori-Utsu yasası parametrelerini belirlemiştir. Ana şok kırılmasının Ölü Deniz Fayı'ndan DAFZ'na nasıl transfer olduğu gösterilmektedir. p-değeri küresel ortalama (≈1.1) ile uyumludur.
Raporla ilişkisi: Bu raporun Omori-Utsu bölümüne doğrudan destek sağlamaktadır; Mw 4.4 depreminin uzun artçı süreciyle bağlamı kurulmaktadır.
SCI-E · Omori-Utsu / b-değeri · Acta Geophysica 2024
2023 Kahramanmaraş dizisinin istatistiksel ve kaynak karakterizasyonu
DAFZ ve Çardak fayları üzerinde Omori-Utsu azalma parametreleri (p = 1.14–1.25) ve b-değeri uzamsal–zamansal değişimi incelenmiştir. Ana şoktan aylar önce hafif b-değeri azalması (Δb ≈ 0.2) saptanmıştır.
Raporla ilişkisi: Omori-Utsu formülünün Kahramanmaraş bölgesi için kalibre edilmiş p parametresi değerlerini sunmaktadır.
SCI · Fay Segmentasyonu / Artçı Dağılımı · Science 2023
2023 Kahramanmaraş Mw 7.8–7.7 deprem çiftinin karmaşık dinamiği
Çok ölçekli sismik ve uzay jeodezik verilerle en az 6 büyük fay segmentinin kırıldığı gösterilmiştir. Artçı sismisitenin büyük fay bükümlerinde ve yüksek kosismik kayma bölgelerini çevreleyerek yoğunlaştığı saptanmıştır.
Raporla ilişkisi: Mw 4.4 depremi DAFZ segment sınırına yakın olup bu çalışmanın belirlediği fay geometrisi ve artçı dağılımı ile doğrudan bağlantılıdır.
SCI · Fay Segmentasyonu / Süpersikl · Nature Communications 2024
Doğu Anadolu Fayı boyunca sismik kayma kanalizasyonu ve uzun dönemli süpersikl davranışı
Son iki bin yılın deprem verileri analiz edilerek DAFZ üzerinde iki olası süpersikl tespit edilmiştir. Her sikl içinde kırılmaların kuzeydoğudan güneybatıya doğru ilerlediği ve farklı fay kollarını aktive ettiği gösterilmiştir.
Raporla ilişkisi: Mevcut artçı süreci ve M4+ olayların devam etmesi, DAFZ'nın uzun dönem sismik döngüsü bağlamında değerlendirilmektedir.
SCI · Zemin Etkisi / Saha Yanıtı · Int. J. Civil Engineering 2023
2023 Türkiye–Suriye depremi dizisi: Kahramanmaraş'ta yer hareketi ve yerel zemin etkisi analizleri
Kahramanmaraş kentinde Yatay-Dikey Spektral Oran (H/V) yöntemiyle zemin etkisi incelenmiş; alüvyal vadi alanlarında zemin yüzeyindeki ivme spektrumunun yer hareketi modellerinden ~3 kat daha yüksek çıktığı belirlenmiştir.
Raporla ilişkisi: Bu raporun Hissedilme & Yoğunluk bölümündeki zemin amplifikasyonu ve yakın mesafede yüksek şiddet yorumunu desteklemektedir.
SCI-E · Zemin Etkisi / Site Yanıtı · Env. Earth Sciences 2025
6 Şubat 2023 depremlerinde Kahramanmaraş ve Antakya'daki hasar nedenlerinden biri olarak zemin etkisi
H/V tekniği ile her iki kentte de baskın zemin frekansının vadi alanlarında azaldığı, tepe eğimlerinde arttığı gösterilmiştir. Zemin doğal frekansı ile yapı doğal periyodu örtüşünün rezonans etkisiyle hasar şiddetini önemli ölçüde artırdığı saptanmıştır.
Raporla ilişkisi: Bölgedeki yapı stokunun ve zeminin depreme duyarlılığını açıklayan güncel referanstır; yakın mesafede V–V.5 şiddet gözlemi bu bulgularla tutarlıdır.
SCI · Kayma Dağılımı / DAFZ · Seismica 2023
6 Şubat 2023 Mw 7.8 ve Mw 7.6 Kahramanmaraş deprem dizisinin DAFZ kayma dağılımı
InSAR ve GNSS verileriyle DAFZ üzerindeki kayma dağılımı modellenmiştir. Artçı sismisitenin büyük kayma bölgelerini çevreleyerek yoğunlaştığı ve olgunlaşmamış fay sistemlerinin yüksek sismik potansiyel taşıdığı gösterilmiştir.
Raporla ilişkisi: 26 Şubat 2026 depremi episanterinin Mw 7.6 Ekinözü–Elbistan ana şokunun kayma alanıyla örtüşen bir bölgede yer aldığını bağlam olarak desteklemektedir.
SCI · Fay Geometrisi / DAFZ · Science 2023
2023 Kahramanmaraş deprem çiftinin süpersonik tetiklenmesi ve basamaklı fay kırılmaları
Birden fazla fay segmentinin basamaklı kırılma mekanizması, süpersonik kırılma hızı ve fay geometrisinin artçı dağılımı üzerindeki kontrolü incelenmiştir.
Raporla ilişkisi: Artçı aktivitenin coğrafi dağılımını ve fay segmentlerindeki gerilim yeniden dağılımını anlamak için temel referanstır.
SCI-E · Fay Ağı / b-değeri · J. Geophys. Res. 2001
Aktif fay ağlarında boyut ölçekleme ilişkileri ve Gutenberg-Richter b-değerleriyle korelasyon
Aktif fay sistemlerindeki kırık uzunluğu–sismik moment ölçekleme ilişkileri ve b-değeri ile fraktal boyut arasındaki bağıntı Japonya fay ağları üzerinden incelenmiştir. Kısa, henüz kırılmamış fay segmentlerinin tehlike potansiyelini değerlendirme yöntemi önerilmiştir.
Raporla ilişkisi: Rapordaki "kısa fay segmentleri potansiyel tehlike taşıyabilir" saptamasına metodolojik dayanak oluşturmaktadır.
6. Kaynaklar & Referanslar
Kurumsal Veri Kaynakları
Makale Referansları (APA 7)
- Barbot, S., Luo, H., Wang, T., Hamiel, Y., Piatibratova, O., Javed, M. T., Braitenberg, C., & Gurbuz, G. (2023). Slip distribution of the February 6, 2023 Mw 7.8 and Mw 7.6, Kahramanmaraş, Turkey earthquake sequence in the East Anatolian Fault Zone. Seismica, 2(3). https://doi.org/10.26443/seismica.v2i3.502
- Bulut, F., Bohnhoff, M., & Dresen, G. (2024). Seismic slip channeling along the East Anatolian Fault illuminates long-term supercycle behavior. Nature Communications, 15, 9002. https://doi.org/10.1038/s41467-024-53234-0
- Büyüksaraç, A., Özsoy, E., & Çelik, F. (2025). Deciphering the site effect as one of reasons causing severe building damages in Kahramanmaraş and Antakya in February 6 2023 earthquakes, Turkey. Environmental Earth Sciences, 84(1), 112. https://doi.org/10.1007/s12665-025-12103-9
- Jia, Z., Jin, Z., Marchandon, M., Ulrich, T., Gabriel, A.-A., Fan, W., & Shearer, P. (2023). The complex dynamics of the 2023 Kahramanmaraş, Turkey, Mw 7.8–7.7 earthquake doublet. Science, 381(6661), 985–990. https://doi.org/10.1126/science.adi0685
- Ökmen, E., Özmen, B., & Tepeli, M. (2024). The 2023 Turkey–Syria earthquake sequence: Ground-motion and local site-effect analyses for Kahramanmaras city. International Journal of Civil Engineering, 22(3), 471–493. https://doi.org/10.1007/s40999-023-00917-2
- Öncel, A. O., & Wilson, T. (2001). Size scaling relationships in the active fault networks of Japan and their correlation with Gutenberg-Richter b values. Journal of Geophysical Research: Solid Earth, 106(B3), 4323–4335. https://doi.org/10.1029/2000JB900421
- Tan, O., Doğan, B., & Pınar, A. (2024). Statistical and source characterization of the 2023 Kahramanmaraş Türkiye earthquake sequence. Acta Geophysica, 72(6), 3875–3896. https://doi.org/10.1007/s11600-024-01428-x
- Tan, O., Tapırdamaz, M. C., Örgülü, G., Pınar, A., & Yılmazer, M. (2024). Long-term aftershock properties of the catastrophic 6 February 2023 Kahramanmaraş (Türkiye) earthquake sequence. Acta Geophysica, 72(5), 3291–3310. https://doi.org/10.1007/s11600-024-01419-y
- Wang, T., Jónsson, S., & Hanssen, R. F. (2023). Supershear triggering and cascading fault ruptures of the 2023 Kahramanmaraş, Türkiye, earthquake doublet. Science, 382(6675), 1080–1086. https://doi.org/10.1126/science.adi1519
Comments
Post a Comment