🕰️ Bir Fikrin Kırk Yıllık Yolculuğu
Bir Fikrin Kırk Yıllık Yolculuğu
1985'te İstanbul Üniversitesi'nde başlayan bir öğrencilik yılından, 2024'te bir Diyanet sempozyumunda Zilzal Suresi'ne düşen bir göreve — bir fikrin kırk yıllık izini süren kişisel bir anı.
Yazının Özü
1985'te İstanbul Üniversitesi Jeofizik Mühendisliği Bölümü'nde başlayan öğrencilik yıllarından; kıdemli bir jeoloji öğrencisinin elindeki bir kitaptan, oda arkadaşı bir hocanın "Kur'an Fihristi" isteğinden ve 2024'te bir Diyanet İşleri Başkanlığı sempozyumunda düşen Zilzal Suresi görevinden — bugünkü "Kur'an, Doğa ve Yer Bilimleri" araştırma kitaplığının doğuşuna uzanan kişisel bir anlatı.
📍 Kullanım: kırk yıllık bir fikrin izini süren, beş hocanın emeğine saygıyla yazılmış bir anı.
|
1985→2024
Kırk yıllık yolculuk
|
5 Hoca
İz bırakan mentorlar
|
1 Proje
Kur'an, Doğa ve Yer Bilimleri
|
1985: İstanbul Üniversitesi Jeofizik Mühendisliği'nde öğrencilik ve ilk merak.
1990: Selçuk Sipahioğlu ile aynı odada çalışma ve Kur'an Fihristi arayışı.
2019: ÇOMÜ'de İlahiyatçılar için yer bilimleri dersi fikrinin gündeme gelmesi.
2024: Arz Sempozyumu'nda Zilzal Suresi görevi.
2024 sonrası: "Kur'an, Doğa ve Yer Bilimleri" portalının oluşturulması.
1985 — Hergele Meydanı ve Ortak Dersler
İstanbul Üniversitesi Jeofizik Mühendisliği Bölümü'nde öğrenciyim. Derslerimizin önemli bir kısmı farklı bölümlerle ortak; bugünkü Edebiyat Fakültesi'ndeki Hergele Meydanı, her bölümden öğrencinin buluştuğu bir alan. Bugünün "disiplinler arası düşünme" kavramı o günlerde kurumsal değil, kendiliğinden oluşan bir ortam.
Jeoloji Hocalarının Emeği
Jeofizik, fizik ilkelerini Dünya'nın ve yerin fiziksel süreçlerine uygulayan bir alan olduğu için derslerimizin önemli kısmını Jeoloji hocaları veriyor. Kemal Akartuna hocam, danışman hocam Ömer Alptekin'in de hocası — büyük konferans salonunda slaytlarla "Jeolojiye Giriş" anlatan efsane bir isim. Jeoloji eğitiminin disiplini (bölünmüş laboratuvar kontenjanları, bol asistan desteği) bende derin iz bırakıyor.
"Vay" Dediğim An
Kıdemli bir jeoloji öğrencisi elindeki bir kitabı gösteriyor: "Kur'an-ı Kerim'deki Yerbilimleri Ayetleri" üzerine hazırladığı bir çalışma. İçimden "vay" diyorum — bir kitap olacak kadar kapsamlı olması beni şaşırtıyor. O çalışmanın basılıp basılmadığını hâlâ bilmiyorum.
1990 — Avcılar'da Bir Oda Arkadaşlığı
En kıdemsiz asistan olarak Beyazıt'tan Avcılar'a taşınırken Uzm. Dr. Selçuk Sipahioğlu ile aynı odaya düşüyorum — kendisi de şaşırıyor: "Bu senin hocanın işi." Selçuk hocam Sismotektonik dersinin, Kuzey Anadolu Fay Zonu uzmanlığının ve bana "Kur'an Fihristi" bulmamı istediği o günün sahibi (bkz. kapak görseli).
2019 — ÇOMÜ'de Haklı Bir Soru
ÇOMÜ Jeofizik Mühendisliği Bölümü'ne profesör olarak yeniden atandığımda, Bölüm Başkanı sorar: "Hocam, siz fakülteleri dolaşıyorsunuz; İlahiyatçılar İçin Yerbilimleri dersi açsak iyi olmaz mı?" Mehmet Akif'in dizeleri aklıma düşer: "Doğrudan doğruya Kur'an'dan alıp ilhamı / Asrın idrakine söyletmeliyiz İslam'ı." "Evet, haklısınız" derim.
12 Ekim 2024 — Zilzal Suresi ve Bir Portalın Doğuşu
Diyanet İşleri Başkanlığı'nın "Arz Sempozyumu"na, oda mesai arkadaşım Süleyman Nalbant hocam aracılığıyla katılıyorum. Bana düşen görev Zilzal Suresi. Ayetleri sismolojiyle karşılaştırmaya çalıştığımda aradığım anlam karşılıklarını İngilizce meallerde daha açık biçimde görüyorum — "quake", "earthquake" kelimeleri tam da aradığım köprüyü kuruyor. İşte burası dönüm noktası: 1985'teki merak, 1990'daki soru, 2019'daki yeniden gündeme geliş, bu sunumla somut bir yönteme dönüşüyor. Kısa süre sonra Google NotebookLM'de "Kur'an, Doğa ve Yer Bilimleri" portalını hazırlıyorum.
🎥 12 Ekim 2024, Arz Sempozyumu'ndaki konuşmamı izleyin (0:00–9:35 arası) →
Not: Video kaydının 9:37'sinden itibaren farklı bir konuşmacıya geçilmektedir; bu bölüm bu anıyla ilgili değildir.
📝 Sunumun yazılı hâli: "Depremin (Zilzâl, Racfu'l-Arz, Raccu'l-Arz) Bilimsel Yorumu" →
Bu yolculukta izi olan beş isim — her biri farklı bir noktada, farkında olmadan bu fikrin bir tuğlasını koydu.
Kemal Akartuna
Jeolojiye Giriş ve Tektonik derslerimin hocası; efsane bir isim, danışman hocam Ömer Alptekin'in de hocası olmuş.
Ömer Alptekin
Lisans bitirme projesi, yüksek lisans ve doktora danışmanım; teveccühüyle kendisinin ilk asistanı olma fırsatını yakaladığım isim. Kuzey Anadolu Fay Zonu üzerine birlikte çok sayıda yayınımız var.
Selçuk Sipahioğlu
Sismotektonik hocam, Kuzey Anadolu Fay Zonu uzmanı, 1990'da oda arkadaşım; bana Kur'an Fihristi'ni bulduran isim. Mekânı cennet olsun.
Ruhi Gürcan
Yüksek lisans döneminde jeofizik İngilizcesini öğrendiğim, kelime kartlarıyla çalıştığım hocam.
Süleyman Nalbant
Selçuk Sipahioğlu'ndan sonraki ikinci oda mesai arkadaşım; 2024 Arz Sempozyumu'ndan beni haberdar eden isim.
Asrın idrakine söyletmeliyiz İslam'ı." — Mehmet Akif Ersoy, Safahat
2019'da bölüm başkanımın sorusu karşısında aklıma düşen bu dizeler, benim de kırk yıldır taşıdığım bir soruyu özetliyordu.
Bu çalışma Kur'an ayetlerini bilimsel bir teoriye zorla uydurmayı amaçlamıyor. Amaç; Arapça kavramları, farklı mealleri, açıklayıcı kaynakları ve modern yer bilimleri bilgisini aynı araştırma ortamında karşılaştırarak daha iyi sorular sorabilmek. Bilimsel açıklama ile teolojik yorumun kendi yöntem ve sınırlarına saygı göstermek temel ilkedir.
- Doğa ve yer bilimleriyle ilişkili ayet ve sure başlıkları.
- Jeoloji, jeofizik, sismoloji ve çevre bilimleriyle ilgili açıklamalar.
- Arapça kavramların Türkçe ve İngilizce karşılıkları.
- Ayet, tefsir ve bilimsel kaynakların ayrı ayrı gösterildiği notlar.
- Kavramlar arasındaki ilişkileri açıklayan görsel ve metinsel bağlantılar.
Bugün geriye dönüp baktığımda bunun tek bir kitabın, tek bir hocanın veya tek bir sempozyumun ürünü olmadığını görüyorum. Bu fikir; öğrencilik yıllarında karşılaşılan kitapların, hocaların yönlendirmelerinin, meslek hayatındaki soruların ve yıllar sonra yeniden ortaya çıkan fırsatların birleşmesiyle oluştu. Bu nedenle bu kitaplık benim için yeni başlayan bir proje değil; yaklaşık kırk yıl boyunca farklı zamanlarda karşıma çıkan soruların, bugün yapay zekâ destekli bir araştırma ortamında yeniden bir araya gelmesidir.
Mehmet Akif Ersoy'a ait dizeler, Safahat'taki yaygın ve sıkça alıntılanan biçimiyle aktarılmıştır. Arz Sempozyumu'ndaki konuşmam 12 Ekim 2024 tarihlidir; video kaydının 0:00–9:35 arası bu konuşmaya aittir (9:37'den itibaren farklı bir konuşmacıya geçilmiştir) ve genel deprem terminolojisi üzerinedir. Zilzal Suresi ayetleriyle ilgili karşılaştırmanın ayrıntıları, aynı tarihte (12 Ekim 2024) yayımladığım "Depremin (Zilzâl, Racfu'l-Arz, Raccu'l-Arz) Bilimsel Yorumu" yazısında yer almaktadır. Bu yazıdaki diğer kişisel anılar, yazarın kendi hatırladığı şekliyle kaleme alınmıştır; aktarılan sözler birebir alıntıdan çok, yazarın hafızasındaki anlamına sadık kalınarak verilmiştir.
Bu anıda adı geçen oda arkadaşlıklarının (Selçuk Sipahioğlu, Süleyman Nalbant) 1991'den bugüne uzanan hikâyesini, Murat Bayrak hocamı da katarak ayrıca bir hatıra yazısında anlattım: "Bir Odanın Sessiz Tanıklığı: Paylaşılan Masalardan Tek Kişilik Ofise Uzanan Yol".
Comments
Post a Comment