🎓 Sismoloji ve Levha Tektoniği – 2025–2026 Final Sınavı Değerlendirme Paneli
🎓 Sismoloji ve Levha Tektoniği Final Sınavı
2025-2026 • Kategori Bazlı Tartışma ve Teknik Analiz Paneli
📊 Genel Değerlendirme ve Nihai Sonuç
Temel Gözlem: Öğrencinin sınav kağıdı, literatür bilgisi ile fiziksel parametre analizi arasında belirgin bir ayrım sergiliyor. Bölgesel isimlendirmeler, cihaz özellikleri ve genel tanımlarda oldukça başarılı; ancak işin içine parametre fiziği, stres gölgesi ve sismik bütçe hesabı girdiğinde genellemelerle durumu kurtarmaya çalışıyor.
Toplam Soru Sayısı: 20
İncelenen Sorular Üzerinden Ortalama: %72
Harf Notu Karşılığı: B- / C+
Nihai Puan: 71 / 100
Akademik Değerlendirme: Öğrenci, aktif bir gözlemci olarak başarılı olsa da, derslerinizde aranan sismik analist derinliğine henüz ulaşamamış. Özellikle stress shadow ve seismic budget kavramlarını bir sonraki dönem tekrar gözden geçirmesi gerekecek.
🌊 Kategori 1 — Dalga Fiziği ve Odak Mekanizması
Kapsam: Sismogram okuma, dalga fiziği analizleri, sismik dalga türleri ve odak mekanizması çözümleri.
Teknik Analiz: Öğrenci, sismik dalga türlerinin temel özelliklerini ve odak mekanizması çözümlemelerini başarıyla açıklamış. Sismogram yorumlama becerisi güçlü, P ve S dalgalarının ayırt edici özelliklerini doğru tanımlamış.
Güçlü Yönler:
- Dalga tiplerinin fiziksel özelliklerini net açıklamış
- Odak mekanizması parametrelerini doğru yorumlamış
- Sismogram okuma becerisinde yetkin
Kavramsal Doğruluk: Bu kategoride öğrenci, temel sismoloji prensiplerini eksiksiz göstermiş. Dalga yayılım fiziği konusunda sağlam bir anlayışa sahip olduğu görülüyor.
Kategori Puanı: 16 / 20
📈 Kategori 2 — Marmara Segmentasyonu ve İstatistiksel Sismoloji
Kapsam: Marmara kilitlenme analizi, susku (quiescence) kavramı, tamamlılık büyüklüğü, b-değeri istatistiği.
Teknik Analiz: Öğrenci, Marmara bölgesi segmentasyonu ve "susku" yorumlarında güçlü performans göstermiş. Bölgesel jeoloji hakimiyeti ve terminoloji kullanımı ödüllendirilmeli.
Güçlü Yönler:
- Marmara segmentasyonunu doğru tanımlamış
- "Susku" kavramını yerinde kullanmış
- Yedisu ve Türkoğlu örnekleri doğru verilmiş
Eleştiri - Eksik Yönler:
- Tamamlılık büyüklüğü (Mc) ve b-değeri istatistiğinde kavramsal boşluklar mevcut
- İstatistiksel homojenlik analizinde derinlik eksik
- Gutenberg-Richter ilişkisinin fiziksel temelleri yeterince işlenmemiş
Kategori Puanı: 14.5 / 20
🔬 Kategori 3 — Cihaz ve Yöntem Analizi
Yanıt: Yeni cihazların eskilere göre çok daha hassas çalıştığını, daha net görüntüler ve sinyaller verdiğini, gürültüsüz ve stabil bir çalışma sunduğunu belirtmiş.
Teknik Değerlendirme: Cihazların temel avantajlarını doğru kavramış. Broadband sismometrelerin geniş frekans bandında çalışma prensibini ve modern sismolojideki kritik rolünü eksiksiz açıklamış.
Kavramsal Doğruluk: Tam ve eksiksiz.
Yanıt: Deprem dış merkezlerinin sismik istasyonlarla konumlandırılmasında büyük avantaj sağladığını, özellikle doğrultu atımlı faylarda ve kompleks yapılarda yüksek çözünürlüklü sonuç verdiğini ifade etmiş.
Teknik Değerlendirme: Yöntemin lokasyon hassasiyeti üzerindeki kritik önemini doğru vurgulamış. Double Difference algoritmasının modern deprem kataloglarındaki rolünü net bir şekilde açıklamış.
Kavramsal Doğruluk: Algoritmanın temel prensibini ve uygulama alanlarını hatasız açıklamış.
Yanıt: Zaman-mekan uyumuyla çalıştığını, Log-Log grafiği üzerinden her noktadaki depremlerin incelenmesini sağladığını belirtmiş. Örnek olarak Marmara Denizindeki fay yapısını segmentlere ayırarak çizmiş.
Teknik Değerlendirme: Kavramı doğru tanımlamış ve Marmara segmentasyonu ile ilişkilendirmiş. Multi-fraktal analizin sismik kümelenmeleri anlamadaki rolünü iyi kavramış.
Eksik Nokta: Matematiksel altyapıda daha fazla detay verilebilirdi. Fraktal boyut hesaplaması ve heterojenlik indeksi gibi teknik parametrelere değinmemiş.
Yanıt: Formülü yanlış parametrelerle yazmış, p parametresini yanlış yere eklemiş.
Eleştiri: Zamanla sönümlenme (p) ile büyüklük-frekans (b) parametrelerini karıştırmış. Ayrıca tahmin gücündeki sınırlılığı veri kalitesi yerine p değerine bağlamış.
Temel Hata: p ve b parametrelerinin fiziksel anlamlarını birbirine karıştırması, artçı deprem sönümlenmesi konusunda derinlemesine bir anlayış eksikliği gösteriyor.
Kavramsal Kargaşa: Omori yasasının temel prensiplerinde ciddi bir kavram kargaşası mevcut. Bu, istatistiksel sismoloji temellerinin yeniden gözden geçirilmesi gerektiğini gösteriyor.
Kategori Toplam Puanı: 14 / 20 (Omori yasası ciddi puan kaybına yol açmış)
⚡ Kategori 4 — Stres Transferi ve Sismik Boşluk
Yanıt: 2023 depremlerinde maksimum kayma bölgelerinde artçıların az olduğunu, enerjinin fayın iki ucuna transfer edildiğini yazmış.
Eleştiri: Sessizliği sadece "enerji boşalması" ile açıklamış. Kritik önemdeki Stres Gölgesi (Stress Shadow) kavramına değinmediği için analizi eksik kalmış.
Teknik Eksiklik: Maksimum kayma bölgelerindeki sismik sessizlik, enerji boşalmasının ötesinde, bölgenin stres rejimindeki değişimin doğrudan sonucudur. Stress shadow etkisini göz ardı etmesi, sismomekanik süreçlerin temel dinamiklerini tam olarak kavrayamadığını gösteriyor.
Eksik Nokta: Coulomb stres değişimi haritaları üzerinden sessizlik bölgelerinin negatif stres alanlarına karşılık geldiğini gösterememiş.
Yanıt: Stres artışının deprem vaktini yaklaştırdığını ve bu durumun sıradaki deprem olasılığını artırdığını belirtmiş.
Eleştiri: Sadece stresin arttığı pozitif alanlara odaklanmış. Stresin azaldığı yerlerdeki sismik sessizliği ve bölgenin bozulan gerilim yapısının bütününe dair bir yorum yapmamış.
Genellemeci Yaklaşım: Coulomb stres transferi analizi, hem pozitif hem negatif stres değişimlerinin etkilerini içermelidir. Negatif stres transferini ve stresin yüklendiği yapının kapasitesini (ölü fay/aktif kırık ayrımı) içermeyen bir değerlendirme sunmuş.
Eksik Fiziksel Perspektif: Stress triggering ve stress inhibition kavramlarının birlikte değerlendirilmesi gerektiği konusunda farkındalık göstermemiş.
Yanıt: Tarihsel deprem kayıtlarına göre vakti gelen ama deprem üretmeyen yerlere sismik boşluk demiş; Marmara, Yedisu ve Türkoğlunu örnek vermiş.
Kritik Eleştiri: Hiçbir "Sismik Bütçe" hesabı yok. Kayma hızı ve biriken enerji miktarı üzerinden spesifik bir analiz yapmak yerine, sadece "zaman geçti" diyerek genellemeci davranmış.
Kritik Eksiklik: GPS temelli sismik bütçe ve kayma hızı hesabı yerine, "vakit geçti" şeklinde kronometrik düz mantıkla içerikten kopuk bir analiz sunmuş.
Teknik Boşluk: Modern sismolojinin temel araçlarından biri olan seismic budget kavramını göz ardı etmesi, analizin derinliğini ciddi şekilde sınırlandırmış. Strain accumulation rate, locking depth ve moment deficit gibi parametrik analizler tamamen eksik.
Kategori Değerlendirmesi: Bu kategori, öğrencinin en zayıf olduğu alan. Stres fiziği ve sismik bütçe konularında ciddi kavramsal eksiklikler mevcut.
💡 Kategori 5 — Genel Değerlendirme ve Akademik Yorum
Sismotektonik Analiz (Sorular 14, 15, 16, 20):
Marmara, Yedisu ve Türkoğlu örnekleri doğru kullanılmış, "susku" kavramı yerinde uygulanmış. Bölgesel jeoloji hakimiyeti güçlü.
Performans: 18 / 25
Teknik Cihaz ve Yöntem (Sorular 6, 8, 17):
Broadband sismometreler ve Double Difference algoritması hatasız anlatılmış. Multi-fraktal analiz doğru ilişkilendirilmiş.
Performans: 14 / 15
Sismik Dalga ve Odak (Sorular 1, 2, 3, 5, 9, 10):
Sismik dalga türleri ve odak mekanizması çözümlerinde başarılı performans.
Performans: 16 / 20
Sayısal ve Fiziksel Sismisite (Sorular 11, 12, 13, 18, 19):
Stres gölgesini ıskaladığı, bütçe hesabı yapmadığı ve Omori/Gutenberg-Richter parametrelerini karıştırdığı bölümler. Bu kategoride en zayıf performans gösterilmiş.
Performans: 23 / 40
Genel Değerlendirme: Öğrencinin 71 alması, dersin %70'ini (isimler, yerler, cihazlar) çok iyi kavradığını, ancak geri kalan %30'luk "fiziksel derinlik" kısmında (stress shadow, sismik bütçe, istatistiksel homojenlik) profesyonel bir sismologdan ziyade bir sismoloji meraklısı gibi kaldığını gösteriyor.
Öne Çıkan Eksiklikler:
- Yedisu için bütçe hesabı yapmadan sadece "tarihsel döngü" demesi
- Stres gölgesini tamamen unutması
- Omori yasasındaki p ile b parametresini birbirine karıştırması
- Coulomb stres analizinde negatif transfer bileşenlerini göz ardı etmesi
- GPS-based strain budget kavramını uygulamaya geçirememesi
Gelişim Önerileri:
Öğrenci, tanımlayıcı sismolojide oldukça yetkin. Bir sonraki dönem, sayısal sismoloji ve stres transferi fiziği konularında derinleşme yapılması önerilir. Özellikle parametrik analizler ve fiziksel modelleme çalışmaları üzerinde durulmalıdır.
Önerilen Çalışma Alanları:
- Coulomb stress change modeling
- Seismic budget calculations
- Statistical seismology (Omori-Gutenberg-Richter relations)
- Strain accumulation and release mechanisms
Comments
Post a Comment