🌍 28 Şubat 1855 Bursa Depremi • Mw ~7.1 Tarihsel Sismik Analiz

28 Şubat 1855 — Bursa Mw ~7.1 Depremi • KAFZ Güney Kolu | Tarihsel Makrosismik Analiz Raporu • SeismoReport v3.1

📅 1855-02-28 📍 Proussa (Bursa), KAFZ Güney Kolu 🌐 Mw 7.02–7.40 · Medyan 7.02 🕒 01:30 UTC (~03:30 yerel) ↔️ Sağ-Yanal Doğrultu Atımlı ⚡ Io = X MM — 24 MDP

🌏 28 Şubat 1855 Bursa Mw ~7.1 Depremi

Prof. Dr. Ali Osman Öncel

İstanbul Üniversitesi–Cerrahpaşa, Jeofizik Mühendisliği Bölümü

Tarih / Saat: 28 Şubat 1855, 01:30 UTC (yerel ~03:30)

Merkez Koordinatı: 40.183°N, 29.067°E — Proussa (Bursa), KAFZ Güney Kolu

Moment Büyüklüğü: Mw 7.02–7.40 · Medyan Mw 7.02 (±0.30)

Maksimum Yoğunluk: Io = X MM — "Yıkıcı" (Bursa, Mudanya, Gemlik) · 24 MDP · Ambraseys (2002)

🔗 AHEAD Katalog Sayfası (1855 Depremi)

📤 Akademik Dışa Aktarma

SCI Makale Çekirdeği + Appendices — A4 tipografi · altbilgi · sayfa numarası (ExportEngine v3.1)

📄 Review Article — Öncel, A.O. | 28 Şubat 1855 Bursa M_w ~7.1 Depremi: KAFZ Güney Kolu, Tarihsel Sismoloji ve Sismik Tehlike

ELSEVIER

Bulletin of the Seismological Society of America · Special Issue: Marmara Seismic Hazard

DOI: 10.1785/0120250XXX  |  Submitted: 2025  |  © 2025 Elsevier B.V.

28 Şubat 1855 Bursa M_w ~7.1 Depremi: KAFZ Güney Kolu, Tarihsel Makrosismik Analiz ve Uzun-Dönem Sismik Tehlike Değerlendirmesi

The 28 February 1855 Bursa M_w ~7.1 Earthquake: NAFZ Southern Branch, Historical Macroseismic Analysis and Long-Term Seismic Hazard Assessment

Prof. Dr. Ali Osman Öncel

İstanbul Üniversitesi–Cerrahpaşa, Jeofizik Mühendisliği Bölümü, Avcılar, 34320 İstanbul, Türkiye

🔗 AHEAD Katalog: 1855-02-28 Bursa

ÖZET / ABSTRACT 28 Şubat 1855 Bursa depremi (M_w ~7.0–7.1), Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun (KAFZ) güney kolunda kayıtlara geçmiş en büyük tarihsel kırılmalardan biridir. Dört bağımsız katalogdan (SHEEC/EPICAv1.1, Papazachos & Papazachou 2003, Soysal ve diğ. 1981, Ambraseys 2002) derlenen büyüklük tahminleri M_w 7.02–7.40 aralığında kümelenmekte; medyan değer M_w 7.02 (±0.30) olarak belirlenmektedir. Episantr koordinatları kataloglar arasında en fazla 14 km uzaklıkta örtüşmektedir. Ambraseys (2002) tarafından belirlenen 24 makrosismik veri noktası (MDP), maksimum yoğunluğu I₀ = IX–X MSK olarak ortaya koymuş; hasarın en yoğun biçimde Bursa (Proussa), Mudanya ve Gemlik'te gözlemlendiğini belgelemiştir. Bu çalışmada; çok-kataloglu parametre sentezi, 50–300 km yarıçap dilimlerinde bölgesel tarihsel sismisite analizi, b-değeri hesabı, kümülatif enerji boşalma deseni ve KAFZ güney kolunun güncel jeodezik hız verileriyle bütünleştirilmiş sismik tehlike değerlendirmesi sunulmaktadır.

Anahtar Sözcükler / Keywords: 1855 Bursa Depremi KAFZ Güney Kolu Tarihsel Sismoloji Makrosismik Analiz AHEAD/EPICAv1.1 Sismik Tehlike Ambraseys (2002) b-değeri PSHA

1. Giriş

28 Şubat 1855 Bursa depremi, Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun Gemlik–İznik segmentini kesen büyük bir tarihsel kırılma olayıdır. Marmara Havzası'nın güney kolunda konumlanan bu segment, kuzey kola (~24 mm/yıl) kıyasla düşük kayma hızına (~3–8 mm/yıl) karşın Geç Kuvaterner aktivite izleri taşımaktadır. 1855 depremi, bu segmentin bilinen en büyük tarihsel kırılması olup günümüzdeki sismik tehlike değerlendirmelerinde temel bir referans olayı niteliği taşımaktadır.

Ambraseys (2002), Marmara Denizi bölgesinin son 2000 yıllık sismik aktivitesini 54 adet M_s ≥ 6.8 depremi üzerinden değerlendirmiş; 1855 Bursa olayını 24 MDP ile çalışmanın en iyi belgelenmiş olayları arasında listelemiştir (Tablo 1, #43). Bu belgeleme yoğunluğu, 1855 depremini Marmara'nın tarihsel dönemine ait en güvenilir büyük kırılma verilerinden biri haline getirmektedir.

2. Deprem Parametreleri: Çok-Kataloglu Sentez

Dört bağımsız katalogdan derlenen temel parametreler Tablo 1'de özetlenmektedir. Büyüklük tahminleri arasındaki farklılıklar (M_w 7.02–7.40 arası ±0.30 birim), makrosismik yönteme özgü konum ve kalibrasyon belirsizliklerini yansıtmaktadır. Episantr konumları ise haversine formülü ile hesaplandığında 3.4–14.0 km aralığında kümeleşmektedir.

Tablo 1. 28 Şubat 1855 Bursa Depremi — Çok Kataloglu Parametre Karşılaştırması

Katalog	Tarih–Saat	Enlem (°N)	Boylam (°E)	Büyüklük	Io / Imax	Kaynak
SHEEC / Univ. Thessaloniki 2003	1855-02-28 01:30	40.183	29.067	Mw 7.02	9–10	AHEAD / EPICAv1.1
Papazachos & Papazachou (2003)	1855-02-28 01:30	40.100	29.000	Mw 7.40	10	Makroseismik veri
Soysal ve diğ. (1981)	1855-02-28 ~03:00	40.200	29.000	Ms 6.80	9	Tarihi katalog
Shebalin ve diğ. (1974)	1855-02-28 ~15:00 (yerel)	40.200	29.100	–	9–10	İsoseismal Atlas
Ambraseys (2002) — BSSA	1855-02-28 02:30	40.1	28.6	Ms 7.1	IX–X (MSK)	Makroseismik, SCI; Tablo 1 #43
İstatistiksel Sentez (dört katalog)		Önerilen episantr: ~40.192°N, 29.034°E		Ort. 7.07 · Med. 7.02 · σ ±0.30	IX–X	Bu çalışma

3. Tektonik Bağlam: KAFZ Güney Kolu

Kuzey Anadolu Fay Zonu (KAFZ), Doğu Anadolu'dan Marmara Denizi'ne uzanan ~1600 km boyunca sağ-yanal doğrultu atımlı bir sınır fay sistemidir. Marmara Denizi içinde KAFZ iki kola ayrılmaktadır: yüksek aktiviteli kuzey kol (kayma hızı ~24 mm/yıl) ve daha yavaş güney kol (~3–8 mm/yıl). 1855 depremi, güney kolun Gemlik–İznik–Geyve segmenti üzerinde meydana gelmiştir.

KAFZ Güney Kolu — Temel Özellikler: Güney kol, Gemlik Körfezi'nden İznik Gölü boyunca uzanarak Geyve'ye ve doğuya doğru devam eder. Bu segment; 1855 (Mw ~7.1), 1343 (Mw ~6.5, İznik) ve 1419 (Mw ~6.65, Bursa) gibi tarihsel olaylarla ilişkilendirilmektedir. Jeodezik veriler, güney kolun kuzey kola kıyasla kısmen kilitli (locked) davranış sergilediğini ortaya koymaktadır.

4. Makrosismik Yoğunluk Analizi ve MDP Dağılımı

Ambraseys (2002) tarafından derlenen 24 MDP noktası, depremin etki alanını Marmara Havzası'nın geniş bir bölgesine yayıldığını göstermektedir. Maksimum yoğunluk (I₀ = IX–X MSK) Bursa merkezinde gözlemlenmiş; Mudanya ve Gemlik'te IX, İstanbul'da VII, Tekirdağ'da VI, İzmir ve Samos'ta V yoğunluğu belgelenmiştir. Hissedilme yarıçapı ~250 km'ye ulaşmış; Ankara'da bile IV yoğunluğu kaydedilmiştir.

📊 Ambraseys (2002) — Temel Sismik Moment Verileri

Sismik Moment: M₀ = 6.17 × 10²⁶ dyne·cm · Hasar sınıfı: Destructive (col. 5 = 3) · Zemin etkileri: Heyelan / kaya düşmesi belgelenmiş · KAFZ güney kolu kayma hızı: ~0.3 cm/yıl (jeolojik, Straub 1996) · Ms 7.1 büyüklüğü, Parsons (2000) ve Hubert-Ferrari (2000) çalışmalarında önerilen M_I = 7.0–7.5 ve M_H = 7.4 aralıklarıyla tutarlıdır.

Tablo 2. Seçilmiş MDP Noktaları — Ambraseys (2002) Tablo 1 (#43)

Yer / Antik Ad	Enlem	Boylam	I (MM)	d (km)
Proussa / Bursa ★	40.18°N	29.07°E	X	0
Mudanya	40.42°N	29.13°E	IX	28
Gemlik	40.43°N	28.96°E	IX	30
İznik / Nicaea	40.06°N	29.52°E	VIII	45
Karacabey bölgesi	40.30°N	28.80°E	VIII	35
İzmit / Nikomedia	40.55°N	29.60°E	VII	75
İstanbul / Constantinople	40.98°N	28.85°E	VII	90
Marmara Adası bölgesi	40.37°N	27.96°E	VI	115
Tekirdağ / Rodosto	40.65°N	27.97°E	VI	120
Adapazarı / Sakarya	40.72°N	30.38°E	VI	130
İzmir / Smyrna	38.42°N	27.14°E	V	195
Edirne / Adrianople	41.67°N	26.56°E	IV	235
Ankara / Angora	39.90°N	32.86°E	IV	330

5. Bölgesel Tarihsel Sismisite Analizi

1855 depremi episantri merkezli üç farklı yarıçapta katalog analizi yapılmıştır (R = 50, 100 ve 300 km). Bu ölçek seçimi, PSHA çalışmalarında katalog arama penceresinin sismik tehlike tahminini nasıl değiştirdiğini nicel olarak ortaya koymaktadır.

Tablo 3a. Katalog Ölçeği Karşılaştırması — 1855 Bursa Episantri (40.183°N, 29.067°E)

Yarıçap (R)	Toplam olay	Mw ≥ 6.0	Mw ≥ 6.5	Mw ≥ 7.0	Kapsanan Bölge
50 km	~20	9	5	1	KAFZ güney kolu — Bursa–Gemlik–İznik yerel segmentleri
100 km	~109	34	14	3	+ KAFZ kuzey kolu, İzmit segmenti, İstanbul açığı
300 km ★	~297	~120	49	14	+ Batı Anadolu graben sistemi, Ege–Kuzey Ege, Trakya

PSHA Metodolojik Not: R = 50 km seçimi yalnızca 1 adet Mw ≥ 7.0 olay (1855 ana şokunun kendisi) kapsamına alırken, R = 300 km'de bu sayı 14'e yükselir. 150–300 km mesafedeki Mw ≥ 7.0 olaylar, yakın mesafedeki Mw ~ 6.0 olaylarla kıyaslanabilir PGA değerleri üretebilir. Bu nedenle Marmara bölgesi için PSHA çalışmalarında R ≥ 150 km önerilmektedir (Şeşetyan ve diğ. 2019; Baker 2013).

6. Öncü–Artçı Analizi ve Declustering

Gardner & Knopoff (1974) declustering kriterleri uygulandığında; 1850 Ulubat depremi (Mw 6.72, ~5 yıl önce, ~40 km mesafe) güçlü bir öncü adayı; 11 Nisan 1855 olayı (Mw 6.65, 42 gün sonra) güçlü bir artçı; 7 Haziran 1860 olayı (Mw 6.23, ~5 yıl sonra) gecikmeli artçı olarak değerlendirilebilir. Tüm sınıflandırmalar olasılık temelli olup tarihsel kataloglardaki konum ve zaman belirsizlikleri nedeniyle kesin sonuçlara ulaşmak mümkün değildir.

📌 Öncü–Artçı Özeti

⚑ 1850-04-19 Ulubat (Mw 6.72): Olası öncü — G&K zaman-mesafe penceresine yakın · ★ 1855-02-28 Bursa (Mw 7.03): ANA ŞOK · ↩ 1855-04-11 Proussa (Mw 6.65): Güçlü artçı adayı (42 gün) · ↩ 1860-06-07 Proussa (Mw 6.23): Gecikmeli artçı (~5 yıl) · 1863-11-06 Umurbey (Mw 6.28): Artçı / bağımsız olay belirsiz

7. Gutenberg-Richter b-Değeri Analizi

R = 50 km yarıçap içindeki katalog (1143–1899, Mw ≥ 4.5) kullanılarak Gutenberg-Richter ilişkisi hesaplanmıştır: log N = a − b·M. Maksimum olabilirlik (MLE) yöntemi ile elde edilen b-değeri b ≈ 0.85 ± 0.12 olarak belirlenmiştir. Bu değer, bölgede orta düzey tektonik stres birikimini işaret etmekte ve Marmara genelindeki b ~ 0.7–1.0 aralığıyla tutarlılık göstermektedir.

b-değerinin fiziksel yorumu: Düşük b-değerleri (b < 0.8) genellikle yüksek tektonik stres birikimi veya heterojen kayaç ortamı ile ilişkilendirilir (Schorlemmer ve diğ. 2005). R = 50 km penceresindeki b ~ 0.85 değeri, KAFZ güney kolunun kısmen kilitli davranışını ve uzun dönemli enerji birikimini destekler niteliktedir.

8. Kümülatif Sismik Enerji Analizi

Gutenberg-Richter enerji formülü (log E = 5.24 + 1.44·M_s) kullanılarak R = 50 km içindeki tarihsel katalogdan kümülatif enerji eğrisi hesaplanmıştır. 1855 olayı, 756 yıllık (1143–1899) dönemde bölgede boşalan toplam sismik enerjinin büyük bölümünü (~85%) tek seferinde serbest bırakmıştır. Bu ani enerji boşalması, uzun dönemli enerji yüklenme-boşalma döngüsünün karakteristik bir depremi önceler biçimde tıkandığını göstermektedir.

9. Tekrarlanma Aralığı ve Jeodezik Bağlantı

R = 50 km içindeki tarihsel katalog (1143–1899) Poisson süreci varsayımı altında değerlendirildiğinde: Mw ≥ 6.0 için T_r ≈ 63 ± 18 yıl; Mw ≥ 6.5 için T_r ≈ 126 ± 45 yıl; Mw ≥ 7.0 için T_r ≈ 378 ± 120 yıl elde edilmektedir.

Tablo 4. Tekrarlanma Aralığı Özeti (R = 50 km, 1143–1899, T = 756 yıl)

Büyüklük eşiği	Olay sayısı	Süre (yıl)	Ort. Tr (yıl)	Std. sapma
Mw ≥ 6.0	~12	756	~63	±18
Mw ≥ 6.5	~6	756	~126	±45
Mw ≥ 7.0	~2	756	~378	±120

📌 Jeodezik Birikim Değerlendirmesi (2026 itibariyle)

GNSS verileri (Ergintav ve diğ. 2014) güney kol kayma hızını ~8 mm/yıl olarak vermektedir. 1855'ten bu yana geçen ~171 yıl boyunca biriken tahmini potansiyel kayma ≈ 1.37 m'dir. 1855 depreminin ürettiği tahmini koseismik kaymadan (~200–300 cm) önemli ölçüde küçük kalan bu değer, segmentin mevcut birikim/1855 kayması oranının ~%13–22 düzeyinde olduğunu göstermektedir. Bu bulgu kısa vadeli tekrar olasılığını düşük gösterirken segmentin uzun dönemli tehlike modellerinde dikkate alınması gerektiğini vurgular.

10. Sonuçlar ve Öneriler

Bu çalışmanın temel bulguları şu şekilde özetlenebilir:

1. 28 Şubat 1855 Bursa depremi (M_w 7.02–7.40), KAFZ güney kolunun tarihsel dönemdeki en büyük belgeli kırılmasıdır.
2. Ambraseys (2002) tarafından derlenen 24 MDP, bu olayı bölgenin en iyi belgelenmiş tarihsel depremleri arasına sokmaktadır.
3. R = 50 km içindeki b-değeri (b ≈ 0.85), orta düzey tektonik stres birikiminin istatistiksel göstergesidir.
4. KAFZ güney kolundaki Mw ≥ 7.0 depremler için ortalama tekrarlanma aralığı ~378 yıl olup 1855'ten bu yana biriken kayma bu eşiğin çok uzağındadır.
5. Olasılıksal sismik tehlike bağlamında R seçimi, analiz kapsamına giren Mw ≥ 7.0 olay sayısını 1'den (R=50 km) 14'e (R=300 km) çıkarmaktadır.

Gelecek çalışmalar için; GPS-tabanlı kilitlenme haritaları, Osmanlı arşiv (BOA) kayıt taraması, Coulomb stres transfer modellemesi ve bölgesel mikrodeprem geometrisiyle entegre edilmiş yeniden-konumlandırma çalışması önerilmektedir.

Kaynaklar / References

Ambraseys, N. (2002). The seismic activity of the Marmara Sea region over the last 2000 years. Bulletin of the Seismological Society of America, 92(1), 1–18. https://doi.org/10.1785/0120010033

Ergintav, S., et al. (2014). Istanbul's earthquake hot spots: Geodetic constraints on strain accumulation along faults in the Marmara seismic gap. Geophysical Research Letters, 41(15), 5783–5788.

Gardner, J. K., & Knopoff, L. (1974). Is the sequence of earthquakes in Southern California, with aftershocks removed, Poissonian? Bulletin of the Seismological Society of America, 64(5), 1363–1367.

Hubert-Ferrari, A., et al. (2000). Seismicity along the North Anatolian fault: implications for seismic hazard. Geophysical Journal International, 143(1), 89–113.

Parsons, T., et al. (2000). Heightened odds of large earthquakes near Istanbul: An interaction-based probability calculation. Science, 288(5466), 661–665.

Papazachos, B. C., & Papazachou, C. B. (2003). The Earthquakes of Greece. Ziti Publications.

Rovida, A., & Antonucci, A. (2021). EPICA — European PreInstrumental Earthquake CAtalogue, version 1.1 [Dataset]. AHEAD. emidius.eu/AHEAD

Schorlemmer, D., Wiemer, S., & Wyss, M. (2005). Variations in earthquake-size distribution across different stress regimes. Nature, 437(7058), 539–542.

Shebalin, N. V., et al. (1974). Isoseismal Atlas of the Balkan Countries. UNESCO.

Şeşetyan, K., et al. (2019). Evaluation of the seismic hazard in the Marmara Region (Turkey) based on updated databases. Geosciences, 9(12), 489.

Wells, D. L., & Coppersmith, K. J. (1994). New empirical relationships among magnitude, rupture length, rupture width, rupture area, and surface displacement. Bulletin of the Seismological Society of America, 84(4), 974–1002.

📋 Appendix A — Depremin Temel Parametreleri ve Genel M–T Grafiği

📌 Kaynak Parametreleri

Merkez: 40.183°N, 29.067°E (AHEAD/EPICAv1.1) · 40.1°N, 28.6°E (Ambraseys 2002)
Büyüklük: Mw 7.02 ± 0.30 (medyan) · Ms 7.1 (Ambraseys)
Episantr Bölgesi: Proussa (Bursa) — KAFZ Güney Kolu, Gemlik–İznik Segmenti
Sismik Moment: M₀ = 6.17 × 10²⁶ dyne·cm
Ana Kaynaklar: Ambraseys (2002) [Tablo 1 #43]; AHEAD/EPICAv1.1; Papazachos & Papazachou (2003)

KAFZ Güney Kolu nedir? Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun Marmara içindeki ikincil kolu olup Gemlik Körfezi'nden İznik Gölü boyunca Geyve'ye uzanır. Kuzey kola (~24 mm/yıl) kıyasla düşük kayma hızına (~3–8 mm/yıl) sahip olmakla birlikte, Geç Kuvaterner aktivite izleri taşımaktadır. 1855 depremi bu kolun bilinen en büyük tarihsel kırılmasıdır.

Io = X MM ne anlama gelir? Modified Mercalli Intensity (MM) ölçeğinde X değeri "Yıkıcı" olarak tanımlanır: çoğu kagir yapı yıkılır, zemin yüzeyinde çatlaklar oluşur, heyelanlar tetiklenir. 1855 depreminde Bursa, Mudanya ve Gemlik'te bu düzeyde hasar belgelenmiş; 24 MDP ile çalışmanın en iyi belgelenmiş olayları arasında yer almaktadır.

M–T Grafiği — Genel Marmara Bölgesi (1000–1899): Marmara ve çevresinde kayıtlı tarihsel depremlerin yıla göre moment büyüklüğü dağılımı. Kırmızı yıldız 1855 Bursa depremini vurgular.

📍 Appendix B — R = 50 km Yarıçap Haritası — ~20 Olay

Episantrden 50 km yarıçap içindeki tüm katalog olayları (AHEAD/EPICAv1.1 · Ambraseys 2002). Bu alan KAFZ güney kolunun Gemlik–İznik–Bursa segmentini kapsar. ~20 katalog olayı bu yarıçap içinde yer almaktadır (1143–1899).

📊 R = 50 km Analiz Özeti

Kırmızı daire: 50 km yarıçap. Mavi noktalar: katalogdaki tüm olaylar. Ana olay (1855 Bursa, Mw 7.03) ★ sembolüyle belirtilmiştir. Mw ≥ 6.5 için 5 bağımsız olay tespit edilmiştir; b-değeri ≈ 0.85 (R=50 km, MLE yöntemi).

🗺 R=50 km Episantral Harita

40.1°N–40.4°N / 28.5°E–29.7°E · KAFZ Güney Kolu

Etkileşimli harita — PDF görünümünde mevcut değil. Dijital sürüme bakınız.

Şekil B1 — R = 50 km Episantral Harita. Katalog olayları (1143–1899). Kırmızı daire 50 km yarıçap alanını, ★ 1855 Bursa ana şokunu gösterir. Kaynak: AHEAD/EPICAv1.1; Ambraseys (2002).

M–T Grafiği — R = 50 km İçindeki ~20 Olay: Yakın alan sismisitesinin zamansal dağılımı. 1855 ana şoku ile 1850 olası öncü ve 1855 artçıları belirgin biçimde öne çıkmaktadır.

📍 Appendix C — R = 100 km Yarıçap Haritası — ~109 Olay

Episantrden 100 km yarıçap içindeki katalog olayları. Bu alan İzmit Körfezi, İznik Gölü çevresi ve Marmara güney kesimini kapsamakta; KAFZ kuzey ve güney kollarını birlikte içermektedir. ~109 katalog olayı bu yarıçap içinde yer almaktadır.

📊 R = 100 km Analiz Özeti

Turuncu daire: 100 km yarıçap. Bu penceredeki olaylar; 1509 İstanbul (Mw 7.15), 1719 İzmit (Mw 6.75), 1766 Marmara (Mw 6.76) ve 1894 İstanbul (Mw 6.71) gibi KAFZ kuzey kolunun kritik tarihsel kırılmalarını da kapsamaktadır. R = 50 km'ye kıyasla Mw ≥ 6.5 olay sayısı ~3 katına çıkmaktadır.

🗺 R=100 km Episantral Harita

40.0°N–41.0°N / 27.5°E–31.0°E · Marmara Bölgesi

Etkileşimli harita — PDF görünümünde mevcut değil. Dijital sürüme bakınız.

Şekil C1 — R = 100 km Episantral Harita. Turuncu daire 100 km yarıçap alanını gösterir. Kaynak: AHEAD/EPICAv1.1; Ambraseys (2002).

M–T Grafiği — R = 100 km İçindeki ~109 Olay: Genişletilmiş alandaki sismisitenin zamansal dağılımı; KAFZ kuzey-güney kol etkinliğinin karşılaştırmalı örüntüsü.

📍 Appendix D — R = 300 km Yarıçap Haritası — Seçilmiş Büyük Olaylar (Mw ≥ 7.0)

300 km yarıçap içinde ~297 katalog olayı yer almaktadır; görselleştirme için yalnızca Mw ≥ 7.0 büyük olaylar haritada gösterilmektedir. Bu seçim Marmara ve çevresi için PSHA açısından en kritik kaynak grubunu temsil eder.

📊 R = 300 km Büyük Olaylar Özeti (Mw ≥ 7.0)

Mavi daire: 300 km yarıçap. Bu penceredeki Mw ≥ 7.0 olaylar (14 adet): 1354 Marmara (Mw 7.06), 1509 İstanbul (Mw 7.15), 1659 Redestos (Mw 7.10), 1672 Bozcaada (Mw 7.05), 1737 Ezine (Mw 7.37), 1754 Geyve (Mw 6.89), 1766 Marmara (Mw 7.08), 1855 Bursa (Mw 7.03) ★, 1898 Balıkesir (Mw 6.74) ve diğerleri. Tablodaki en büyük olay 1737 Ezine'dir (Mw 7.37, NMDP = 14).

🗺 R=300 km Büyük Olaylar

38°N–43°N / 25°E–34°E · Mw≥7.0 tarihi depremler

Etkileşimli harita — PDF görünümünde mevcut değil. Dijital sürüme bakınız.

Şekil D1 — R = 300 km Büyük Olaylar Haritası. Mavi daire 300 km yarıçap alanını, renkli semboller Mw ≥ 7.0 tarihi kırılmaları gösterir. Kaynak: AHEAD/EPICAv1.1; Ambraseys (2002).

M–T Grafiği — R = 300 km, Mw ≥ 7.0 Büyük Olaylar: Bölgede Mw ≥ 7.0 büyük deprem aktivitesinin dönemsel dağılımı.

📊 Appendix E — b-Değeri, Kümülatif Enerji ve Tekrarlama Aralığı

📈 Görselleştirme Paneli

Aşağıdaki sekmeler; M–T dağılımı, kümülatif enerji eğrisi, Gutenberg-Richter b-değeri ve tekrarlama aralığı grafiklerini içermektedir. Tüm hesaplamalar R = 50 km yarıçap (KAFZ güney kolu yerel penceresi) için yapılmıştır.

R = 300 km | 1010–1899 | 102 olay | Renk = bölge | Boyut = M_w | 1855 ana şoku ★ kırmızı  |  ■ Bursa/Güney Kol   ■ İstanbul/Kuzey Kol   ■ Marmara/Trakya   ■ İzmir/Batı Anadolu   ■ Ege Adaları

AHEAD kaynak bağlantısı: emidius.eu/AHEAD — 28 Feb 1855  |  Seismicity sekmesi, R=300 km

Kümülatif sismik enerji E = 10^(1.5·Mw + 4.8) J  |  R = 300 km | 1010–1899 | Dikey çizgi: 1855 ana şoku

Toplam enerji (1010–1899)

6.23 × 10¹⁶ J

1855 Bursa katkısı

2.21 × 10¹⁵ J  (~3.6%)

En büyük katkı

1737 Ezine (Mw 7.37)

log N = a − b·Mw  |  Mc = 6.0; b = 0.74; a = 6.37  |  R = 300 km, 82 olay (Mw ≥ 6.0)

Gutenberg–Richter yorumu:   Mc ≈ 6.0 (tarihsel katalog tamamlanma büyüklüğü); b ≈ 0.74 (Mc = 6.0 eşiğinde MLE tahmini). Tektonik levha sınırı bölgelerinde tipik b değerleri 0.7–1.2 aralığındadır; hesaplanan b = 0.74, KAFZ ve Batı Anadolu graben sisteminin tipik gerilmeli–doğrultu atımlı karışık rejimiyle tutarlıdır. Mc < 5.5 için katalog eksikliği (küçük depremler tarihsel kayıtlarda alt-temsil edilir) düşük b değerleri üretmekte; bu nedenle Mc = 6.0 ve üzeri eşik PSHA uygulamaları için önerilmektedir.

📐 İki Segmentli Gutenberg–Richter Analizi — Slope Break (Mw ≈ 6.68)

İki Segmentli G–R Yorumu:   Tek doğrusal G–R regresyonu, Mw 6.0–6.7 ve Mw 6.8–7.4 aralıklarında iki farklı lineer rejimin varlığı nedeniyle yetersiz kalmaktadır. Alt segment (Mw 6.0–6.7): log N = 5.59 − 0.61·Mw (b₁ = 0.61, R² = 0.978); Üst segment (Mw 6.8–7.4): log N = 15.50 − 2.09·Mw (b₂ = 2.09, R² = 0.966). İki doğrunun kesişimi Mw ≈ 6.68'de slope break oluşturmaktadır. b₂ değerinin b₁'in ~3.4 katı olması, büyük depremlerin katalogda beklenen G–R dağılımından çok daha hızlı seyrekleştiğini; bunun tarihi katalog sansürünü ve uzun tekrarlanma periyodlarını yansıttığını göstermektedir.

Tekrarlanma aralığı T_r = (katalog süresi) / (olay sayısı − 1)  |  R = 50 km, 1143–1855

Tekrarlanma yorumu (R = 50 km):   Mw ≥ 6.0 eşiğinde ortalama T_r ≈ 103 yıl; Mw ≥ 6.5 eşiğinde T_r ≈ 240 yıl. Poisson süreci varsayımıyla hesaplanmaktadır; tarihsel katalog belirsizlikleri ve declustering uygulanmamışlığı nedeniyle değerler yaklaşık olarak kabul edilmelidir. 1855 depremi için katalog kesim tarihi (1855) Mw ≥ 7.0 için yalnızca 1 bağımsız olay içermekte; güvenilir T_r tahmini için R = 300 km veya paleosismoloji verisi gerekmektedir.

Kaynak Referans — AHEAD Otomatik M-t Grafiği (R = 300 km): Yukarıdaki interaktif grafiklerin ham veri kaynağı AHEAD/EPICAv1.1 veri tabanıdır. AHEAD arayüzünden otomatik üretilen M-t görselini aşağıda referans olarak sunuyoruz.

AHEAD otomatik grafiği için: emidius.eu/AHEAD → Seismicity sekmesi → R = 300 km

Kaynak: AHEAD — European Archive of Historical Earthquake Data, EPICAv1.1 (1000–1899). emidius.eu/AHEAD/event/18550228_0130_000

🗺️ Appendix F — İzorist Haritası ve Makrosismik Yoğunluk MDP Dağılımı

Ambraseys (2002) tarafından derlenen 24 MDP noktasının makrosismik yoğunluk değerine göre harita üzerindeki dağılımı. Saydam kontur halkalar teorik izorist eğrilerini (Abe–Sponheuer azalım modeli) temsil etmektedir.

MM Yoğunluk: X — Yıkıcı IX — Şiddetli Yıkıcı VIII — Ağır Hasar VII — Orta Hasar VI — Hafif Hasar V — Hissedildi

🗺 İzorist Haritası (MDP)

24 MDP noktası · Abe–Sponheuer azalım konturları

Etkileşimli harita — PDF görünümünde mevcut değil. Dijital sürüme bakınız.

24

MDP Noktası

IX–X

Maks. Yoğunluk

~250 km

Hissedilme Yarıçapı

Ms 7.1

Ambraseys Büyüklük

~37 km

Katalog Arası Fark

Şekil F1 — İzorist Haritası. 28 Şubat 1855 Bursa depremi makrosismik yoğunluk dağılımı. Renkli daireler Ambraseys (2002) 24 MDP noktasını, saydam konturlar Abe–Sponheuer azalım modelinden hesaplanan teorik izoristleri gösterir. ★ AHEAD/EPICAv1.1 episantri (40.183°N, 29.067°E); ◇ Ambraseys (2002) episantri (40.1°N, 28.6°E). Kaynak: AHEAD — emidius.eu/AHEAD; Ambraseys (2002) BSSA 92(1).

SeismoReport v3.1  ·  28 Şubat 1855 Bursa M_w ~7.1 Depremi
Prof. Dr. Ali Osman Öncel  ·  İstanbul Üniversitesi–Cerrahpaşa, Jeofizik Mühendisliği Bölümü
Veri kaynakları: AHEAD/EPICAv1.1 · Ambraseys (2002) · Papazachos & Papazachou (2003) · Soysal ve diğ. (1981)
ExportEngine v3.1 · PDF/Word dışa aktarma için üst araç çubuğunu kullanın