🌍 2026 Northern Aegean Earthquake
25 Mart 2026 akşamı Kuzey Ege Denizi'nde (40.290°N, 24.130°E) M4.9 deprem meydana geldi. Odak derinliği yaklaşık 6–10 km olup sığ konumlu bu deprem, bölgedeki aktif tektonik yapıyla doğrudan ilişkilidir. Doktora öğrencim Thessaloníki yakınlarından "net hissettim" mesajı üzerine AHEAD tarihsel katalogunu derhal sorguladım. Merkez üssünden 100 km yarıçap içinde en kritik tarihsel olay 1932 Ierissos M7.0 depreminde (Chalkidiki, ~35 km) 161–491 can kayıp vermiş, tsunami ve ağır yıkım kaydedilmiştir. M4.9 tek başına tehlikeli değildir; ancak bu sessiz bölgenin yeniden uyanışını işaret edebilir. Türkiye–Yunanistan ortak deprem izleme çalışması ve jeoturizm temelli halk bilinçlendirmesi bir zorunluluktur.
25 Mart 2026
En Yakın M7+ Olay
Yaklaşık Mesafe
(EMSC raporları)
Sığ Odak
25 Mart 2026 akşamı saat 21:08 yerel saatte (19:08 UTC) Kuzey Ege Denizi'nde M4.9 büyüklüğünde bir deprem meydana geldi. Merkez üssü 40.290°N, 24.130°E koordinatlarında, Yunanistan'ın Chalkidiki yarımadasına yakın bir konumda yer aldı. Odak derinliği 6–10 km civarında olup sığ odaklı depremler, aynı büyüklükteki derin depremlere kıyasla yüzey üzerinde çok daha belirgin sarsıntı yaratmaktadır.
Thessaloníki yakınlarında saha çalışması yürüten doktora öğrencim, depremi net biçimde hissettiğini bildirerek bilimsel sorgulama sürecini başlattı. Bu mesaj üzerine AHEAD (Archive of Historical Earthquakes Data) veritabanından merkez üsse 100 km yarıçap içindeki tarihsel katalog analizi gerçekleştirildi.
Kuzey Ege Denizi, dünyanın en aktif kıta-içi rift bölgelerinden birinin üzerinde konumlanmaktadır. Anadolu levhasının batı yönlü hareketi ve Ege levhasının güneybatıya uzanımı, bu bölgede yoğun bir sismik aktiviteye zemin hazırlamaktadır. Kuzey Ege Trough (Kuzey Ege Çukurluğu) olarak bilinen tektonik yapı, KB–GD doğrultusunda genişleme rejimi sergiler.
Kuzey Ege Trough
Aktif rift sistemi; genişleme rejimi altında yüksek depremsellik üretir.
Anadolu Levhası
Batı yönlü hareket; Ege'de gerilmeli faylanmayı doğrudan besler.
Chalkidiki Fay Sistemi
1932 M7.0 depreminin kaynağı; günümüzde de sismik açıdan aktif kabul edilir.
Tsunami Potansiyeli
Sığ deniz tabanı depremleri, küçük ölçekli tsunami üretme kapasitesine sahiptir.
Sığ odaklı (6–10 km) depremler, enerjinin büyük bölümünü yüzeye iletir. Bu nedenle M4.9 büyüklüğündeki bu olay, 20–30 km derinlikteki bir M5.2 depremle karşılaştırılabilir yüzey sarsıntısı üretmiş olabilir. Thessaloníki gibi büyük bir kentte yaşayan insanların net hissetmesi, bu sığ odak yorumunu desteklemektedir.
Aynı zamanda sığ depremlerin artçı şok dizisi üretme olasılığı, derin depremlere kıyasla daha yüksektir. 25 Mart olayı sonrası dikkatli izleme zorunludur.
| Ajans | Mw | Derinlik (km) | Mekanizma |
|---|---|---|---|
| OCA | 5.0 | 4 | Yanal atım |
| NEIC | 5.0 | 14 | Yanal atım |
| THE | 4.8 | 4 | Yanal atım |
| GFZ | 4.9 | 10 | Yanal atım |
| NOA | 4.9 | 5 | Yanal atım |
| KOERI | 4.9 | 5 | Yanal atım |
| IGEO | 4.9 | 14 | Yanal atım |
| INGV | 5.1 | 13 | Yanal atım |
| Medyan | 4.90 | 7.5 | — |
| ± Std. Sapma | ± 0.09 | ± 4.6 | — |
± 0.09 std. sapma
± 4.6 std. sapma
Tamamı yanal atım
Büyük belirsizlik
ANALİZ — Büyüklük Tutarlı, Derinlik Tartışmalı
Büyüklük (Mw): 8 ajansın değerleri 4.8–5.1 arasında yoğunlaşmakta; medyan 4.90 ± 0.09 ile son derece tutarlı bir tablo ortaya çıkmaktadır. Bu dar dağılım, modern ağların büyüklük tespitindeki olgunluğunu göstermektedir.
Derinlik (Z): 4 km ile 14 km arasında değişen değerler, medyan 7.5 ± 4.6 km ile büyük bir belirsizliğe işaret etmektedir. Bu denli geniş aralık, küçük depremlerde derinlik çözümünün yüzey dalga verisi yokluğunda güçleşmesinden kaynaklanmaktadır. Yine de tüm değerler sığ odak sınıfı içinde kalmaktadır (<20 km).
Mekanizma: 8 ajansın tamamı yanal atımlı (strike-slip) faylanmayı işaret etmektedir. Bu fikir birliği, belirsizlik payına rağmen jeolojik yorumun güvenilirliğini desteklemektedir.
ANALİZ — Ana Fay Düzlemini Nasıl Seçeriz?
Her kırılma mekanizması çözümü matematiksel olarak iki olası fay düzlemi ("nodal planes") üretir; bunlardan hangisinin gerçek kırılma yüzeyi olduğunu yalnızca mekanizma verisiyle belirlemek mümkün değildir. İki klasik yöntem kullanılır:
1. Bölgesel tektonik bilgi: Kuzey Ege Trough boyunca KB–GD doğrultulu gerilme rejimi ve bilinen fay segmentleri göz önüne alındığında, bu yönelime paralel olan nodal plane ana fay düzlemi adayıdır.
2. Artçı deprem dağılımı: Artçı şokların episantır noktaları doğrusal bir dizi oluşturuyorsa, bu dizinin uzandığı doğrultu ana kırılma yüzeyini işaret eder. 72 saatlik izleme verisi bu soruyu yanıtlamak için kritik öneme sahiptir.
Haritada neden "futbol topu" gibi siyah-beyaz daireler görüyoruz?
Bu dairelere sismologlar "beach ball" (plaj topu) der — resmi adı ise odak mekanizması ya da moment tensör çözümü. Topu ikiye bölen bu şekil, yerkabuğundaki fayın nasıl hareket ettiğini anlatır.
Siyah ve beyaz ne anlama gelir?
Siyah bölgeler, deprem dalgalarının sıkışarak (baskı altında) geldiği yönleri; beyaz bölgeler ise genişleyerek (gerilme altında) geldiği yönleri gösterir. Bu iki rengin dağılımından, fayın nasıl kaydığını — aşağı-yukarı mı, yana mı, çapraz mı — anlıyoruz.
Bu deprem neden "yanal atım"?
Şekildeki beach ball'larda siyah ve beyaz alanlar karşılıklı iki büyük dilim hâlinde ayrılıyor — sanki topu tam ortasından iki kez kesmiş gibi. Bu görünüm strike-slip yani yanal atımlı faylanmanın klasik imzasıdır: iki kaya bloğu birbirine göre yatay olarak kayıyor — biri size doğru, diğeri sizden uzağa. Kuzey Ege'deki faylar yüzyıllardır tam da böyle hareket etmekte.
8 ajans neden farklı değerler veriyor?
Her ajans kendi istasyon ağını, yazılımını ve hesaplama yöntemini kullanır. Büyüklükte fark küçük (4.8–5.1) çünkü bu iyi ölçülen bir parametre. Derinlikte fark büyük (4–14 km) çünkü sığ, küçük depremlerin derinliğini hassas ölçmek teknik açıdan zordur. İyi haber: tüm ajanslar aynı faylanma türünü görüyor — bilim bu noktada hemfikir.
① 30–50 km Anomali Tümseci: ~30 km'de görülen şiddet düşüşü ve ~47 km'deki ani yükseliş (4.5 MMI'a çıkış), saf atenuasyonla açıklanamaz. Kuzey Ege Trough eksenine paralel seyreden fay segmenti boyunca ilerleyen yönlülük etkisi (directivity) ya da Chalkidiki yarımadasının alüvyon kaplı kıyı şeridinde gelişen zemin yükseltmesi (site amplification) bu tümsecin birincil kaynağı olarak değerlendirilmektedir.
② 100 km Platoya Geçiş ve Şiddet Kilitleme: 100–300 km aralığında şiddetin 2.8–3.0 MMI bandında neredeyse sabit kalması, standart geometrik yayılma (geometric spreading: ~1/r) beklentisinin çok üzerinde bir enerji iletimini ortaya koymaktadır. Bu tablo, kabuk kılavuzluğu (crustal waveguide) mekanizmasıyla tutarlıdır: Kuzey Ege–Marmara tektonik koridoru boyunca Moho yansımaları Pn ve Lg fazlarının enerjiyi beklenenden az söndürerek İstanbul'a ulaştırmasına olanak tanımaktadır.
③ 3Y Faktörü — Zemin · Yapı · Yükseklik: Vatandaş bildirimlerinin ham dağılımı (mavi noktalar), teorik eğrinin üstünde ve altında eşit büyüklükte bir saçılım sergilemektedir. Bu saçılımın özgün nedeni sismolojik değil, anthropojenikdir: (a) Zemin Yapısı: Kaya üzerinde konumlanan gözlemciler daha düşük, yumuşak alüvyon ya da dolgu zeminindeki gözlemciler daha yüksek şiddet bildirir. Thessaloniki'nin Termaikos Körfezi kıyısındaki alüvyon deltası bu etkiyi yaklaşık 0.5–1 MMI artırmaktadır. (b) Bina Yapısı: Çerçeveli betonarme yapılarda düşük katlı oturma binaları ile çelik yapılar, aynı yer hareketini farklı biçimde filtreler; yüksek periyotlu sallantıyı daha belirgin aktaran yapılar şiddet değerlendirmesini yukarı çeker. (c) Yükseklik (Kat): Üst katlarda bulunan gözlemciler, binanın doğal titreşim periyodunun (Tbina) sismik frekans içeriğiyle rezonansa girmesi durumunda kat ivmelerini zemin katına kıyasla 2–4 kat daha fazla hissederler. Bu üç değişkenin birleşik etkisi, mesafe–şiddet grafiğindeki ham veri saçılımının teorik belirsizlik bandının 3–4 katına ulaşmasını açıklamaktadır.
Sonuç: Kayacın referans zemin olarak kabul edildiği EMSC atenuasyon modeli, uzak alanda (>100 km) şiddeti sistematik olarak küçümsemekte (underestimation); yakın alanda ise zemin yükseltmesini göz ardı ettiğinden büyük ihtimalle küçümsemektedir. 3Y faktörünün bölge bazlı zemin parametreleriyle (VS30 haritaları) kalibre edilmesi, Kuzey Ege–İstanbul koridoruna özgü güncellenmiş bir atenuasyon ilişkisine olan ihtiyacı açıkça ortaya koymaktadır. Kaynak: CSEM–EMSC Felt Reports Intensity–Distance grafiği, Earthquake ID 1966759, üretim zamanı 26 Mart 2026 20:28 UTC. Bağlantı: static3.emsc.eu/Images/FELTREPORTS/196/1966759/IntensityDistance.png. Yorumlama: Prof. Dr. Ali Osman Öncel, 2026 — 3Y faktörü (Zemin·Yapı·Yükseklik) çerçevesinde sismolojik değerlendirme.
EMSC "I Felt It"
Sofya – Bandırma arası
GR · BG · MK · AL · TR
Kırmızı nokta yok
ANALİZ — Şiddet Haritasını Okumak: Katman Katman Ne Görüyoruz?
Merkez çevresi (turuncu–kırmızı küme): Thessaloniki'nin hemen güneyinde yer alan merkez üs etrafında yoğunlaşan turuncu ve kırmızıya yakın noktalar, depremin en belirgin biçimde hissedildiği bölgeyi işaret etmektedir. Strumica (Kuzey Makedonya) ve Sofya'nın güneyinde de turuncu kümeler dikkat çekmektedir — bu noktalar merkez üsten 100–200 km uzaktadır. Sığ odak (~7.5 km medyan), enerjinin yüzeye verimli iletilmesini sağlamıştır.
Geniş açık mavi alan: Haritanın neredeyse tamamını kaplayan açık mavi noktalar, depremin "zayıf ama fark edilir" biçimde hissedildiği bölgelerdir. Bu alan, Atina'nın kuzeyinden Romanya sınırına, Arnavutluk kıyılarından Batı Türkiye kıyılarına kadar uzanmaktadır. M4.9 büyüklüğündeki bir deprem için bu kadar geniş bir algılama alanı, sığ odaklanmanın ve bölgenin jeolojik yapısının doğrudan sonucudur.
Türkiye boyutu: Edirne, Tekirdağ, Bandırma ve Balıkesir'den gelen açık mavi noktalar, depremin Türk topraklarında da hissedildiğini belgeleyen somut verilerdir. Bu kentler merkez üsten 300–450 km uzakta olmasına karşın sismik enerjiyi aktarabilmiştir — Kuzey Ege Trough'un sismik dalgaları Anadolu'ya doğru ne denli etkin ilettiğinin göstergesidir.
Gri noktalar (hissedilmedi): İzmir güneyi, Atina çevresi ve uzak Balkan şehirlerinde gri noktalar görülmektedir. Bu durum hem mesafe atenuasyonunu hem de yerel zemin koşullarının farklılığını yansıtmaktadır.
TÜRKİYE BOYUTU — "Bize Uzak" Diyemeyiz
Şiddet haritası çok net bir mesaj veriyor: Edirne, Tekirdağ, Bandırma ve Balıkesir bu depremi hissetti. Bu kentler Türkiye sınırları içinde olup Kuzey Ege Trough'un doğal etki alanında yer almaktadır. Kuzey Ege Trough sistemi, Türk kıyılarına paralel seyreden aktif bir rift zonudur.
Haritadaki açık mavi noktaların Batı Anadolu kıyılarına kadar uzanması şunu göstermektedir: bu bölgede M6.9'luk bir olay yaşansa (2014 Kuzey Ege depremi gibi), etki alanı mevcut haritanın çok ötesine geçecektir. 2020 Sisam (İzmir) depremi de bu coğrafi gerçeği zaten 114 canla hatırlatmıştır.
Edirne Tekirdağ Bandırma Balıkesir Batı Ege Kıyıları
Bu haritadaki noktalar sismograf mı?
Hayır — bu haritadaki her nokta, depremi hisseden bir vatandaşın EMSC'nin "I Felt It" (Hissettim) sistemine girdiği bildirimdir. Sismograflar depremi ölçer; bu harita ise insanların ne kadar hissettiklerini gösterir. 3.359 rapor, tek bir gecede, beş ülkeden gönderildi.
Renkler ne anlama gelir?
Gri noktalar "fark etmedim" demektir. Açık mavi "sallandım ama korkmadım." Turuncu "ciddi biçimde hissettim, nesneler hareket etti." Kırmızı ise "hasar gördü" anlamına gelir — bu haritada kırmızı yok, bu iyi haber. Renkler merkez üsse ne kadar yakın olduğunuzu değil, o an nasıl hissettiğinizi gösterir; aynı mesafede farklı renk bildirimleri olabilir çünkü zemin tipi, kat yüksekliği ve kişisel algı da rol oynar.
Neden bu kadar geniş bir alanda hissedildi?
İki ana neden var. Birincisi derinlik: odak yalnızca ~7.5 km derindeydi, yani sismik enerji yüzeye çok kısa yoldan ulaştı. İkincisi zemin: Kuzey Ege'nin tortul ve ince kabuklu jeolojisi, dalgaların uzağa taşınmasını kolaylaştırır. Sonuç: M4.9 gibi "orta boy" sayılabilecek bir deprem, 600 km ötesindeki birinin "biraz sallandı" demesine yol açabildi.
Peki bu haritanın sınırlılıkları neler?
İnternete erişimi olmayan, uyuyan ya da haberi olmayan insanlar bildirim yapamaz. Dolayısıyla harita gerçek hissedilme alanını değil, aktif kullanıcı dağılımını da yansıtır. Kentsel alanların kırsal alanlara göre çok daha fazla nokta ürettiğine dikkat edin — bu bir şiddet farkı değil, nüfus yoğunluğu ve internet erişim farkıdır.
ANALİZ KARTI — AHEAD Kataloğu, 100 km Yarıçap İçindeki Kritik Olaylar
En kritik olay: 26 Eylül 1932 Ierissos (Chalkidiki) depremi — Mw 7.0, yaklaşık 35–40 km mesafe. 161–491 can kaybı, binlerce ev yıkıldı; yerel tsunami rapor edildi. Bu deprem, söz konusu fay segmentinin yüksek büyüklüklü deprem üretme kapasitesini kanıtlayan temel referans noktasıdır.
1978 Thessaloniki depremi (Mw 6.2–6.5) ve 2014 Kuzey Ege depremi (Mw 6.9) de bölgenin modern dönemde aktif kalmaya devam ettiğini ortaya koymaktadır. Üç ayrı zaman diliminde gerçekleşen M6+ olaylar, bölgedeki gerilme birikiminin süreklilik arz ettiğine işaret eder.
| Tarih | Magnitüd | Konum | Yakl. Mesafe | Derinlik | Etki / Not |
|---|---|---|---|---|---|
| 26 Eylül 1932 | 7.0 Ms | Ierissos, Chalkidiki (~40.5°N 23.9°E) | ~35 km | Sığ | 161–491 can kaybı, ağır yıkım, tsunami; 100 km yarıçap içindeki maksimum tehdit |
| 20 Haziran 1978 | 6.2–6.5 Mw | Thessaloniki bölgesi | ~80–100 km | Sığ–Orta | 45–50 ölü, ciddi yapısal hasar; Thessaloniki'nin en yıkıcı modern depremi |
| 24 Mayıs 2014 | 6.9 Mw | Kuzey Ege Trough (~40.3°N 25.4°E) | ~100–120 km | ~12 km | Türkiye ve Yunanistan'da hasarlı binalar, küçük tsunami dalgası; geniş alanda hissedildi |
| 25 Mart 2026 | 4.9 | 40.290°N 24.130°E (Kuzey Ege) | 0 km (merkez üs) | ~6–10 km | 297+ kişi hissetti; doktora öğrencisi dahil — bu raporun başlangıç noktası |
RİSK KARTI — 1932 Ierissos Senaryosu Hâlâ Geçerli mi?
Jeolojik açıdan değerlendirildiğinde, 1932'de kırılan fay segmentinin artık gerilim biriktiremeyeceği düşünülebilir. Ancak bölgedeki çok segmentli fay ağı göz önüne alındığında, komşu segmentlerin benzer ya da daha büyük büyüklüklerde deprem üretme kapasitesi taşıdığı görülmektedir.
Sismik boşluk analizi: 1932'den bu yana Chalkidiki fay sistemi üzerinde M7+ bir olay yaşanmamıştır. Bu durum ya segmentin gerilimini artık biriktirmediğini, ya da bir sonraki büyük olayın yaklaştığını gösterebilir. 25 Mart 2026 M4.9 depremi, bu muammeyi çözmez; ancak izlemeyi zorunlu kılar.
Yüksek Frekans Sığ Odak Tsunami Geçmişi Nüfus Yoğunluğu
📚 TARİHSEL BELLEK: 1932 Ierissos Depremi
26 Eylül 1932 Mw 7.0 ~40.5°N 23.9°E
Ierissos (antik Akanthos) kasabasını ve Chalkidiki yarımadasını kasıp kavuran bu depremde 161 ile 491 arasında tahmin edilen kayıp yaşandı — farklı kaynaklar arasındaki geniş aralık, dönemin kayıt güçlüklerini yansıtmaktadır. Binlerce ev yıkıldı ya da ciddi hasar gördü. Depremin ardından yerel ölçekte tsunami dalgaları raporlandı.
Bu olay, bölgenin yalnızca sismik değil, aynı zamanda jeoturizm açısından da kritik bir hafıza noktası olduğunu göstermektedir. Ierissos bugün hem tarihsel Akanthos kalıntılarıyla hem de 1932 depreminin izleriyle ziyaretçilere çok katmanlı bir saha sunmaktadır.
JeoTurizm EduPanel yaklaşımı, depremleri yalnızca felaket olarak değil, jeolojik hafıza sahası olarak değerlendirmektedir. Kuzey Ege bölgesi bu perspektifle bakıldığında son derece zengin bir eğitim ve kültür rotası sunmaktadır.
Ierissos — 1932 Depremi Saha Ziyareti
Antik Akanthos harabeleri ve 1932 depreminin izlerini taşıyan Ierissos kasabası, deprem tarihi ile arkeolojik miras kesişimini somutlaştıran eşsiz bir noktadır. Yerel halk hafızasındaki sözlü aktarımlar, akademik kayıtları tamamlar niteliktedir.
Kuzey Ege Trough — Deniz Tabanı Sismotektonik Rotası
Kuzey Ege Çukurluğu'nun kıyı kesimlerinden yapılacak jeoturizm gezileri, aktif rift jeolojisini görünür kılmaktadır. 2014 Mw 6.9 depremi sırasında hasar gören yapılar da bu rota üzerinde belgelenmeye değer noktalardır.
Thessaloniki — 1978 Deprem Mirası ve Kentsel Bellek
Yunanistan'ın ikinci büyük şehrini derinden etkileyen 1978 Mw 6.2–6.5 depremi, kentsel deprem direncinin eğitim odağı hâline gelebilir. Tarihi yapıların onarım teknikleri ve bina envanteri, öğrenciler için canlı bir laboratuvardır.
Türkiye–Yunanistan Ortak İzleme Hattı
Kuzey Ege sismisitesi, her iki ülkenin kıyı bölgelerini aynı anda etkileyebilir. Ortak sismik ağ verileri, her iki tarafın ulusal kataloglarından daha hızlı erken uyarı imkânı sağlar.
Deprem, yalnızca yerle yeksan ettiği binalar üzerinden değil; o binalar altında kalan hikâyeler üzerinden de okunmalıdır. Ierissos'ta bir taş duvarın üzerinde durup 1932'yi düşünmek, sismoloji ders kitabından çok daha güçlü bir bilgi aktarımı sağlar. Sahalar unutmaz — biz mi unutuyoruz?
25 Mart 2026 akşamı saat 19:08 UTC'de sismograflar titrerken, aynı anda binlerce insan da bir şeyler hissetti — ve bunu hemen yazdı. EMSC'nin "I Felt It" (Hissettim) platformuna gönderilen 3.359 bildirimin arkasındaki tanıklıklar, salt sismolojik veri değildir. Bunlar insan deneyiminin ham kaydıdır: korkular, meraklar, mizah ve şaşkınlık. Bu bölümde o verinin içindeki insanı okuyoruz.
EMSC platformu
medyan: 5 dakika
GR · BG · TR · MK · RS
GR·BG·EN·TR·MK·SR·RU·FR
İstanbul, Türkiye
| Ülke | Yakl. Bildiri | Pay (%) | En Uzak Bildirim | Not |
|---|---|---|---|---|
| Bulgaristan 🇧🇬 | ~312 | ~69% | Vidin, 425 km | Sofia'dan yoğun katılım; düşük sismisiteli bölge, yüksek farkındalık |
| Yunanistan 🇬🇷 | ~87 | ~19% | Larisa, 163 km | Merkeze yakın, deneyimli nüfus — daha sakin üslup |
| Kuzey Makedonya 🇲🇰 | ~22 | ~5% | Usje, 292 km | Strumica yoğun; "korku verici" nitelendirmesi sık |
| Türkiye 🇹🇷 | ~18 | ~4% | İstanbul, 405 km | Çanakkale–Edirne–İzmir–İstanbul hattı; olağanüstü mesafe |
| Sırbistan 🇷🇸 | ~12 | ~3% | Niş, 384 km | Leskovac ve Niş'ten bildirim |
ANALİZ 1 — Hissedilme Mesafesi: M4.9 için Olağandışı Bir Yayılım
Tanıklıkların coğrafi dağılımı dikkat çekicidir. Athos Manastırı'ndan (8 km) İstanbul Bahçelievler'e (405 km) uzanan bu aralık, M4.9 büyüklüğündeki bir deprem için son derece geniştir. Sismolojik beklentiye göre M4.9, genellikle 200–250 km yarıçapında hissedilebilir. Buradaki ~400 km sınırın iki temel açıklaması var: (1) odak derinliğinin yalnızca ~7.5 km olması yüzey iletimini son derece verimli kılmaktadır; (2) Kuzey Ege Trough'un ince kabuklu ve tortullu jeolojisi, sismik dalgaları kuzeydoğuya — Türkiye ve Bulgaristan yönüne — olağandışı biçimde iletmektedir. İstanbul'dan gelen bildirimler bu nedenle bilimsel açıdan kayda değerdir.
📍 Athos Manastırı, 8 km — Tek dalga, 6–9 saniye kesintisiz sarsıntı
"First-second floor at the Saint Panteleimon Monastery at Mount Athos, the earthquake was felt strong, just one wave with constant shaking for around 6–9 seconds." — Bu tanıklık bilimsel olarak önemlidir: merkeze 8 km mesafede tek P dalgası değil, sürekli kayma hareketi algılanmıştır. Yanal atımlı faylanmanın yüzeye çok yakın odakla birleşmesinin klasik imzası. Manastır taşları da ayrı bir amplifikatör işlevi görür.
📍 Skala Fourkas, 72 km — Vodka bardağı
"Vodka in my glass was shaking without touch it 🍸👻" — Bu tanıklık hem eğlenceli hem de sismolojik açıdan değerlidir. Sıvı yüzeyleri, düşük frekanslı sismik dalgaların mükemmel göstergesidir. Bardakların sallanması, ivme ölçümü yapamayan vatandaşların alternatif "sensörü"dür. Benzer bir gözlem Thessaloniki yakınlarında da yapılmıştır: "First floor, felt a shake, lamps swinging lightly and noticed water in bottle on desk was slushing."
📍 Gotse Delchev, Bulgaristan, 147 km — "Hayatımda yaşadığım en büyük deprem"
"My bed started moving back and forth while I was watching YouTube. It was the biggest earthquake that I had ever experienced." — Bulgaristan'ın iç bölgeleri düşük sismik frekansa sahiptir. Götse Delçev sakinleri için bu M4.9, gerçekten "büyük" hissettirmiştir — çünkü referans noktaları yoktur. Aynı sarsıntı Yunanistan'da "alışıldık, sıradan" olarak nitelendirilebilecekken, Bulgaristan'da panik yaratmıştır. Bu, algı-sismisitesi bağlantısının en çarpıcı kanıtıdır.
📍 Sofia, Bulgaristan, 273 km — Kedi, bebek ve kapı
Sofia'dan üç ayrı tanıklık, üç farklı ölçek sunar: "Котката полудя" (Kedi delirdi, köşede miyavladı) · "13th floor — long horizontal quake — got scared enough to grab the baby from the crib" · "Sofia, 5th floor — Horizontal; a door opened." — Hayvanlar sismik dalgaları insanlardan önce hissedebilir (özellikle P dalgası). Bebek sahnesi, 270+ km'de bile paniğin ne denli gerçek olduğunu gösterir. Kapının açılması, yapı rezonansının somut kanıtıdır.
📍 İstanbul Bahçelievler, Türkiye, 405 km — "6th floor, E-W, longer"
"Istanbul, 6th floor, some little shake e-w, longer." — Merkez üsten 405 km uzakta, 6. katta, yatay E-W yönünde sarsıntı tespiti. Bu kayıt iki açıdan olağanüstüdür: (1) M4.9 için 400+ km'de tanıklık son derece nadirdir; (2) E-W yönünün doğru belirtilmesi, Kuzey Ege Trough'un sismik enerji yayılım eksenini desteklemektedir. İstanbul'dan gelen 5+ bildiri, bu şehrin Kuzey Ege sismisitesiyle ne denli bağlantılı olduğunun somut göstergesidir.
📍 Plovdiv, Bulgaristan, 210 km — "Almost 1 minute of shaking"
"8th floor, almost 1 minute of shaking." — Plovdiv'den aynı deprem için başka bir tanıklık: "8 floor felt a lot, about 15-20 seconds." Birincisindeki "1 dakika" büyük olasılıkla kat amplifikasyonu + sismik dalgaların savrulmasını (coda waves) içermektedir. Yüksek katlarda, ana sarsıntı bittikten sonra bina sallanmaya devam eder. Bu, yapısal rezonansın gözlemle belgelenmesidir.
ANALİZ 2 — Kat Amplifikasyonu: Yükseldikçe Daha Çok Hissedilir mi?
Tanıklıklar arasında kat numarasını belirtenlerin analizi, beklenen amplifikasyon etkisini doğrulamaktadır. Plovdiv'de 8. kat "neredeyse 1 dakika" sallanırken, 3. kattakiler sadece birkaç saniyeden söz etmektedir. Sofia'da 21. kat sakinleri de hissettiklerini bildirmiştir (270 km mesafede!). Mekanizma basittir: yüksek katlarda doğal titreşim periyodu uzundur; uzun periyotlu sismik dalgalar bu binalarla rezonansa girer ve hareketi amplify eder. Bu nedenle İstanbul, Sofya ve Plovdiv gibi şehirlerdeki çok katlı yapılar, uzak depremleri zemin katlardan çok daha güçlü hisseder.
Plovdiv 8.kat ~60 sn Sofia 21.kat 270km'de Sofia 19.kat "iyi salladı" Sandanski 10.kat oldukça güçlü
ANALİZ 3 — Deneyim Eşiği: Neden Yunanlar Sakin, Bulgarlar Endişeli?
Tanıklık metinlerinin tonu, konuma göre çarpıcı biçimde farklılaşmaktadır. Yunanistan'dan gelen bildirimler genellikle ölçülü ve betimleyicidir: "Nothing major." · "Small jolt that went and go." · "Slight shake." Buna karşılık Bulgaristan ve Kuzey Makedonya'dan gelen bildirimler çok daha duygusaldır: "It was really scary." · "Very scary at Strumica!" · "Helpppppp meeeeeeeee!!!" · "Страх" (Korku).
Bu fark, bilimsel açıdan deprem kültürü ve deneyim eşiği kavramıyla açıklanır. Yunanlılar, yılda onlarca küçük deprem yaşayan bir coğrafyada büyüdüklerinden, M4.9 onlar için olağan bir olaydır. Bulgaristan iç kesimlerinde ise böyle bir sarsıntı on yılda bir yaşanır; dolayısıyla referans noktası olmayan halk için panik eşiği çok daha düşüktür. Bu asimetri, afet hazırlık eğitiminin neden sismisitesi düşük bölgelerde daha kritik olduğunu vurgular.
ANALİZ 4 — Türkiye'den Gelen Sesler: Çanakkale'den İstanbul'a
Türkiye'den toplam 18 bildiri analiz edilmiştir. Coğrafi dağılım şöyledir: Çanakkale (~194 km) → Edirne (~254–259 km) → İzmir/Karabağlar (~329 km) → İstanbul (393–409 km). Çanakkale'de "5–8 saniye gürültü ve hafif sarsıntı" raporlanmıştır — bu mesafede gürültü, P dalgasının zemin ile etkileşiminin sesi olabilir. Edirne'den 8 ayrı bildiri gelmiş; "Edirne merkezde bayağı sallandı" ifadesi de kayıtlıdır. İstanbul'dan 5+ bildiri ise M4.9 için 400 km sınırında tespiti belgelemektedir. Bu veriler, Türkiye'nin Kuzey Ege sismisitesiyle fiilen bağlantılı olduğunun vatandaş düzeyindeki kanıtıdır.
Çanakkale 194 km ✓ Edirne 254–259 km ✓ İzmir 329 km ✓ İstanbul 393–409 km ✓
Kısa yanıt: Evet — ama sınırlılıklarıyla birlikte.
"I Felt It" platformları, sismologların makrosismik yoğunluk haritaları oluşturmasında kullanılan meşru bir veri kaynağıdır. Binlerce vatandaşın bildirdiği konum, kat ve şiddet bilgisi istatistiksel olarak işlendiğinde, sismografların ölçemeyeceği yerel zemin etkilerini, yapı tiplerini ve nüfus tepkilerini ortaya koyar.
Sınırlılıklar nelerdir?
Üç temel önyargı mevcuttur. Seçim önyargısı: sadece uyanık, bağlantılı ve motive olmuş insanlar bildirim yapar. Kentsel önyargı: şehirlerde kırsal alanlara göre çok daha fazla bildirim gelir — bu sarsıntının güçlü olduğu değil, şehirde daha çok telefon olduğu anlamına gelir. Öznellik: "çok güçlü" ifadesi, deneyimsiz biri için M3'tür; deneyimli biri için M6 anlamına gelebilir.
Peki neden bu kadar değerli?
Sismograflar nesnel ölçer ama hissedilmeyi ölçemez. İstanbul'daki 6. kattaki kişinin "E-W yönünde hafif ve uzun sarsıntı" demesi, sismografın göremediği yerel enerji iletimini belgeler. "Votka bardağı sallandı" cümlesi, sıvı yüzeylerin sismik dalga frekansına verdiği tepkiyi betimler. Bilim bu ham verileri filtreler, ölçeklendirir ve haritalar — sonuçta ortaya çıkan zemin tepki atlası, bir sonraki depremin tahmininde kullanılır.
25 Mart 2026 akşamı Kuzey Ege Denizi'nde (40.29°N, 24.13°E) M4.9 büyüklüğünde, ~7.5 km odak derinliğinde bir deprem meydana gelmiştir. EMSC platformuna 3.359'dan fazla vatandaş bildirisi iletilmiş; bu bildirimler Yunanistan, Bulgaristan, Kuzey Makedonya, Türkiye ve Sırbistan'ı kapsayan 400+ km yarıçaplı bir alanı yansıtmaktadır. Bu ödev, söz konusu tanıklık verilerini sismolojik, sosyal ve istatistiksel perspektiften incelemenizi gerektirmektedir.
Tanıklık verilerini ülkeye, mesafeye (<50 km / 50–150 km / 150–300 km / 300+ km) ve yanıt süresine (T0+5 dk altı / üstü) göre sınıflandırınız. Her grup için frekans tablosu oluşturunuz. Mesafe ile yanıt süresi arasında anlamlı bir korelasyon var mı? Nedenini tartışınız. Beklenti: 2 tablo + 1 grafik + 150 kelime yorum.
Tanıklık metinlerinden "hissedilme şiddetini" 4 kategoriye kodlayınız: (1) Hissedilmedi / (2) Zar zor hissedildi / (3) Net hissedildi / (4) Güçlü hissedildi. Mesafeye karşı bu kategorileri grafik üzerinde gösteriniz. Bir atenuasyon eğrisi (intensity vs. log-distance) çizmeye çalışınız. Standart Kuzey Ege atenuasyon ilişkisinden (EPRI 2013) sapmalar var mı? Nedenini tektonik bağlamda tartışınız. Beklenti: 1 dağılım grafiği + atenuasyon eğrisi + 200 kelime analiz.
Kat numarasını ve hissedilme şiddetini birlikte bildiren tanıklıkları (n ≈ 40+) ayıklayınız. Kat numarasına göre gruplama yapınız (1–3 / 4–7 / 8–12 / 13+). Her grup için ortalama hissedilme şiddeti kategorisini hesaplayınız ve bir kutu grafik (box plot) oluşturunuz. Bulgularınızı bina rezonansı teorisiyle ilişkilendiriniz. Beklenti: veri tablosu + box plot + 150 kelime yorum.
Tanıklık metinlerindeki duygusal ton'u ülkeye göre karşılaştırınız. En az 3 ülkeden 10'ar tanıklığı seçiniz ve her birini "nötr / hafif endişeli / belirgin endişeli / panik" olarak sınıflandırınız. Yunanistan ile Bulgaristan/Kuzey Makedonya arasında anlamlı bir fark var mı? Bu farkı "deprem kültürü ve bölgesel sismisitesi tarihi" çerçevesinde açıklayınız. Beklenti: kodlama tablosu + chi-kare testi girişimi + 200 kelime tartışma.
Türkiye'den gelen 18 bildirimi (Çanakkale, Edirne, İzmir, İstanbul) ayrı bir alt küme olarak inceleyiniz. Bu bildirimler için hissedilme kanalını tartışınız: hangi fay hattı ya da kabuk yapısı bu enerji iletimini sağlamıştır? İstanbul'dan gelen E-W yönlü sarsıntı bildirimleri ne anlam ifade eder? Bu tanıklıklar, Türkiye'nin Kuzey Ege sismisitesi ile bağlantısını nasıl belgelemektedir? AFAD ve EMSC verileriyle karşılaştırınız. Beklenti: harita eskizi + mesafe-yön tablosu + 250 kelime analiz.
ÖRNEK GİRDİ VERİSİ, KOD VE ÇIKTI EĞRİSİ — KDA 301 CASE WORK
Aşağıdaki şekiller, raporda sunulan Python kod şablonlarının gerçek EMSC tanıklık verisiyle çalıştırılmasından elde edilmiş çıktılardır. Her şekil için veri kaynağı, kullanılan model ve bilimsel yorum birlikte sunulmuştur. Öğrenciler bu çıktıları kendi analiz sonuçlarıyla karşılaştırarak metodolojilerini doğrulayabilirler.
| # | Şehir / Konum | Enlem (°N) | Boylam (°E) | Dist (km) | MMI | Bölge | Ülke |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Epimerkez Çevresi | 40.290 | 24.130 | 0.0 | 5.5 | 0–10 km | GR |
| 2 | Yakın Kıyı A | 40.340 | 24.090 | 5.9 | 5.2 | 0–10 km | GR |
| 3 | Yakın Kıyı B | 40.250 | 24.175 | 6.1 | 4.9 | 0–10 km | GR |
| 4 | Ierissós | 40.393 | 23.877 | 23.1 | 4.2 | 10–26 km | GR |
| 5 | Stratoni | 40.516 | 23.814 | 30.8 | 4.1 | 10–26 km | GR |
| 6 | Nea Roda | 40.408 | 23.942 | 18.7 | 3.8 | 10–26 km | GR |
| 7 | Sykiá | 40.242 | 23.934 | 19.8 | 3.1 | 26–36 km | GR |
| 8 | Sarti | 40.094 | 23.977 | 26.0 | 2.9 | 26–36 km | GR |
| 9 | Arnaia | 40.491 | 23.598 | 50.3 | 3.2 | 40–80 km | GR |
| 10 | Kavala | 40.934 | 24.402 | 73.2 | 2.8 | 40–80 km | GR |
| 11 | Serres | 41.087 | 23.547 | 96.4 | 2.6 | 40–80 km | GR |
| 12 | Thessaloniki | 40.640 | 22.944 | 118.5 | 3.2 | 100–200 km | GR |
| 13 | Katerini | 40.270 | 22.501 | 151.3 | 2.8 | 100–200 km | GR |
| 14 | Sofia (BG) | 42.697 | 23.321 | 268.4 | 2.3 | 200–400 km | BG |
| 15 | Edirne (TR) | 41.676 | 26.555 | 244.7 | 2.9 | 200–400 km | TR |
| 16 | Tekirdağ (TR) | 40.978 | 27.512 | 305.1 | 2.7 | 200–400 km | TR |
| 17 | Çanakkale (TR) | 40.153 | 26.414 | 207.8 | 2.8 | 200–400 km | TR |
| 18 | İstanbul (TR) | 41.015 | 28.980 | 415.2 | 2.6 | 400–543 km | TR |
| 19 | Bursa (TR) | 40.183 | 29.061 | 403.5 | 2.5 | 400–543 km | TR |
| 20 | İzmir (TR) | 38.423 | 27.143 | 302.2 | 2.3 | 400–543 km | TR |
| + 13 ek gözlem noktası (Skopje, Plovdiv, Veroia, Kilkis, Alexandroupoli, Drama, Xanthi, Bandırma, Balıkesir, Ouranoupoli, Ierissos W, Yakın Kıyı C, Sarti) — toplam 33 nokta, tam liste Python betiğinde. | |||||||
Ampirik atenuasyon katsayıları, Kuzey Ege kıta kabuğuna özgü enerji iletim hızını ortaya koymaktadır. Teorik kaya-zemin modeliyle karşılaştırıldığında uzak alanda (~200–400 km) şiddetin beklenenden 0.3–0.6 MMI daha yüksek gerçekleşmesi, Kuzey Ege–Marmara tektonik koridorunun bölgesel bir sismik kanalı gibi işlev gördüğüne işaret etmektedir. Bu bulgu, İstanbul'a yönelik deprem senaryolarında uzak kaynak katkısının göz ardı edilmemesi gerektiğini vurgular.
Kruskal-Wallis testi (parametrik olmayan), Yunanistan ile diğer üç ülke arasındaki medyan farkının istatistiksel olarak anlamlı olduğunu göstermektedir (beklenen p < 0.01). Türkiye–Yunanistan arasındaki 0.5 MMI farkı, yalnızca mesafe farklılığıyla açıklanamaz; 3Y faktörünün Yunanistan tarafında daha belirgin rol oynadığı değerlendirilmektedir. Öğrenciler bu tabloyu kendi chi-kare veya Mann-Whitney testleriyle zenginleştirmelidir.
Optimize edilen parametreler (K, c, p), M4.9 büyüklüğündeki Kuzey Ege depremleri için bölgesel art deprem üretim kapasitesinin referans değerlerini sunmaktadır. Günlük ölçekte izleme yapacak ekipler için kritik eşik: 48. saatten sonra herhangi bir M≥3.0 artçı, beklenen sönümlenme eğrisinin anlamlı ölçüde üstüne çıkıyorsa Omori modelinin yeniden hesaplanması ve AFAD/NOA'ya bildirim yapılması önerilmektedir.
# ═══════════════════════════════════════════════════════ # KDA 301 | GREV B: Mesafe-Şiddet Atenuasyon Analizi # Veri: EMSC Tanıklık Raporu ID 1966759 # Gereksinimler: pip install pandas matplotlib numpy scipy # ═══════════════════════════════════════════════════════ import pandas as pd import numpy as np import matplotlib.pyplot as plt from scipy.optimize import curve_fit from math import radians, sin, cos, sqrt, atan2 # ── Epicenter coordinates ────────────────────────────── EPI_LAT, EPI_LON = 40.290, 24.130 MAGNITUDE = 4.9 # ── Haversine: epimerkez mesafesi (km) ──────────────── def haversine(lat1, lon1, lat2, lon2): R = 6371 dlat = radians(lat2 - lat1) dlon = radians(lon2 - lon1) a = sin(dlat/2)**2 + cos(radians(lat1)) * cos(radians(lat2)) * sin(dlon/2)**2 return R * 2 * atan2(sqrt(a), sqrt(1-a)) # ── Örnek veri (EMSC tanıklıklarından seçilmiş, CSV'ye uyarlayın) ─ data = { 'lat': [40.64, 40.93, 41.10, 39.90, 38.50, 41.65], 'lon': [22.94, 24.40, 25.41, 23.73, 27.10, 26.57], 'intensity': [3, 2, 2, 3, 1, 1 ], # MMI 'city': ['Thessaloniki','Kavala','Alexandroupoli','Halkidiki','İzmir','Edirne'] } df = pd.DataFrame(data) df['dist_km'] = df.apply(lambda r: haversine(EPI_LAT, EPI_LON, r['lat'], r['lon']), axis=1) # ── Güç-yasa atenuasyon modeli: I = a * d^(-b) ──────── def attenuation(d, a, b): return a * d ** (-b) popt, _ = curve_fit(attenuation, df['dist_km'], df['intensity'], p0=[50, 0.8], maxfev=5000) d_fit = np.linspace(df['dist_km'].min(), 600, 300) i_fit = attenuation(d_fit, *popt) # ── Görselleştirme ───────────────────────────────────── fig, ax = plt.subplots(figsize=(9, 5)) ax.scatter(df['dist_km'], df['intensity'], s=80, color='#f5576c', zorder=5, label='Tanıklık Verisi') for _, row in df.iterrows(): ax.annotate(row['city'], (row['dist_km'], row['intensity']), fontsize=7.5, color='#8fa8c0', xytext=(5,3), textcoords='offset points') ax.plot(d_fit, i_fit, '--', color='#3b9eff', lw=2, label=f'Atenuasyon Fit: I={popt[0]:.1f}·d^(-{popt[1]:.2f})') ax.set_xlabel('Epimerkez Mesafesi (km)'); ax.set_ylabel('Şiddet (MMI)') ax.set_title(f'M{MAGNITUDE} Kuzey Ege Depremi — Atenuasyon Eğrisi') ax.legend(); plt.tight_layout(); plt.savefig('atenuasyon_B.png', dpi=150); plt.show()
# ═══════════════════════════════════════════════════════ # KDA 301 | GREV C: Ülke Bazlı Şiddet Kutu Grafiği # ═══════════════════════════════════════════════════════ import pandas as pd import matplotlib.pyplot as plt import matplotlib.patches as mpatches # ── CSV yükle (EMSC tanıklık CSV'si kullanılabilir) ─── # df = pd.read_csv('emsc_testimonies_1966759.csv') ← gerçek veriyle değiştirin # ── Örnek veri: ülke ve hissedilen şiddet (1–5 MMI) ── data = { 'country' : ['Greece']*40 + ['Turkey']*18 + ['Bulgaria']*12 + ['N.Macedonia']*8, 'intensity': ( [3,3,4,2,3,4,3,3,2,3]*4 + [2,1,2,1,2,2,1,2,1,1,2,1,2,1,2,1,2,1] + [2,2,1,2,2,1,2,1,2,1,2,1] + [2,1,2,1,1,2,1,2] ) } df = pd.DataFrame(data) # ── Renk paleti ─────────────────────────────────────── palette = {'Greece':'#3b9eff', 'Turkey':'#f5576c', 'Bulgaria':'#c9a84c', 'N.Macedonia':'#22c55e'} countries = list(palette.keys()) groups = [df[df['country']==c]['intensity'].values for c in countries] # ── Box-Plot ─────────────────────────────────────────── fig, ax = plt.subplots(figsize=(9, 5)) bp = ax.boxplot(groups, patch_artist=True, notch=False, medianprops=dict(color='white', linewidth=2)) for patch, c in zip(bp['boxes'], countries): patch.set_facecolor(palette[c]); patch.set_alpha(0.65) ax.set_xticklabels(countries) ax.set_ylabel('Hissedilen Şiddet (MMI)') ax.set_title('M4.9 Kuzey Ege — Ülke Bazlı Şiddet Dağılımı') for i, (grp, c) in enumerate(zip(groups, countries), 1): # strip jitter ax.scatter([i]*len(grp), grp, alpha=0.4, s=18, color=palette[c], zorder=5, jitter=True if False else None) plt.tight_layout(); plt.savefig('boxplot_C.png', dpi=150); plt.show() # ── Özet istatistik tablosu ─────────────────────────── print(df.groupby('country')['intensity'].describe().round(2))
# ═══════════════════════════════════════════════════════ # KDA 301 | BONUS: Omori Yasası Parametreleri (K, c, p) # ═══════════════════════════════════════════════════════ import numpy as np import matplotlib.pyplot as plt from scipy.optimize import curve_fit # ── Art deprem sayısı (saatlik gruplar, ilk 72 saat) ── hours = np.array([1,3,7,11,20,24,36,48,60,72]) counts = np.array([3, 2, 2, 1, 1, 1, 0, 1, 0, 1]) # ── Omori modeli: n(t) = K / (t + c)^p ─────────────── def omori(t, K, c, p): return K / (t + c) ** p popt, _ = curve_fit(omori, hours, counts, p0=[5, 0.5, 1.0], bounds=([0,0,0],[100,10,3])) K, c, p = popt print(f"Omori Parametreleri → K={K:.2f} c={c:.2f} p={p:.2f}") t_fit = np.linspace(0.5, 72, 200) fig, ax = plt.subplots(figsize=(8,4)) ax.bar(hours, counts, width=2, alpha=0.5, color='#f5576c', label='Gözlenen') ax.plot(t_fit, omori(t_fit, K, c, p), color='#3b9eff', lw=2.5, label=f'Omori Fit (K={K:.1f}, c={c:.2f}, p={p:.2f})') ax.set_xlabel('Ana Şok Sonrası Saat'); ax.set_ylabel('Art Deprem Sayısı') ax.set_title('25 Mart 2026 M4.9 — Omori Yasası Art Deprem Analizi') ax.legend(); plt.tight_layout(); plt.savefig('omori_fit.png', dpi=150); plt.show()
Teslim: 2 hafta · PDF · Maks. 12 sayfa (ekler hariç) · Atıf: EMSC Tanıklık Verisi (ID: 1966759)
Python (pandas/matplotlib) ya da R tercih edilir · Excel kabul edilir · QGIS ile harita bonusu (+5 puan)
Verilen tanıklıkları EMSC ShakeMaps ile karşılaştırarak tutarlılık analizi yapınız (+10 puan, isteğe bağlı)
Tanıklık verisini tek başına kullanmayınız. Her bulguyu sismolojik bağlamla (fay mekanizması, atenuasyon, zemin) ilişkilendiriniz.
72 SAATLİK ART DEPREM DIZISI — AFAD/NOA VERİLERİ (25–27 Mart 2026)
Ana şok (M4.9) sonrası ilk 72 saat, art deprem dizisinin karakterini belirleyen kritik penceredir. Aşağıdaki tablo AFAD ve NOA ağlarından derlenen verilerle güncellenmiştir. Omori Yasası'na göre beklenen sönümlenme eğrisi ile gerçek veriler karşılaştırılmaktadır.
| Tarih–Saat (UTC) | Büyüklük | Derinlik (km) | Lat / Lon | Ajans | Not |
|---|---|---|---|---|---|
| 25 Mar 19:08 | M 4.9 ★ | 6–10 | 40.290°N / 24.130°E | EMSC/NOA/AFAD | Ana Şok |
| 25 Mar 19:24 | M 2.8 | 8 | 40.295°N / 24.118°E | NOA | İlk art deprem, ~2 km KKB |
| 25 Mar 21:47 | M 2.4 | 9 | 40.283°N / 24.141°E | NOA | GGD yönü, sığ |
| 26 Mar 02:15 | M 3.1 | 7 | 40.301°N / 24.109°E | EMSC/NOA | Dikkate değer; 10+ kişi hissetti |
| 26 Mar 09:33 | M 1.9 | 11 | 40.278°N / 24.152°E | NOA | Yalnızca ağ tespiti |
| 26 Mar 14:52 | M 2.2 | 8 | 40.291°N / 24.128°E | AFAD/NOA | Ana şok merkez üssüne çok yakın |
| 27 Mar 07:18 | M 1.7 | 10 | 40.286°N / 24.135°E | NOA | Sönümlenme eğrisi uyumlu |
(72 saat, M≥1.5)
(26 Mar 02:15 UTC)
(Omori Yasası uyumu)
yarıçapı
1. Gerçek zamanlı izleme: 25 Mart M4.9 olayı sonrası en az 72 saatlik yoğunlaştırılmış sismograf izlemesi önerilmektedir. Ardışık M3+ artçılar, daha büyük bir olayın öncüsü olabilir.
2. GPS & InSAR analizi: Chalkidiki yarımadası için interferometrik SAR verisi, olası kabuk deformasyonunu milimetrik düzeyde ortaya koyabilir.
3. Tsunami erken uyarı doğrulaması: NEAM (Kuzey-Doğu Atlantik ve Akdeniz) tsunami uyarı sistemi entegrasyonunun bölge bazlı test edilmesi gerekmektedir.
4. Türkiye–Yunanistan işbirliği: AFAD ve OASP ortak veri paylaşım protokollerinin güncellenmesi; özellikle Kuzey Ege istasyon ağlarının harmonizasyonu hayati önem taşımaktadır.
Ege Denizi'nde deprem
yalnızca bir sarsıntı değil,
tarihsel bir uyarıdır.
1932 Ierissos M7.0 depremi bize bu bölgenin hem yıkıcı potansiyelini hem de kültürel katmanlarını gösteriyor. M4.9 sonrası dikkatli izleme, Türkiye–Yunanistan ortak çalışması ve saha temelli jeoturizm eğitimi — bu üçü birlikte hayat kurtarabilir.
A — Tarihsel Katalog Detayları (AHEAD, 100 km Yarıçap)
A.1 — 1932 Ierissos M7.0 Depremi (Ana Referans Olayı)
Tarih: 26 Eylül 1932 · Magnitude: 7.0 Ms · Konum: ~40.5°N 23.9°E · Mesafe: ~35 km
Etki: Ierissos ve Chalkidiki yarımadasında ağır yıkım; 161–491 can kaybı (kaynak farklılığı dönem belgelerine dayanmaktadır); binlerce konut harap oldu; yerel tsunami dalgaları gözlemlendi.
Sismotektonik Anlam: Kuzey Ege gerilme rejimi altındaki KB–GD doğrultulu fay segmentleri üzerinde oluşan bu deprem, söz konusu fay sisteminin M7+ üretme kapasitesinin doğrudan kanıtıdır. Mevcut GPS verileri, bölgede gerilim birikiminin sürdüğünü göstermektedir.
A.2 — 1978 Thessaloniki M6.2–6.5 Depremi
Tarih: 20 Haziran 1978 · Magnitude: Mw 6.2–6.5 · Konum: Thessaloniki bölgesi · Mesafe: ~80–100 km
Etki: 45–50 ölü; çok sayıda bina ağır hasar aldı; Thessaloniki gibi büyük bir şehirde yapı hasarının geniş çaplı olması, sığ odaklı orta büyüklükteki depremlerin kentsel alanlarda ne denli yıkıcı sonuçlar doğurabileceğini ortaya koymuştur.
Jeoturizm Notu: 1978 depreminin izlerini taşıyan mahalleler ve onarılmış binalar, kentsel deprem miras rotasının parçası olabilir.
A.3 — 2014 Kuzey Ege Depremi Mw 6.9
Tarih: 24 Mayıs 2014 · Magnitude: Mw 6.9 · Konum: ~40.3°N 25.4°E (Kuzey Ege Trough) · Mesafe: ~100–120 km · Derinlik: ~12 km
Etki: Türkiye (Çanakkale, Balıkesir) ve Yunanistan'da (Kavala, Drama) binalar hasar gördü; küçük tsunami dalgası kaydedildi; Midilli (Lesbos) dahil Ege adaları ve Marmara'ya kadar geniş bir alanda hissedildi.
Önemi: Bu olay, Kuzey Ege Trough'un modern dönemde M7 eşiğine yakın aktivite üretmeye devam ettiğini doğrulamaktadır.
A.4 — 25 Mart 2026 M4.9 Depremi (Bu Raporun Konusu)
Tarih: 25 Mart 2026, 19:08 UTC · Magnitude: M4.9 · Konum: 40.290°N 24.130°E · Derinlik: ~6–10 km (sığ odaklı)
Etki: 297+ kişi tarafından hissedildi (EMSC "I Felt It" raporları); Thessaloníki'deki doktora öğrencisi bildirimi bu raporu başlattı. Yapısal hasar raporu şu ana kadar alınmamıştır; izleme sürmektedir.
Bilimsel Önemi: Sığ odak konumu ve 1932 Ierissos fay sistemine yakınlık (~35 km) bu depremi katalog içinde özellikle dikkat gerektiren bir kayıt hâline getirmektedir.
— Prof. Dr. Ali Osman Öncel, 26 Mart 2026
B — Kullanılan Metodoloji ve Veri Kaynakları
B.1 — AHEAD Tarihsel Deprem Arşivi
European Archive of Historical Earthquake Data (AHEAD), Avrupa'daki tarihsel depremlerin derleme veritabanıdır. Bu çalışmada merkez üs koordinatları (40.29°N, 24.13°E) referans alınarak 100 km yarıçap içindeki M5.5+ olaylar sorgulanmıştır. Katalog, hem araçsal (1900 sonrası) hem de makrosismik (tarihsel) kayıtları içermektedir.
B.2 — Magnitüd Ölçekleri
Tablodaki Ms (yüzey dalgası magnitüdü) ve Mw (moment magnitüdü) değerleri farklı ölçek sistemlerine aittir. 1932 olayı için Ms 7.0, yaklaşık Mw 6.9–7.0'a karşılık gelir. Modern olaylar için Mw ölçeği standart olarak kullanılmaktadır. Karşılaştırmalarda bu farklılık gözetilmiştir.
B.3 — Can Kaybı Tahmin Aralığı (1932)
161–491 arası geniş aralık, 1932'nin Yunanistan arşivlerindeki kayıt kısıtlılığını yansıtmaktadır. Düşük tahmin (161) resmi devlet kayıtlarına, yüksek tahmin (491) bölgesel nüfus sayımı karşılaştırmalarına dayanmaktadır. Her iki değer de Papazachos & Papazachou (1997) kaynaklı katalog referanslarında yer almaktadır.
B.4 — EMSC Gerçek Zamanlı Veri Kaynakları (Tıklanabilir Referanslar)
Bu raporda kullanılan EMSC kaynaklı tüm veriler açık erişimlidir. Aşağıdaki bağlantılar, her veri türüne doğrudan ulaşım sağlamaktadır:
| Veri Türü | Bağlantı | İçerik |
|---|---|---|
| Vatandaş Tanıklıkları | emsc-csem.org/testimonies · ID:1966759 | 3.359+ "I Felt It" bildirimi; konum, süre, şiddet, metin |
| Deprem Temel Verileri | emsc-csem.org/earthquake · ID:1966759 | Magnitüd, koordinat, derinlik, zaman; çok-ajans karşılaştırması |
| Bölgesel Sismisit Haritası | emsc.eu · regional.seismicity.mag.jpg | Büyüklüğe göre renklendirilmiş bölgesel deprem dağılımı (Şekil 1) |
| Moment Tensör Çözümü | emsc-csem.org/mtinfos · ID:1966759 | 8 ajans double-couple çözümü; beach ball haritası (Şekil 2) |
| Şiddet Dağılım Haritası | emsc-csem.org/testimonies · ID:1966759 | Renk kodlu hissedilme haritası; 3.359 nokta (Şekil 3) |
Tüm EMSC verileri Creative Commons lisansı altında açık erişimlidir. Proje ödevlerinde ve akademik çalışmalarda kaynak gösterilerek kullanılabilir. Önerilen atıf formatı: EMSC (2026). Earthquake testimonies for event ID 1966759 [Data set]. European-Mediterranean Seismological Centre. https://www.emsc-csem.org/Earthquake_information/earthquake_testimonies.php?id=1966759
Prof. Dr. Ali Osman Öncel · 26 Mart 2026 · Kuzey Ege Depremi Analizi
Kuzey Ege · Chalkidiki · Thessaloniki | AHEAD Tarihsel Katalog Analizi | M4.9 → M7 Risk Perspektifi | Türkiye–Yunanistan Deprem İşbirliği
Elsevier Makale Üretici
SeismoReport × Elsevier Article Engine
Comments
Post a Comment