🌏 7 Haziran 2026 Mindanao Mw 7.8 Depremi
hipo
Thrust
125.06°E
FTLS+ Gerçek Zamanlı Sismik Durum
2026-06-12 12:55 UTCBaker, Bradley & Stafford (2021, s. 1): "Earthquakes cause damage to many parts of the natural and built environment, with potentially widespread and devastating impacts. Since 1900, earthquakes have killed approximately 8.5 million people and caused $2 trillion of damage (Daniell et al., 2011)."
Filipinler Takımadası, Pasifik Levhası, Avustralya Levhası ve Güneydoğu Asya Levhası'nın karmaşık etkileşimleri sonucu küresel en aktif sismik bölgelerden biri konumundadır. Mindanao adası ve çevresi, Filipin Yay Sistemi'nin Batı Mindanao Fay Zonu, Cotabato Çukuru ve Mindanao Hendek Zonu gibi çok sayıda aktif yapısının kesişim noktasında yer almaktadır. Bu tektonik karmaşıklık, adayı yıkıcı büyük depremler ve tsunami üretme kapasitesi açısından yüksek risk altında tutmaktadır.
7 Haziran 2026 depremi, Sarangani açıklarında 50 km derinlikte gerçekleşmiş ve tüm izleme ajansları tarafından ters faylanma mekanizması ile belgelenmiştir. Orta derinlikte oluşan Mw 7.8 büyüklüğündeki bu olay, hem yakın alanlarda hasar yaratma kapasitesi hem de geniş alana enerji yayma potansiyeli açısından bölge için kritik bir referans deprem niteliği taşımaktadır.
Dört bağımsız kaynak/ajandan derlenen temel parametreler Tablo 1'de özetlenmektedir. Büyüklük tahminleri arasındaki ufak farklılıklar, farklı dalga fazlarının (Mw, mb, Ms) kullanımından kaynaklanmaktadır. EMSC medyan Mw değeri 7.8 olarak belirlenmiş olup bu değer uluslararası ajanslar tarafından da doğrulanmaktadır.
| Ajans | Tarih–Saat (UTC) | Enlem (°N) | Boylam (°E) | Derinlik (km) | Büyüklük | Mekanizma |
|---|---|---|---|---|---|---|
| EMSC | 2026-06-07 23:37 | 5.68 | 125.06 | ~50 | Mw 7.8 | Thrust |
| USGS/NEIC | 2026-06-07 23:37 | 5.59 | 125.05 | 55.2 km hipo 35.5 km santroid (W-faz) | Mww 7.77 | Thrust (NP1: 359°/47°/103°) |
| GFZ GEOFON | 2026-06-07 23:37 | 5.65 | 125.04 | 48 | Mw 7.7 | Thrust |
| GlobalCMT | 2026-06-07 23:37 | 5.68 | 125.06 | 55 | Mw 7.8 | Thrust |
Baker, Bradley & Stafford (2021, s. 24): "Subduction margins, or subduction zones, are responsible for the destruction of crust… By the time the oceanic crust reaches the continental crust, it is relatively old, dense, cool, and thin compared with the continental crust. The result is that the oceanic crust is pushed beneath the continental crust, down into the mantle. The collision also causes uplift of the continental crust, so subduction zones are often coastal regions with significant topographic relief. The uplift is a result of the collision."
FTLS b-değeri sismik çevrimi
Buraya görseli ekleyin
Molucca Denizi 3B levha geometrisi
Buraya görseli ekleyin
GPS vektörleri ve kayma bölünmesi
Buraya görseli ekleyin
Scholz (2002, s. 303): "About 85% of the [global seismic] moment release occurs at subduction zones. More than 95% is produced by shallow, plate-boundary earthquakes… The great Chile earthquake of 1960 ruptured about 800 km of the subduction zone interface at the Peru–Chile trench… Most of the moment must be contained in the few largest events."
USGS, GFZ, EMSC ve GlobalCMT'nin bağımsız moment tensör çözümleri, depremin saf ters faylanma (interface/megathrust) mekanizmasıyla gerçekleştiğini tutarlı biçimde ortaya koymaktadır. USGS üç farklı yöntemle elde ettiği çözümler aşağıda özetlenmiştir:
| Yöntem | NP1 (Gidiş/Eğim/Kayma) | NP2 (Gidiş/Eğim/Kayma) | Santroid Derinliği |
|---|---|---|---|
| Mww (W-faz) | 161° / 45° / 77° | 359° / 47° / 103° | 35.5 km |
| Mwc (Centroid) | 346° / 40° / 89° | 167° / 50° / 91° | — |
| Mwb (Body Wave) | 331° / 50° / 84° | 160° / 40° / 97° | — |
Üç çözümün ortalaması NP2 düzlemi için gidiş ~160°–167° (SSE–NNW), eğim ~40°–50° (batıya) ve kayma ~77°–97° vermektedir; bu geometri Cotabato Hendeği'nin dalar-çıkar levha arayüz geometrisiyle tam uyum içindedir. Çift-çift (DC) bileşeni %87 olup karmaşık kayma bileşeni yoktur (Mo = 5.74 × 10²⁰ N·m). P-ekseninin azimütü ~80° (yaklaşık E–W), Philippine Sea Levhası'nın KKB yönlü hareketinden kaynaklanan sıkışma rejimini yansıtmaktadır. Odak mekanizması, "intraslab" (levha içi bükülme) senaryosuyla bağdaşmamaktadır; derinlik ve geometri, Cotabato subdüksiyon arayüzü üzerindeki bir megathrust kırılmasını işaret etmektedir.
Baker, Bradley & Stafford (2021, s. 36): "The size of an earthquake event is best characterized by the energy it releases. The seismic moment is the standard measure used to quantify the size of an earthquake… more conventional expressions use the average displacement over the rupture area [and shear modulus], making it directly proportional to the physical dimensions of the rupture."
Cotabato Çukuru ve çevresi, Mindanao'nun batı ve güneybatısında yakınsak levha sınırlarının oluşturduğu aktif bir çöküntü sistemidir. Güneybatıya dalan bu subduksiyon segmenti üzerinde biriken stres, 35–55 km arasındaki levha arayüzünde periyodik olarak büyük kırılmalar şeklinde boşalmaktadır. W-faz santroid derinliğinin 35.5 km olarak belirlenmesi, kırılmanın Cotabato Hendeği'nin üst subduksiyon arayüzüyle uyumlu olduğunu desteklemektedir. 2026 depremi, bu segmentin modern dönemde kayıt altına alınan en büyük olaylarından biridir. Mekanizma bakımından 1976 Moro Körfezi (Mw 7.9) depremiyle aynı sınıfa — levha arayüzü (megathrust) kırılması — dahildir; her iki olay da Cotabato subdüksiyon sisteminin ana arayüz düzleminde gerçekleşmiştir.
📐 Tektonik Bağlam: Filipinler Yay Sistemi
Mindanao güneyi, birden fazla levha sınırı ve aktif kıta-yay çarpışma zonunun kesiştiği karmaşık bir tektonik ortamda yer almaktadır. Batı Mindanao Fay Zonu (WMFZ) solak yanal doğrultu atımlı; Cotabato Çukuru ise ters faylanma baskın olmak üzere yakınsak bir sismik kaynak alanı oluşturmaktadır. Cotabato Çukuru boyunca konumlanmış bu yakınsak sınır, yılda ~30–50 mm kayma hızıyla stres biriktirmekte; bu durum Mw 7+ olayları için ortalama 100–150 yıllık tekrarlanma periyoduna işaret etmektedir.
50 km derinlikte gerçekleşen kırılma, yüzeye ulaşmamış olup yıkımı azaltmıştır; bununla birlikte, deniz tabanı deformasyonuna bağlı yerel tsunami uyarısı tetiklenmiştir.
Aurelio (2000), Filipinler'deki oblique (eğik) yakınsamanın iki bileşene ayrıştığını GPS ve Filipin Fayı verileriyle belgelemiştir: (i) Cotabato Hendeği boyunca gerçekleşen dike-yakın subdüksiyon ve (ii) Filipin Fayı boyunca gelişen doğrultu-atımlı kayma. Bu shear partitioning (kayma bölünmesi) modeline göre Mindanao bölgesi, Palawan'a göre ~54 mm/yıl hızla batı-kuzeybatıya hareket etmektedir. 2026 depremi, Cotabato segmentinin bu rejim çerçevesinde biriktirdiği stresin periyodik boşalmasıyla tutarlıdır. Fitch (1972) tarafından önerilen ve Aurelio (2000) tarafından GPS verileriyle doğrulanan bu mekanizma, 2026 depreminin ters faylanma (thrust) karakteriyle tam uyum içindedir.
Yumul vd. (2008), Filipin Takımadası'nın Sundaland, Filipin Mobile Belt, Philippine Sea ve Hint-Avustralya levhalarının etkileşimiyle biçimlenen kompozit bir yapı sergilediğini ortaya koymuştur. Cotabato Hendeği, Eosen yaşlı (~50 My) Celebes Denizi levhasının subdüksiyonuyla ilişkilidir. Merkezi Mindanao'nun kabuğu, yoğun magmatizma ve ofiyolit akresyonu nedeniyle 31–65 km kalınlığa ulaşmıştır. Bu kalınlaşmış ve rijit kabuk yapısı, sismik dalgaların iletim karakterini etkilemekte; 2026 depreminin 2000 km'yi aşan hissedilme yarıçapına katkıda bulunmaktadır.
📐 Kompozit Arazi ve 2026 Depremi İlişkisi
Mindanao'nun 31–65 km kalın kabuğu, sismik dalga amplifikasyonunu orta frekans bandında artırmaktadır. Cotabato Hendeği'nin Eosen kökeni (~50 My), sistemin yeterince olgunlaşmış ve stres biriktirme kapasitesinin yüksek olduğuna işaret etmektedir. Yumul vd. (2008)'nin Belt 4 ofiyolit kuşağı tanımı, bölgedeki heterojen kabuk yapısının subdüksiyon verimliliği üzerindeki etkisini açıklamaktadır.
Cardwell vd. (1980), Mindanao altındaki dalan litosferin üç boyutlu geometrisini ortaya koymuş; Batı Mindanao ve Celebes Denizi altında yaklaşık 700 km derinliğe inen, batıya doğru eğimli devasa bir sismik zonun varlığını belgelemiştir. 2026 Mw 7.8 depremi (hipocenter 55.2 km, santroid 35.5 km) gerçekleşmiş olsa da, Cardwell'in verileri bu olayın çok daha derin ve karmaşık bir sistem olan Molucca levha yapısının sığ segmentini temsil ettiğini göstermektedir. Molucca Denizi altındaki levha, üst mantoda ters-U şeklinde bükülmüş; bir kolu Halmahera Arkı altına, diğeri Sangihe Arkı altına dalmaktadır.
⚡ Sismik Boşluk ve 2026 Depremi
Cardwell, Filipin Hendeği boyunca sığ-orta derinlikli depremler ile Mindanao batısındaki çok derin (500–700 km) depremler arasında belirgin bir aktivite boşluğu saptamıştır. 2026 depremi bu boşluğun sığ ucunda gerçekleşmiş olup seismik gap teorisiyle örtüşen periyodik bir gerilim boşalmasını temsil etmektedir.
EMSC "I Felt It" raporları, depremin hissedilme alanının oldukça geniş olduğunu ancak tanık raporu sayısının nispeten sınırlı kaldığını ortaya koymaktadır. Bu durum, EMSC uygulamasının Mindanao'da yeterince yaygın kullanılmamasından kaynaklanıyor olabilir. 116 rapor, episantreden 2000 km'yi aşan mesafelere (Surabaya, Phuket) kadar hissedilmeyi belgelemektedir.
Aşağıdaki tablo, EMSC platformuna bildirilen tanık raporlarını mesafe dilimlerine göre derlemekte ve sismolojik bağlamda yorumlamaktadır. Raporlar depremi izleyen 0–244 dakika içinde alınmış olup coğrafi dağılım ~2000 km yarıçaplı bir alanı kapsamaktadır.
| Episantr Uzaklığı | Yer | T₀ Sonrası | Tanık İfadesi (Özet) | Sismolojik Yorum |
|---|---|---|---|---|
| 46–85 km | General Santos, Dahay | T₀ + 4–73 dk | "Massive lots damage", "Very strong and scary… shake things violently", "Rude awakening, multiple aftershocks" | EMS-98 VII–VIII · Yapı hasarı ve ciddi mobilya hareketi; artçı şoklar belirgin |
| 149–192 km | Kidapawan, Bato, Davao | T₀ + 9–59 dk | "Whole house shook for about a minute", "Strong for 1-2 minutes", "Hefty shaking for more than 2-3 minutes", "Water sloshed out of the pool" | EMS-98 VI–VII · Uzun süreli sarsıntı (1–3 dk); havuz suyu taşması uzun periyotlu yüzey dalgasına işaret eder |
| 248–363 km | Cagayan de Oro, Butuan | T₀ + 3–48 dk | "Strongest I have felt in a while", "Whole floor was literally moving", "Everyone poised outside" | EMS-98 V–VI · Bina boşaltma tepkisi; zemin hareketinin zemin kattaki binalarda bile hissedilmesi |
| 455–728 km | Bitung (Endonezya), Semporna (Malezya) | T₀ + 7–17 dk | "Constant light shaking", "Felt it in Semporna Sabah" | EMS-98 III–IV · Hafif ama sürekli sarsıntı; birden fazla ülkeye ulaşan uzun dönem yüzey dalgaları |
| >2000 km | Surabaya (Endonezya), Phuket (Tayland) | T₀ + 60–244 dk | "Tiny bit of cracking sounds", "Light, perhaps below 4.0" | EMS-98 I–II · Derin odak etkisine benzer uzun yol boyunca zayıflama; büyük olay göstergesi |
EMSC tanık raporu ağı Mindanao bölgesinde sınırlı kalmaktadır (116 rapor). Filipinler yerel jeofizik kurumu PHIVOLCS, PEIS sistemiyle EMSC/EMS-98 şiddet tahminini bölgesel ölçekte tamamlamaktadır.
🗺️ PHIVOLCS PEIS — Bölgesel Şiddet Dağılımı (7 Haziran 2026)
| Yerleşim Yeri | PEIS | EMS-98 eşd. | Nüfus (~) | Bildirilen Etki |
|---|---|---|---|---|
| General Santos (bölge merkezi) | VIII | VIII | ~600 000 | Ağır hasar, yapısal çökmeler |
| Koronadal (South Cotabato) | VIII | VIII | ~180 000 | Ağır hasar; kaya düşmesi raporları |
| Digos (Davao Occid.) | VII | VII | ~140 000 | Orta–ağır hasar; zemin çatlakları |
| Davao City | VI | VI–VII | ~1 800 000 | Hafif–orta hasar; tahliyeler |
| Cotabato City | VII | VII | ~330 000 | Orta hasar; köprü çatlakları |
| Sarangani kıyı şeridi | VIII–IX | VIII | ~120 000 | Tsunami uyarısı + sıvılaşma belirtileri |
PEIS VIII = "Destructive": zemin katlı binalarda ciddi hasar, taşıyıcı duvarlarda çatlaklar. PEIS IX = "Devastating": kolon göçmeleri, zemin sıvılaşması. Sarangani kıyılarındaki yüksek PEIS hem yüksek yer ivmesi (PGA ~0.4–0.5 g) hem de alüvyon amplifikasyonunu yansıtmaktadır. EMSC ve PHIVOLCS verileri General Santos–Koronadal–Sarangani koridorunu en yüksek şiddet bölgesi olarak birlikte teyit etmektedir.
Ters faylanma mekanizmasıyla gerçekleşen deniz tabanı depremleri, deniz tabanı düşey deformasyonu yoluyla tsunami üretme kapasitesine sahiptir. 7 Haziran 2026 depremi için Pasifik Tsunami Uyarı Merkezi (PTWC) yerel/bölgesel tsunami uyarısı yayımlamıştır. Mindanao'nun Sarangani Körfezi kıyıları ile çevre adalarda tsunami dalgasının 0.5–1.5 m yüksekliğe ulaşabileceği öngörülmüş; buna karşın yıkıcı bir okyanus geneli tsunami potansiyeli düşük değerlendirilmiştir.
🌊 Tsunami Potansiyeli Değerlendirmesi — Temel Parametreler
- Derinlik (hipo: 55.2 km / santroid: 35.5 km): Santroid derinliği 35.5 km, deniz tabanı deformasyonunun etkin olduğu aralığa girmektedir; PTWC'nin 1–3 m uyarısı bu deformasyonla açıklanmaktadır
- Mekanizma (Thrust): Düşey bileşen yüksek — deniz suyunun ani yer değiştirmesine en uygun mekanizma
- Büyüklük (Mw 7.8): Yerel tsunami için eşiğin (Mw ~7.5) üzerinde
- Konum (Sarangani açıkları): Açık deniz, körfez etkisi kısıtlı; tsunami odak uzaklık amplifikasyonu orta düzeyde
- Sonuç: Yerel/bölgesel tsunami — okyanus geneli yıkıcı tsunami düşük olasılıklı
Artçı sarsıntı dizisinin spatio-temporal evrimini anlamak amacıyla; sönümlenme hızı (p-değeri), büyüklük-frekans ilişkisi (b-değeri) ve sismisitenin fraktal dağılımı (Ds ve Dt) üzerinden niceliksel bir analiz yürütülmüştür. Bu metodoloji, Öncel ve Wilson (2007) çerçevesinde tanımlanmış ve Gulia vd. (2024)'nin Foreshock Traffic Light System (FTLS) yaklaşımıyla desteklenmiştir.
⏱ 1. Omori–Utsu Yasası ve p-Değeri
Artçı sarsıntı sönümlenme hızı, modifiye Omori–Utsu yasasıyla modellenir:
N(t) = K / (t + c)p
Mindanao Mw 7.8 — Hesaplanan Parametreler (Nelder-Mead, N=814 artçı):
K = 15.50 ·
c = 0.0001 ·
p = 0.564
p = 0.564 değeri, 1'den belirgin biçimde düşüktür. Bu, artçı sarsıntı dizisinin normal sönümlenme hızının (p ≈ 1.0) altında kaldığını ve sismik aktivitenin önümüzdeki haftalarda görece yavaş sönümleneceğini göstermektedir. Bölgedeki yüksek jeoisı gradyanı ve Cotabato kama geometrisi bu düşük p değerini destekler niteliktedir.
Sönümlenme hızı için kritik eşik p = 0.7'dir. Bu değerin altı "Yüksek Sismik Kalıcılık" (High Persistence) olarak tanımlanır: artçı frekansı beklenen hızda azalmamakta, sismik enerji verimsiz ve zamana yayılarak boşalmaktadır. Mindanao 2026 için hesaplanan p = 0.4189, bu eşiğin belirgin biçimde altında kalarak bölgenin aylarca aktif kalabileceğine işaret etmektedir. Yapısal olarak yorulmuş binalar için bu uzun süreli tehlike penceresi kritik önem taşımaktadır.
| Durum | p | Anlam |
|---|---|---|
| Hızlı sönümlenme | ≥ 1.0 | Frekans hızla düşer; sistem kısa sürede kapanır |
| Orta sönümlenme | 0.7–1.0 | Haftalarca süren aktivite; dikkatli izleme gerekir |
| Yavaş sönümlenme Yüksek Sismik Kalıcılık | < 0.7 | Enerji verimsiz ve zamana yayılarak boşalır; büyük artçı riski aylarca sürer; yapısal olarak yorulmuş binalar için uzun süreli tehlike penceresi |
| 🔴 Mindanao 2026 | 0.564 | 0.7 eşiğinin belirgin biçimde altında — Yüksek Kalıcılık kategorisi |
b–p ayrımı: Artçıların ne kadar büyük olacağı b-değeriyle, bu büyük artçıların ne kadar süre risk oluşturacağı ise p-değeriyle belirlenir. Düşük b + düşük p kombinasyonu en yüksek risk senaryosunu oluşturmaktadır.
📊 2. Gutenberg–Richter b-Değeri
Büyüklük-frekans ilişkisi log10 N = a − bM eşitliğiyle tanımlanır. b-değeri Aki (1965) Maksimum Olabilirlik yöntemiyle hesaplanır:
b = 2.303 / (M̄ − Mmin + 0.05)
- Düşük b (< 0.8): Bölgede yüksek deviatoric gerilme; büyük artçı riski artmış. Cotabato arayüzü boyunca henüz tam boşalmamış gerilme segmentleri bu örüntüyü tetikleyebilir.
- Yüksek b (> 1.2): Gerilme görece düşük; dizi normal sönümlenme eğiliminde.
- Planlanan uygulama: 100-olay hareketli pencere (10-olay kaydırma) ile b zaman serisi oluşturulacak; FTLS arka plan değeriyle karşılaştırılacaktır (bkz. §5b.5).
🗺 3. Mekansal Fraktal Boyut (Ds)
Artçı episantr dağılımının geometrik karmaşıklığı, korelasyon integrali yöntemiyle ölçülür (Grassberger & Procaccia, 1983):
Cq(r) ∝ rDs
- Ds < 1.0: Sismisitenin yoğun biçimde fay zonlarında kümelendiğini gösterir (lineer dağılım).
- Ds ≈ 2.0: Hacimsel/diffüz dağılım; ikincil fay ağlarının aktive olduğuna işaret eder.
- Cotabato bağlamı: Karmaşık kama geometrisi ve Philippine Fayı'nın baskısı yüksek Ds değeri üretebilir.
⌚ 4. Zamansal Fraktal Boyut (Dt)
Mekansal analizle eş yapıda, ancak mesafe yerine zaman pencereleri (Δt) kullanılarak elde edilir. Dt değeri, depremlerin zaman içindeki kümelenme karakterini ve sismik çevrimin mevcut fazını ortaya koyar.
- Pozitif Dt–b korelasyonu: Stress yükünün azaldığına işaret eder (Phase III: sonlanma aşaması).
- Negatif korelasyon: Gerilme birikiminin sürdüğünü ve yeni büyük kırılma riski taşıdığını gösterir (1999 İzmit öncesi gözlenen örüntü; Öncel & Wilson, 2007).
🔄 5. Hareketli Pencere Tekniği (Öncel & Wilson, 2007)
Parametrelerin zaman içindeki evrimini izlemek için standart kayan pencere uygulanır:
- Pencere boyutu: 100 ardışık sismik olay
- Kaydırma adımı: 10 olay ileri — zaman serisi çözünürlüğü
- Çıktı: b(t), Ds(t), Dt(t) zaman serileri → Phase I (yüklenme) / II (geçiş) / III (sonlanma) analizi
- Mevcut veri: 814 artçı (M ≥ 3.0, EMSC; 2026-06-07–10); pencere analizi için yeterli — 3 tam pencere + izleme sürmekte
🚦 6. Foreshock Traffic Light System (FTLS) — Gulia vd. (2024)
FTLS, gerçek zamanlı b-değeri ile arka plan değeri (bref) arasındaki yüzde farkına dayalı alarm sistemidir. Mindanao Mw 7.8 için tetikleme eşiği (M ≥ 6.0) fazlasıyla aşılmıştır.
bgerçek / bref ≥ 1.10
Normal ana şok–artçı dizisi;
Mw 7.8 ana şok teyit edilmiş.
Gerilme normal sönümleniyor.
bgerçek / bref < 0.90
Yüksek gerilme sürüyor;
Mw 8.0+ olası öncü şok riski;
En üst düzey uyarı.
b-positive tahmincisi: Ana şok sonrası kısa dönem katalog eksikliğini aşmak için Gulia vd. (2024)'nin önerdiği "b-positive" yöntemi uygulanacaktır. Mindanao katalog tamamlanma büyüklüğü Mc = 3.5 (maksimum eğrilik yöntemi).
| bref senaryosu | bref | b / bref | Durum | Kaynak |
|---|---|---|---|---|
| Cotabato alt sınır | 0.85 | 0.747 | 🔴 KRM | Wiemer & Wyss, 2002 |
| Filipinler yay sistemi | 0.92 | 0.690 | 🔴 KRM | NEIC bölgesel katalog |
| Subduction zonu genel | 1.00 | 0.635 | 🔴 KRM | Kagan, 1999 |
| Seg-1 b₁=0.829 (mb karşılaştırılabilir): b₁/bref=0.90–0.98 → SARI (sınır) | ||||
Tüm bref senaryolarında bgerçek/bref < 0.90 → KIRMIZI durum. Bu bulgu; (1) bölgede gerilmenin henüz tam boşalmadığını, (2) Mw 7.8'in ana şok olduğunu ancak sistemin kapanmadığını, (3) düşük p = 0.4189 ile birleşince "Yüksek Sismik Kalıcılık" tablosunun devam ettiğini göstermektedir.
📐 7. Büyüklük Homojenleştirmesi — mb/m → Mw Dönüşümü
EMSC kataloğundaki 814 artçının büyüklük türü dağılımı: 272 olay "m" (BMKG/PIVS yerel/gövde dalgası), 50 olay "mb" (gövde dalgası), 3 olay "Mw" (NEIC/GFZ). mb ve ML ölçekleri, M > 5.5'ten itibaren doygunluk (saturation) yaşar; gerçek büyüklüğü küçümseyerek Gutenberg-Richter grafiğinde yapay eğim kırılmasına (slope break) yol açar.
Tüm büyüklükler Scordilis (2006) bağıntısıyla Mw ölçeğine dönüştürülmüştür:
Mw ölçeği sismik moment (M₀) ile doğrudan ilişkilidir ve doygunluk yaşamaz; bu nedenle b-değeri, Mc ve p-değeri hesaplarında en az yanlı (least biased) tahminci sağlar. M ≥ 5.5 için NEIC/GFZ Mw değerleri dönüştürülmeden kullanılır.
| Tür | N olay | Kaynak Ajans | Dönüşüm |
|---|---|---|---|
| m (yerel/gövde) | 272 | BMKG, PIVS | Mw = 0.85·m + 1.03 (Scordilis 2006) |
| mb | 50 | EMSC | Mw = 0.85·mb + 1.03 (Scordilis 2006) |
| Mw | 3 | NEIC, GFZ | Dönüşüm uygulanmaz |
🧮 8. Parametre Hesaplama Formülleri — Tam Metodoloji Özeti
A. Katalog Tamlık Büyüklüğü (Mc)
Maksimum Eğrilik Yöntemi (Wiemer & Wyss, 2000): Mc, kümülatif frekans eğrisinin en büyük eğime sahip olduğu büyüklük olarak belirlenir. Mindanao kataloğu için Mc = 3.5 (N=814 olay).
B. b-Değeri — Aki (1965) Maksimum Olabilirlik
M̄ = ortalama büyüklük (M ≥ Mc); +0.05 bin düzeltmesi (Utsu, 1966). İki segmentli analiz: Mc–M5.0 arası b₁ = 0.829 (mb ağırlıklı); M5.0+ için b₂ = 1.12 (Mw ağırlıklı). Slope break M5.0'de mb doyumundan kaynaklanmaktadır.
Stein & Wysession (2003, s. 274): "The number of earthquakes that occur yearly around the world varies with magnitude, with successively smaller earthquakes being more common. This observation was quantified by Gutenberg and Richter in the 1940s via the logarithmic earthquake frequency–magnitude [relation] in which N is the number of earthquakes with magnitude greater than or equal to M occurring in a given time… the slope, b, is generally about 1… significant variations occur on smaller scales. The b value of earthquake swarms is often much larger than 1… Some patches have b values much less than 1, implying shorter recurrence time. These patches have been interpreted as possible asperities or stress concentrations."
C. Omori–Utsu p-Değeri
Mindanao 2026: K = 15.3513, c ≈ 0.0001, p = 0.4189. p < 0.7 → Yüksek Sismik Kalıcılık. Tipik aralık: p = 0.8–1.2 (Utsu, 1957).
Stein & Wysession (2003, s. 277): "The smaller aftershocks following a mainshock have a characteristic distribution in size and time… The diminishing number of aftershocks with time is typical for large earthquakes."
D. Mekansal Fraktal Boyut Ds — Grassberger-Procaccia (1983)
Log-log regresyon ile Ds belirlenir. Mindanao 2026: Ds = 1.42 (R² = 0.95) → orta kümeleme, geniş kırık alanı. Ds < 1: lineer fay zonunda yoğunlaşma; Ds → 2: hacimsel/diffüz dağılım.
E. Zamansal Fraktal Boyut Dt
Zaman pencereleri (saat cinsinden) üzerinde log-log regresyon. Dt–b korelasyonu: pozitif → gerilme boşalımı (Phase III); negatif → gerilme birikimi devam ediyor.
F. Hareketli Pencere Zaman Serisi (Öncel & Wilson, 2007)
Pencere: 100 ardışık olay, kaydırma adımı: 10 olay. Her pencerede b(t), Ds(t), Dt(t) hesaplanır. Mevcut N=814; 3 tam pencere mevcut — izleme sürmekte. Phase I/II/III geçiş noktaları b–D korelasyonunun işaret değiştirdiği andır.
G. FTLS b-positive Tahmincisi (Gulia vd., 2024)
Ana şok sonrası kısa-dönem katalog eksikliğini aşar. FTLS kararı: bgerçek / bref ≥ 1.10 → Yeşil; < 0.90 → Kırmızı (Mw 8.0+ riski uyarısı).
H. Veri Seçimi — Uzamsal ve Zamansal Filtreleme
H1. Gardner & Knopoff (1974) — Etki Yarıçapı ve Zaman Penceresi
GK74 büyüklük-bağımlı tablosuna göre Mw 7.8 için:
Tmax = 10(0.5409·M − 0.547) gün → Mw 7.8 için ~90 gün (3 ay)
Kullanım amacı: FTLS analizinin uygulanacağı coğrafi alan sınırı ve zaman penceresini belirlemek. Klasik "declustering" (ana şoktan arındırma) amacıyla değil, sismik sekansın etki sınırlarını tanımlamak için kullanılmıştır.
H2. Wells & Coppersmith (1994) — 3D Fay Kutusu Boyutları
Artçı alanını sınırlamak için fay düzlemini (NP2: gidiş 161°, eğim 45°, santroid 35.5 km)
çevreleyen 3 boyutlu kutular oluşturulmuştur:
log(RLD) = −2.42 + 0.58·M → Mw 7.8: RLD ≈ 148 km
log(W) = −0.76 + 0.27·M → Mw 7.8: W ≈ 65 km
SRL: yüzey kırık uzunluğu · RLD: subsurface kırık uzunluğu · W: fay genişliği. 3D kutunun derinlik sınırı: santroid (35.5 km) ± fay genişliği (65 km/2) ≈ 3–68 km. Bu sınır dışında kalan olaylar (çok sığ veya çok derin) değerlendirme dışı bırakılır.
H3. Dinamik Fay Düzlemi Seçimi
Ana şok sonrası ilk 1 saatteki artçı dağılımı, iki nodal düzlemden hangisinin
(NP1: 359°/47°/103° mi yoksa NP2: 161°/45°/77° mi) aktif olduğunu belirler.
Artçıların NP2 (Cotabato arayüzü, SSE–NNW) yöneliminde kümelenmesi durumunda
bu düzlemin kutusu aktif olarak seçilir; FTLS analizi bu hacimle sınırlı tutulur.
✅ Temel Bulgular
- 7 Haziran 2026 Mindanao depremi (Mw 7.8), Filipinler Yay Sistemi'nin Sarangani açıklarında ters faylanma mekanizmasıyla gerçekleşmiş modern dönemin kayda değer olaylarından biridir.
- Dört bağımsız ajansın (EMSC, USGS/NEIC, GFZ, GlobalCMT) moment tensör çözümleri, saf thrust mekanizmasını tutarlı biçimde doğrulamaktadır.
- Hipocenter derinliği 55.2 km, W-faz santroid derinliği 35.5 km; enerji geniş alana yayılmış, 2000 km'yi aşan mesafelerde hissedilmiştir. Santroid derinliği, Cotabato arayüzü (megathrust) üzerinde bir levha sınırı depremi ile tutarlıdır.
- 116 EMSC tanık raporu, yakın alandan uzak alana uzanan sistematik yoğunluk azalmasını belgelemekte ve teorik sönümleme modelleriyle uyumludur.
- Yerel tsunami uyarısı verilen depremde okyanus geneli yıkıcı tsunami potansiyeli düşük değerlendirilmiştir.
- Gutenberg-Richter analizi (Mc=3.5, Aki 1965): tam aralık b=0.5851; iki segmentli analiz M3.5–5.0 b₁=0.829, M5.0+ b₂=1.12. Slope break M5.0'de mb doyumundan kaynaklanmakta olup iki ayrı katalog nüfusunu yansıtmaktadır.
- FTLS (Gulia vd. 2024): b/bref < 0.90 → 🔴 KIRMIZI durum — tüm bref senaryolarında gerilme boşalımı tamamlanmamış; p = 0.4189 (Yüksek Kalıcılık) ile birleşince sismik risk aylarca masada kalacaktır.
⚠️ Sismik Tehlike Çıkarımları
- Cotabato Çukuru ve çevresi, Mw 7.5+ olaylar için yüksek tehlike bölgesidir; yapı stoğunun güçlendirilmesi öncelik taşımaktadır.
- Mindanao güney kıyılarında tsunami erken uyarı sistemlerinin güçlendirilmesi ve halk eğitim programlarının yaygınlaştırılması kritik önem taşımaktadır.
- Artçı sismisitenin sistematik izlenmesi, kırılma boyutu ve gerilme transferi analizi açısından önümüzdeki 30–90 günlük dönem belirleyici olacaktır.
USGS PAGER modeli Mw 7.8 depremi için bölgede ciddi ikincil tehlikeler öngörmektedir. Cotabato Körfezi ve Sarangani Körfezi kıyılarındaki alüvyon zeminler ile iç kesimlerdeki dik yamaçlar iki ayrı tehlike kategorisi oluşturmaktadır.
🏔️ Jeoteknik Risk Değerlendirmesi
A. Sıvılaşma Potansiyeli (Kıyı ve Alüvyon Zonlar)
Sarangani Körfezi kıyı şeridinde ve Cotabato Havzası tabanında Holosen alüvyon ve kıyı dolgusu zeminler bulunmaktadır. USGS liquefaction probability haritası (Zhu vd., 2017) bölgede %35–55 sıvılaşma olasılığı bildirmektedir. Kritik etkenler:
- Yeraltı su tablası derinliği < 3 m (kıyı dolgusu)
- Yer ivmesi PGA > 0.3 g (Sarangani kıyısında ölçülen ~0.4–0.5 g)
- Kum içeriği yüksek, gevşek istifleme (NSPT < 15)
- Tsunaminin taşıdığı su yükü zemin porозitesini artırabilir
B. Heyelan Riski (İç Kesim Yamaçları)
Cotabato Dağları (Mt. Parker, Mt. Matutum) ve Mindanao Dağ Silsilesi'nin 2026 depremi etki alanında kalan kesimlerinde USGS landslide probability (Nowicki-Jessee vd., 2018) modeli %15–30 heyelan tetiklenme olasılığı öngörmektedir. Risk faktörleri:
- Eğim > 25° (volkanik yamaçlar, rezidüel toprak)
- Yüksek yağış dönemi (Haziran = muson başlangıcı)
- PGA > 0.2 g tetikleme eşiği (Newmark analizi)
- Artçı sarsıntıların kümülatif yamaç hareketi üzerine eklenmesi
Stein & Wysession (2003, s. 20): "Another earthquake hazard involves liquefaction, a process by which loose water-saturated sands behave like liquids when vigorously shaken. Under normal conditions, the sand grains are in contact with each other, and water fills the pore spaces between them. Strong shaking moves the grains apart, so the [mixture] behaves like a fluid."Kaynaklar: Zhu vd. (2017) BSSA 107(3); Nowicki-Jessee vd. (2018) Remote Sensing of Environment 219, 151–166; USGS ShakeMap/PAGER (us7000srb1).
Düşük p = 0.4189 (Yüksek Sismik Kalıcılık) ve düşük b=0.5851 (FTLS KIRMIZI) kombinasyonu, zaten hasarlı yapılara yönelik ek M6.0+ artçı riskini aylarca sürdürmektedir. Yapısal yorulma (structural fatigue) çerçevesinde aşağıdaki operasyonel önlemler acil olarak değerlendirilmelidir.
🏗️ Yapısal Yorulma — 90 Günlük Risk Yönetimi
- Hasarlı Binalara Giriş Yasağı (0–30 gün, kritik): PEIS VIII bölgelerindeki (General Santos, Koronadal, Sarangani) hasar tespiti yapılmadan binalara giriş yapılmamalı. M5.0+ artçılar zaten çatlamış kolonlarda ani çökmeye yol açabilir. Günde 6–24 M≥3.5 artçı beklenmektedir.
- Arama-Kurtarma Önceliği (0–72 saat): General Santos Limanı çevresi ve Sarangani kıyı dolgularında sıvılaşma kökenli zemin oturması sonucu göçen yapılar öncelikli arama alanı olarak tanımlanmalı.
- Zemin Etüdü Zorunluluğu (30–90 gün): Kıyı dolgusu ve alüvyon zemin üzerindeki tüm hasar gören yapılar için onarım öncesi zemin sıvılaşma riski değerlendirmesi (SPT/CPT) yapılmalı. Muson yağışları + artçı kombinasyonu sıvılaşma olasılığını artırmaktadır.
- Heyelan İzleme (Süregelen): Koronadal–General Santos ve Digos–Kiblawan dağ yollarında erken uyarı sensörü (tilt-meter, wire extensometer) kurulumu; M4.5+ artçı sonrası yamaç kontrolü prosedürü uygulanmalı.
- Tsunami Hazırlığı (Kalıcı): Sarangani Körfezi kıyıları için M7.0+ artçı senaryosunda tahliye tatbikatı; PTWC (Pasifik Tsunami Uyarı Merkezi) bildirimleri için 7/24 izleme devam etmeli.
- FTLS İzleme Eşiği: b/bref ≥ 0.90 (SARI) gerçekleşene dek kırmızı alarm protokolü sürdürülmeli. Bu eşiğin aşılması beklenen süre: p = 0.4189 ile 30–60 gün sonra (N ≈ 600–800 olaya ulaşıldığında).
Hesaplanan parametre seti (Omori-Utsu K = 15.3513, p = 0.4189; G-R b=0.5851, Mc=3.5; FTLS 🔴 KIRMIZI) kullanılarak artçı sarsıntı dizisinin 90 günlük beklentisi niceliksel olarak modellenmiştir.
📉 Omori-Utsu Hız Projeksiyonu — p = 0.4189
| Zaman | Anlık hız (dep/gün) | Dönem toplamı (M≥3.5) | Değerlendirme |
|---|---|---|---|
| 3. gün (bugün) | ~24 | — | Yüksek aktivite devam ediyor |
| 7. gün | ~14 | ~72 (3–7. gün) | Hâlâ yoğun faz |
| 30. gün | ~6 | ~193 (7–30. gün) | Azalıyor, tehlike sürüyor |
| 60. gün | ~4 | ~137 (30–60. gün) | Kronik arka plan artışı |
| 90. gün | ~3 | ~98 (60–90. gün) | Arka plana yaklaşıyor |
| Toplam (3–90. gün) | — | ~500 olay | M≥3.5 kümülatif |
p = 0.4189 < 0.7 → sönümlenme normalin %36 altında. p=1.0 (normal) senaryosunda aynı dönem için ~180 olay beklenirdi; yavaş sönümlenme ~2.8× daha uzun tehlike penceresi yaratmaktadır.
📊 Büyüklük-Frekans Projeksiyonu — 90 Günlük Beklenti
| M eşiği | b=0.5851 beklenti | b₂=1.12 beklenti | Sismik bağlam |
|---|---|---|---|
| M ≥ 4.0 | ~241 | ~175 | Yapı hasarı için alt sınır; çok sık |
| M ≥ 5.0 | ~56 | ~30 | Zayıf yapılarda ek hasar; haftalık |
| M ≥ 5.5 | ~27 | ~11 | Orta hasar; gerilme birikimi göstergesi |
| M ≥ 6.0 | ~13 | ~4 | Ciddi hasar riski; yaklaşık 2 haftada bir |
| M ≥ 6.5 | ~6 | ~1–2 | Ağır hasar; Bath sınırına yakın |
| M ≥ 7.0 | ~3 | < 1 | Olası; b₂ ile <1; izleme kritik |
⚠️ 90 Günlük Sismik Risk Özeti
- Kısa dönem (0–30 gün): Günde 6–24 M≥3.5 artçı bekleniyor. Zayıflamış yapılar için tekrarlayan sarsıntı tehlikesi kritik düzeyde. M6.0+ olasılığı aylık ≈ 4–6 olay.
- Orta dönem (30–90 gün): Günlük hız 3–6 seviyesine gerilerken toplam ek 235 olay (M≥3.5) bekleniyor. p = 0.4189 nedeniyle arka plan seviyesine dönüş gecikmeli — normal depremlere kıyasla yaklaşık 3× daha yavaş sönümlenme.
- Bath Yasası durumu: Mevcut en büyük artçı M6.7 (Bath beklentisi M6.6) — bu eşik karşılandı. Ancak FTLS KIRMIZI + düşük b + düşük p kombinasyonu yeni M6.5+ olay riskini dışlamıyor.
- FTLS izleme: Gerçek zamanlı b-değeri b_ref'in %90'ına ulaşana dek (b/b_ref ≥ 0.90 → SARI geçiş) KIRMIZI durum geçerlidir. Günlük artçı katalog güncellemesi ile izleme önerilir.
- Öncelik bölgesi: Cotabato arayüzü boyunca General Santos, Koronadal, Digos; tsunami riski Sarangani Körfezi kıyıları.
Figure 5b-1 — Gutenberg-Richter Frequency-Magnitude Relationship. b=0.5851 (full range, Aki 1965); b₁=0.829 (M3.5–5.0, mᵇ), b₂=1.12 (M5.0+, Mw). The break point originates from mb saturation at M5.0 (Scordilis 2006). Mindanao aftershock sequence, June 7–15, 2026. Öncel, A.O. (2026).
Öncel & Wilson (2007) metodolojisine göre b-değeri ile zamansal fraktal boyut Dt arasındaki korelasyonun işaret değiştirmesi, sismik çevrim fazını (gerilme birikimi/boşalımı) belirler.
Baker, Bradley & Stafford (2021, s. 31): "Elastic rebound theory essentially states that a region of the Earth's crust will be gradually loaded as a result of tectonic processes. The shear stress at a given location will gradually increase as a result of this loading. At some point, this accumulated stress exceeds the frictional resistance of a fault, and an earthquake initiates."
Baker, Bradley & Stafford (2021, s. 31): "Elastic rebound theory essentially states that a region of the Earth's crust will be gradually loaded as a result of tectonic processes. The shear stress at a given location will gradually increase as a result of this loading. At some point, this accumulated stress exceeds the frictional resistance of a fault, and an earthquake initiates."
🔄 b–Dt Korelasyon Matrisi — Faz Tanımlama
| Faz | b(t) trendi | Dt(t) trendi | Korelasyon | Sismik Anlamı |
|---|---|---|---|---|
| Phase I | ↓ Düşüyor | ↑ Yükseliyor | Negatif | Gerilme birikimi; büyük deprem hazırlık evresi |
| Phase II | ↓ Minimum | ↓ Düşüyor | Geçiş | Ana kırılma öncesi kritik evre |
| Phase III | ↑ Yükseliyor | ↑ Yükseliyor | Pozitif | Gerilme boşalımı; artçı sönümlenme devam ediyor |
| Phase IV | → Sabit | → Sabit | Zayıf | Arka plan sismisitesine dönüş |
| b(t) son pencere: | 0.635 (tam aralık) / b₁ = 0.829 (Seg-1) |
| Dt(t) son pencere: | izleniyor — yeterli pencere sayısı için N ≥ 500 gerekli |
| b–Dt korelasyon: | Hesaplanıyor (pencere sayısı yetersiz) |
| Beklenen faz: | Phase III başlangıcı — b FTLS KIRMIZI ancak EMSC kayıt hızı azalıyor |
N=814 ile yalnızca 3 tam pencere mevcut (100 olay / 10 adım). Güvenilir b–Dt eğrisi için minimum N ≈ 500 ve 5+ pencere gerekmektedir. Katalog günlük güncellendikçe korelasyon işaretinin belirlenmesi mümkün olacak; negatif → pozitif geçiş Phase III'ün, dolayısıyla sönümlenmenin başladığının kanıtı olacaktır.
Baker, Bradley & Stafford (2021) §6 metodolojisi ve Youngs vd. (1988) subdüksiyon arayüzü GMPE kullanılarak General Santos City için sismik tehlike eğrisi hesaplanmıştır. Episantral mesafe ~46 km; W-phase santroid bazlı hiposantral mesafe R = 58.1 km (derinlik 35.5 km); zemin sınıfı Vs30 = 360 m/s (Sarangani kıyı dolgusu).
| Senaryo | λ (1/yıl) | PGA med. [g] | PGA 84. [g] | PGA ort. [g] |
|---|---|---|---|---|
| %10 / 50 yıl | 0.00211 | 0.759 | 1.140 | 0.928 |
| %2 / 50 yıl | 0.000404 | 1.112 | — | 1.387 |
Baker, Bradley & Stafford (2021, s. 1): "Earthquakes cause damage to many parts of the natural and built environment, with potentially widespread and devastating impacts. Since 1900, earthquakes have killed approximately 8.5 million people and caused $2 trillion of damage." — PSHA bu riskin olasılıksal çerçevesini sağlar.
📌 Kaynak Parametreleri — 7 Haziran 2026 Mindanao Mw 7.8
Kaynak Zamanı: 2026-06-07 23:37:XX UTC
Koordinat: 5.68°N, 125.06°E (Sarangani açıkları, Mindanao)
Derinlik: 55.2 km hipocenter (USGS/NEIC); 35.5 km W-faz santroid (USGS Mww); medyan çok-ajans ~50 km
Büyüklük: Mw 7.8 (EMSC/USGS/GlobalCMT) · Mw 7.7 (GFZ)
Mekanizma: Interface/Megathrust — Levha Arayüzü Ters Faylanması (DC %87, tüm çözümler tutarlı)
Moment: M₀ = 5.74 × 10²⁰ N·m (USGS Mww 7.77 = Mw 7.8 eşdeğeri)
Sismik Tehlike Bölgesi: Filipinler Yay Sistemi — Cotabato Çukuru / Batı Mindanao Fay Zonu
• USGS/NEIC — Event us7000srb1 — Moment tensor, ShakeMap, DYFI, lokal büyüklük
• EMSC-CSEM — Olay #2006895 — Artcı kataloğu, çok-ajans büyüklük karşılaştırması
🔵 Odak Mekanizması — USGS Üç Çözüm (us7000srb1)
| Yöntem | NP1 Gidiş/Eğim/Kayma | NP2 Gidiş/Eğim/Kayma | Santroid |
|---|---|---|---|
| Mww (W-faz) | 161° / 45° / 77° | 359° / 47° / 103° | 35.5 km |
| Mwc (Centroid) | 346° / 40° / 89° | 167° / 50° / 91° | — |
| Mwb (Body Wave) | 331° / 50° / 84° | 160° / 40° / 97° | — |
P-ekseni: Azimüt 80°, Eğim 1° (yatay E–W sıkışma) · T-ekseni: Azimüt 343°, Eğim 81° (dik) · DC %87 · Mo = 5.74 × 10²⁰ N·m
NP2 geometrisi (gidiş ~161°, eğim ~45° batıya) Cotabato Hendeği arayüzüyle uyumludur. 1976 Moro Körfezi (Mw 7.9) ile aynı sınıf: levha arayüzü (megathrust) kırılması.
Episantrden ~250 km yarıçap içindeki Mindanao bölgesi. Harita; deprem episantri, yakın şehirler (General Santos, Davao, Cotabato, Koronadal) ve tektonik yapıları (Cotabato Çukuru, Batı Mindanao Fay Zonu) birlikte göstermektedir.
📊 Episantral Alan Özeti (R ≈ 250 km)
Kırmızı yıldız: Mw 7.8 episantri (5.68°N, 125.06°E). Turuncu daire: ~250 km yarıçap etki alanı. General Santos (~50 km) en yakın büyük şehirdir. Davao (~160 km) bölgenin en kalabalık merkezi olup yoğun nüfus yoğunluğu ile önemli zarar görebilirlik potansiyeli taşımaktadır.
Filipinler ve Güneydoğu Asya'yı kapsayan geniş alan (R ≈ 1500 km). Harita; Filipin Denizi Levhası, Sulu Levhası, Avustralya Levhası ve Güneydoğu Asya Levhası'nın birbirleriyle olan sınırlarını, EMSC tanık raporu noktalarını ve hissedilme alanının kapsamını göstermektedir.
📊 Bölgesel Tektonik Özet
Filipinler Yay Sistemi, Pasifik ve Avustralya levhalarının Asya levhası altına daldığı karmaşık subduksiyon ortamında yer almaktadır. Bu çoklu levha sınırı ortamı, bölgeyi küresel ölçekte en aktif sismik alanlardan biri yapmaktadır. 2026 Mindanao depremi, bu sistemin Cotabato Çukuru segmentinde gerçekleşmiş olup enerjinin 2000 km ötesine ulaşmasını sağlayan etkin yayılım karakteri sergilemiştir.
EMSC platformuna bildirilen 116 "I Felt It" tanık raporunun mekansal dağılımı ve yoğunluk haritası. Renk skalası EMS-98 yoğunluk değerlerini göstermektedir. En yüksek yoğunluk episantr yakınında (General Santos, ~50 km) belgelenmiş; etki alanı Filipinler'i aşarak Endonezya ve Malezya'ya kadar uzanmaktadır.
📊 Makrosismik Yoğunluk Analiz Özeti
Toplam rapor sayısı: 116 "I Felt It" · Maksimum yoğunluk: VI–VII EMS-98 (episantr yakını) · Hissedilme yarıçapı: >2000 km · Çok ülkeli hissedilme: Filipinler, Endonezya, Malezya, Tayland · Raporlama başlangıcı: T₀ + 3 dk (General Santos) · En geç rapor: T₀ + 244 dk (Phuket)
EMSC Saha Tankılıkları — 36 Rapor • Maks. 2,968 km
Kaynak:
EMSC‑CSEM Vatandaş Bildirimleri — Olay #2006895
Filipinler, Endonezya, Malezya ve Tayland’dan 36 tanıklık bildirimi;
hissedilme alanı General Santos (46 km) — Patong/Phuket, Tayland (2 968 km).
| Mesafe | Konum | T0+ | Tanıklık (orijinal) | Şiddet |
|---|---|---|---|---|
| 46 km N | Witness location : General Santos (Philippines) | T0+5 dak | Massive lots damage | Hasar bölgesi |
| 52 km N | General Santos (Philippines) | T0+73 dak | Rude awakening, multiple aftershocks. Actually couldn't stand up when it began. | Hasar bölgesi |
| 85 km NW | Dahay (Philippines) | T0+4 dak | Its very strong and scary.. it reaaly shake things all arpund violently | Hasar bölgesi |
| 149 km N | Kidapawan (Philippines) | T0+23 dak | Whole house shook for about a minute, lost about 4 inches of water out of the pool. | Şiddetli |
| 154 km N | Bato (Philippines) | T0+23 dak | it was very strong for possibly 1-2 minutrs | Şiddetli |
| 159 km N | Bato (Philippines) | T0+9 dak | I wake up the bed shaking, grab the dogs and phone. | Şiddetli |
| 160 km N | Davao (Philippines) | T0+13 dak | Can be strongly felt at Davao City. | Şiddetli |
| 163 km N | Davao City (Philippines) | T0+26 dak | 7:37 AM followed by 7:49 AM 10 secs aftershoock | Şiddetli |
| 164 km N | Davao (Philippines) | T0+26 dak | Its strong | Şiddetli |
| 168 km N | Biao (Philippines) | T0+59 dak | Hefty shaking for more than 2 or maybe 3 minutes | Şiddetli |
| 169 km N | Davao (Philippines) | T0+764 dak | strong, long, scary. power went out | Şiddetli |
| 173 km N | Babak (Philippines) | T0+3 dak | Davao City heavy 7.6? | Şiddetli |
| 173 km N | Babak (Philippines) | T0+9 dak | We felt that in Davao City Communal quote big in movement | Şiddetli |
| 181 km NE | San Antonio (Philippines) | T0+9 dak | Strong and more than 2 minutes long. Loads of water sloshed out of the pool. | Şiddetli |
| 192 km NE | Mati (Philippines) | T0+5 dak | Slow quake, then everything was trembling and vibrating, and then it slows down again | Şiddetli |
| 211 km N | Magugpo Poblacion (Philippines) | T0+22 dak | Strong shock traffic stopped | Şiddetli |
| 223 km N | Kibureau (Philippines) | T0+5 dak | Light shaking | Şiddetli |
| 248 km NE | Montevista (Philippines) | T0+3 dak | Davao de oro | Şiddetli |
| 290 km NW | Maria Cristina (Philippines) | T0+29 dak | Iligan city | Şiddetli |
| 297 km NW | Iligan (Philippines) | T0+4 dak | Iligan City, Lanao del Norte, Mindanao | Şiddetli |
| 300 km NW | Pagadian (Philippines) | T0+4 dak | short mild shaking | Orta |
| 307 km NW | Cagayan de Oro (Philippines) | T0+6 dak | Dizzy | Orta |
| 311 km NW | Cagayan de Oro (Philippines) | T0+15 dak | Strongest I have felt in a while.. Whole floor was literally moving | Orta |
| 312 km NW | Cagayan de Oro (Philippines) | T0+4 dak | 4 | Orta |
| 314 km NW | Cagayan de Oro (Philippines) | T0+6 dak | No damage on the walls but doors were swinging gently as well as the chandelier | Orta |
| 314 km NW | Bugo (Philippines) | T0+9 dak | It lasted longer. Really scary | Orta |
| 329 km N | Alegria (Philippines) | T0+48 dak | Very strong shaking for around one minute. Very different than typical earthquakes. | Orta |
| 363 km N | Butuan (Philippines) | T0+6 dak | Everyone is poised outside of the house or by the doors for easy exit | Orta |
| 391 km NW | Pandan (Philippines) | T0+7 dak | Visible shaking | Orta |
| 441 km N | Placer (Philippines) | T0+200 dak | there's no damage | Orta |
| 455 km S | Wori (Indonesia) | T0+7 dak | Im here on vacation i was on the toilet haha so yea | Orta |
| 467 km S | Bitung (Indonesia) | T0+17 dak | Felt it like for a good minute constantly light shaking. | Orta |
| 471 km N | General Luna (Philippines) | T0+7 dak | Door lightly swinging | Orta |
| 728 km W | Semporna (Malaysia) | T0+6 dak | Felt it in semporna sabah | Hafif |
| 1987 km SW | Surabaya (Indonesia) | T0+60 dak | I felt cracking sounds, came out of the building and waited in a stable area. | Çok uzak |
| 2968 km W | Patong (Thailand) | T0+244 dak | Yesterday at approx. 3pm in Phuket. Light, perhaps below 4.0 scale | Çok uzak |
EMSC = European‑Mediterranean Seismological Centre • Tam tanıklık listesi →
Appendix E — Sismik Boşluk Analizi: 1976 Moro Körfezi Karşılaştırması
1976 Moro Körfezi depremi (Mw 7.9, 16 Ağustos 1976) ile 2026 Mindanao depremi (Mw 7.8, 7 Haziran 2026) aynı Cotabato–Sulu megathrust sisteminin farklı segmentlerinde kırılmıştır. Bu karşılaştırma, 50 yıllık katalog üzerinden hangi segmentlerin henüz kırılmadığını (seismic gap) ortaya koymaktadır.
📐 İki Deprem Arasında Kırık Alan Karşılaştırması
| Parametre | 1976 Moro Körfezi (Mw 7.9) | 2026 Mindanao (Mw 7.8) |
|---|---|---|
| Tarih | 16 Ağustos 1976 | 7 Haziran 2026 |
| Konum (epimer) | 6.3°N, 124.1°E | 6.8°N, 126.6°E |
| Derinlik | ~33 km (hipo.) | 55.2 km hipo / 35.5 km santroid |
| Mekanizma | Megathrust (interface) | Megathrust (interface) |
| Fay sistemi | Cotabato–Moro Körfezi segmenti | Cotabato Trench güney segmenti |
| Tahmini kırık uzunluğu | SRL ≈ 250 km (W&C 1994) | SRL ≈ 232 km (W&C 1994) |
| Tsunami | Evet — 5 000+ kayıp | Yerel uyarı; hasarlı rıhtımlar |
| Artçı alanı (R) | ~300 km | ~250 km (3 günlük EMSC) |
1976 kırığı (Moro Körfezi, batı segment) ile 2026 kırığı (Cotabato güneyI, doğu segment) arasında yaklaşık 100–150 km uzunluğunda boşluk bölgesi kalmaktadır (6.0–6.5°N, 124.5–125.5°E koridoru — Sultan Kudarat platformu altı). Bu boşluk bölgesi 50 yıldır M7+ kırılma üretmemiş olup birikmiş kayma açığı (slip deficit) barındırma potansiyeli taşımaktadır.
- Boşluk uzunluğu: ~120 km (1976 kırık ucundan 2026 kırık ucuna)
- Kayma hızı: Cotabato Trench yakınsama hızı ~35 mm/yıl
- Birikmiş kayma açığı: 50 yıl × 35 mm/yıl = ~1.75 m
- Potansiyel Mw: M ≈ 7.3–7.6 (Wells & Coppersmith 1994, L=120 km)
- Aciliyet: 2026 depremi boşluk bölgesine gerilme aktarabilir
⚠️ Bu analiz sismik boşluk hipotezi çerçevesinde bir ön değerlendirmedir. Kesin kayma modeli için GNSS/InSAR verileri ve ayrıntılı artçı odak mekanizması çalışması gerekmektedir.
Kaynaklar: Hamburger vd. (2010) J. Geophys. Res. 115, B10405; Cardwell & Isacks (1978) J. Geophys. Res. 83, 5389–5404; PHIVOLCS seismicity catalogue 1976–2026.
Comments
Post a Comment