🌍 Kyushu 2026 – M6.8 Deprem Raporu
🌏 28 Temmuz 2026 Uto/Kumamoto (Kyushu) Mw 6.8 Depremi
(Kyushu)
130.7217°E
14 km SSE
Tıklayın → içerik burada açılır · tekrar tıklayın → kapanır · SeismoSoft v2.0
FTLS+ Gerçek Zamanlı Sismik Durum
2026-07-30 02:01 UTC itibarıyla (Ana şoktan +~42 saat, JMA resmi kataloğu)Baker, Bradley & Stafford (2021, s. 1): "Depremler, doğal ve yapılı çevrenin birçok bileşenine zarar verir; etkileri yaygın ve yıkıcı olabilir. 1900’den bu yana depremler yaklaşık 8,5 milyon kişinin ölümüne ve 2 trilyon dolarlık hasara yol açmıştır (Daniell vd., 2011)."
Kyushu adasının orta kesimi, Filipin Denizi Levhası'nın Ryukyu Hendeği boyunca Avrasya Levhası altına ~58 mm/yıl hızla kuzeybatı yönünde daldığı yakınsak sınırdan birkaç yüz kilometre içeride, ancak bu yakınsamanın ürettiği bölgesel sıkışma/makaslama gerilmesinin aktive ettiği kıtasal kabuk içi (crustal, intraplate) doğrultu-atımlı fay sistemleriyle kaplıdır. Bu sistemlerin en aktifi, Kumamoto ovasını kuzeydoğu-güneybatı doğrultusunda kesen Hinagu–Futagawa fay zonudur. Bu zon, 2016 yılında iki büyük depreme (14 Nisan Mj 6.5 öncü şok — Hinagu fayı; 16 Nisan Mj 7.3 ana şok — Futagawa fayı) sahne olmuş, ~50 can kaybı ve Kumamoto Kalesi'nde ağır hasarla sonuçlanmıştır.
28 Temmuz 2026 depremi, 10 km gibi sığ bir odak derinliğiyle gerçekleşmiş olup, hem büyüklüğü (Mw 6.8 / Mj 7.1) hem de episantr konumu itibarıyla 2016 dizisinin kaynak bölgesiyle doğrudan mekansal örtüşme göstermektedir. Bu durum, depremin Hinagu fay zonunun güney segmentinde, 2016'dan bu yana biriken veya 2016 kırılmasının Coulomb gerilme transferi yoluyla komşu segmentlere aktardığı gerilmenin boşaldığı bir olay olabileceğini düşündürmektedir; bu raporda nicel bir Coulomb hesabı yapılmamıştır (bkz. Sınırlamalar). Ayrıca statik gerilme değişimlerinin etkisi kalıcı değildir: Dieterich'in (1994) hız-durum (rate-and-state) sürtünme modeli, bir gerilme basamağının sismisite oranı üzerindeki etkisinin, arka plan tektonik yüklenmesi tarafından aşılana kadar Omori yasasına benzer bir biçimde zamanla söndüğünü öngörür (Scholz, 2019, s.227, 234). Dolayısıyla 2016–2026 bağlantısı, kesin bir neden-sonuç ilişkisinden çok, on yıllık ölçekte devam eden bölgesel gerilme evriminin olası bir bileşeni olarak değerlendirilmelidir.
| Parametre | Değer | Kaynak |
|---|---|---|
| Büyüklük | Mw 6.8 | USGS (us6000tgb9) |
| Büyüklük (JMA) | Mj 7.1 | JMA |
| Tarih–Saat | 2026-07-28 07:27:15 UTC | USGS |
| Yerel Saat | 16:27:15 JST (UTC+9) | — |
| Enlem | 32.6817°N | USGS |
| Boylam | 130.7217°E | USGS |
| Derinlik | 10 km (Sığ) | USGS |
| Konum | 5 km E — Uto, Japonya | USGS |
| Uzaklık 1 | 14 km SSE — Kumamoto (nüf: 680,000) | USGS |
| Uzaklık 2 | 108 km SSE — Fukuoka (nüf: 1,392,000) | USGS |
| Olay Adı | "2026 Uto, Japan Earthquake" (halk arasında "2026 Kumamoto Depremi") | USGS |
| PAGER Uyarısı | KIRMIZI | USGS |
Baker, Bradley & Stafford (2021, s. 31): "Elastik geri sekme (elastic rebound) teorisi, temelde, Dünya kabuğunun bir bölgesinin tektonik süreçler sonucu kademeli olarak yüklendiğini ifade eder. Belirli bir konumdaki kayma gerilmesi bu yüklenme sonucunda giderek artar. Bir noktada, biriken bu gerilme bir fayın sürtünme direncini aşar ve deprem başlar."
Kyushu'nun orta kesimi, Filipin Denizi Levhası'nın Ryukyu Hendeği boyunca ~58 mm/yıl hızla kuzeybatıya daldığı yakınsak levha sınırından birkaç yüz kilometre kuzeyde konumlanan, esas olarak kıtasal kabuk içi gerilmelerle kontrol edilen bir doğrultu-atımlı fay ağı barındırır. Hinagu–Futagawa fay sistemi bu ağın en aktif bileşenidir ve 2016 depremlerinden bu yana yoğun izlem altındadır.
📐 Hinagu Fay Zonu — 2016 ile Karşılaştırma
2016 dizisi: 14 Nisan 2016 Mj 6.5 (Hinagu fayı, öncü şok) → 16 Nisan 2016 Mj 7.3 (Futagawa fayı, ana şok) — çift-fay, bilateral kırılma dizisi. 2026 depremi: Mw 6.8/Mj 7.1, episantr Hinagu fay zonunun güney segmentinde, 2016 kaynak bölgesine yakın. Olası bağlantı: 2016 Futagawa kırılmasının komşu Hinagu segmentlerine Coulomb gerilme transferi yoluyla aktardığı yük artışı, 10 yıllık bir gecikmeyle bu depremi tetiklemiş olabilir — bu, 2016 sonrası saha çalışmalarında öngörülen bir senaryodur.
Uzmanlar, güney Hinagu fay zonunun bu depremden "sorumlu" olabileceğini ve olayın 2016 dizisiyle aynı fay sisteminin devamı niteliğinde olduğunu vurgulamaktadır. Bu yorum, hem episantr konumunun 2016 kırılma alanına yakınlığı hem de odak mekanizmasının (bkz. §4) 2016'daki doğrultu-atımlı/eğik-atımlı karışık geometriyle uyumlu olmasıyla desteklenmektedir.
Baker, Bradley & Stafford (2021, s. 36): "Bir deprem olayının büyüklüğü en iyi şekilde açığa çıkardığı enerjiyle karakterize edilir. Sismik moment, bir depremin büyüklüğünü nicelemek için kullanılan standart ölçüttür… daha geleneksel ifadeler, kırılma alanı üzerindeki ortalama kayma miktarını [ve kayma modülünü] kullanır; bu da sismik momenti kırılmanın fiziksel boyutlarıyla doğrudan orantılı hale getirir."
USGS moment tensör çözümü, depremin sığ kabuksal, yüksek eğimli doğrultu-atımlı (strike-slip) bir mekanizmayla gerçekleştiğini ortaya koymaktadır:
| Düğüm Düzlemi | Gidiş (Strike) | Eğim (Dip) | Kayma (Rake) |
|---|---|---|---|
| NP1 | 212.45° | 75.07° | -163.76° |
| NP2 | 118.16° | 74.32° | -15.52° |
Skaler moment: M₀ = 1.73 × 10¹⁹ N·m (Mw 6.8 eşdeğeri) · Çift-çift (DC) bileşeni: %87.62 (karmaşık kayma bileşeni düşük) · Her iki düğüm düzlemi de dik eğimli (~75°) ve baskın doğrultu-atım kaymasına (rake ≈ ±15–20° yatay bileşenden sapma) sahiptir — bu geometri, Hinagu–Futagawa sisteminin bilinen NE–SW doğrultulu, sağ-yanal (dextral) doğrultu-atımlı karakteriyle uyumludur.
🔵 Fay Düzlemi Belirsizliği
İki düğüm düzlemi (NP1/NP2) birbirinin eşleniği olduğundan, moment tensör çözümü tek başına hangisinin gerçek kırılma düzlemi olduğunu belirleyemez. Artçı dizisinin mekansal dağılımı (Tsunagi/Honmachi kümesi dahil, §3) ve bilinen Hinagu fayı haritalı doğrultusu (~NE–SW), NP2'ye (gidiş 118°, yaklaşık ENE–WSW) daha yakın bir geometriyi işaret etse de, kesin ayrım için InSAR/GNSS yüzey deformasyon verisi ve saha gözlemleri gerekmektedir.
| Gösterge | Değer |
|---|---|
| PAGER Uyarı Seviyesi | 🔴 KIRMIZI |
| Alet-bazlı Maks. MMI | ~9.2 (Violent / Şiddetli) |
| DYFI Maks. CDI | 8.8 |
| "Çok Kuvvetli–Ağır" hisseden nüfus | ~1,200,000 |
| Heyelan Uyarısı | Turuncu |
| Sıvılaşma Uyarısı | Kırmızı (~240,000 kişi maruz) |
| Can Kaybı (geçici) | ≥13 |
| Yaralı (geçici) | 387+ |
| Kayıp (geçici) | 24+ |
| Maks. JMA Sismik Şiddeti | 7 (Uki ve Hikawa) |
⚠️ Bildirilen Yapısal/Altyapı Hasarı
- Aeon Mall Kumamoto: kısmi çökme + gaz patlaması (55 yaralı)
- Kumamoto Kalesi: 2016'dan sonra yeniden hasar gördü
- Nippon Paper fabrikası: baca çökmesi (2 işçi öldü)
- Yatsushiro: köprü çökmesi + yük treni raydan çıktı
- Elektrik: ~48,300 hanede kesinti
🏚️ Sığ Odak (10 km) ve Kentsel Yakınlık — Hasar Mekanizması
- Yakın alan (0–20 km): Uto, Uki, Hikawa, Mifune — JMA Şiddet 7, sıvılaşma ve heyelan riski en yüksek bölge
- Orta alan (~14 km): Kumamoto şehri (680,000) — Kumamoto ovasının yumuşak alüvyal zemini, 2016'da olduğu gibi zemin büyütmesiyle hasarı artırmış olabilir (bkz. §6e PSHA)
- Uzak alan (~108 km): Fukuoka (1,392,000) — hissedilme bildirilmiş, yapısal hasar beklenmez
Artçı sarsıntı dizisinin spatio-temporal evrimini anlamak amacıyla; sönümlenme hızı (p-değeri), büyüklük-frekans ilişkisi (b-değeri) üzerinden niceliksel bir analiz yürütülmüştür. Bu metodoloji Öncel ve Wilson (2007) çerçevesinde tanımlanmış ve Gulia vd. (2024)'nin Foreshock Traffic Light System (FTLS) yaklaşımıyla desteklenmiştir. Önemli sınırlama: Bu bölümdeki hesaplamalar, USGS otomatik besleme kataloğunun ana şoktan sonraki ilk ~7 saatinde kaydettiği yalnızca N=6 artçıya (M≥4.4) dayanmaktadır. JMA'nın çok daha yoğun ve düşük-tamlık eşiğine sahip (muhtemelen M≥2.0-2.5) kataloğu bu raporun hazırlandığı sırada erişilebilir değildi. Bu nedenle aşağıdaki tüm istatistiksel sonuçlar ön-bulgu (preliminary) niteliğindedir ve büyük belirsizlik payı taşımaktadır; kesinlikle nihai/kesin değerler olarak yorumlanmamalıdır.
⏱ 1. Omori–Utsu Yasası ve p-Değeri — JMA Kataloğu (N=111, M≥Mc)
N(t) = K/(t+c)p modeli, resmi JMA bölgesel kataloğundan çıkarılan ve deduplike edilmiş artçı zaman serisine (N=111, Mj≥2.9, gözlem penceresi T=1.38 gün) maksimum olabilirlik (Ogata 1983 MLE) yöntemiyle uydurulmuştur:
K = 37.53 ± 9.11 · c = 0.099 ± 0.083 gün · p = 1.091 ± 0.299
Yorum: p-değeri belirsizliği (±0.30), noktasal tahminin (1.09) artık çok altında kalmaktadır (%27 göreli belirsizlik) — önceki USGS-tabanlı tahminde (N=6) bu oran %160'ın üzerindeydi. p≈1.09 değeri, sınırlı fay zonları için literatürde tipik kabul edilen aralıkta (~0.8–1.5) yer alıyor ve dizinin normal Omori-Utsu sönümlenmesi gösterdiğine işaret ediyor. Not: bu, artık bilimsel olarak savunulabilir bir uyum olsa da, hâlâ yalnızca ~33 saatlik (1.38 gün) bir gözlem penceresine dayanmaktadır; uzun dönem sönümlenme davranışı için kataloğun güncellenmesi gerekmektedir.
📊 2. Gutenberg–Richter b-Değeri — Aki (1965) MLE, JMA Kataloğu
b = 0.707 ± 0.063 (N=113, Mc=2.9)
Veri kaynağı değişmiştir: bu değer artık USGS'in seyrek otomatik besleme kataloğu (N=6, M≥4.4) yerine, JMA'nın resmi bölgesel kataloğundan çıkarılan, yınelenen bültenlerden arındırılmış 241 tekil olaylık bir veri setine (ana şok hariç, 240 artçı) dayanmaktadır. Tamamlanma büyüklüğü (Mc) maksimum eğrilik yöntemiyle (+0.2 düzeltmeli, Woessner & Wiemer 2005) 2.9 olarak belirlenmiş, bu eşiğin üzerindeki 113 olay b-değeri hesabına dahil edilmiştir. Standart hata artık %9 göreli belirsizlik seviyesindedir (önceki N=6 tahmininde %41). Bölgesel arka plan b-değeri olarak Japonya kabuksal fay zonları için tipik b≈0.90 varsayılmıştır (kaynak-özel uzun dönem katalog bulunmadığından literatür ortalaması — bu, hala bir sonraki sürüm için bir iyileştirme alanıdır).
🚦 3. Foreshock Traffic Light System (FTLS) — Gulia vd. (2024)
Rb = bafter/bref = 0.707/0.90 = 0.79 ± 0.07 — %90 eşiğinin altında. Önemli metodolojik not: Gulia vd. (2024) FTLS+ sistemi üç bileşeni birlikte değerlendirir — Rb (b-değeri oranı), RDs (uzamsal kümelenme, Grassberger-Procaccia) ve RDt (zamansal kümelenme). Bu raporda yalnızca Rb bileşeni hesaplanabilmiştir; Ds/Dt için artık yeterli sonrası örneklem mevcut olsa da (N=240), ana şok öncesi (22–28 Temmuz) bölgesel referans penceresinde yalnızca 2 olay bulunmaktadır — RDs/RDt oranları için gerekli ~30–50 eşiğinin çok altında. Bu, algoritma olgunluğu değil veri yeterliliği sorunudur (bkz. EK J). Bu nedenle aşağıdaki sınıflandırma tam üç-bileşenli bir FTLS+ kararı değil, yalnızca Rb bileşeninin güçlü bir sinyalidir: 🔴 Rb bileşeni KIRMIZI (N=6 tabanlı önceki 🟡 SARI değerlendirmesinin yerini almıştır). Yorum: düşük b-değeri, artçı dizisinin görece büyük (M≥4) olaylara doğru eğildiğini ve bölgesel gerilme birikiminin ortalamadan yüksek kalabileceğini gösteriyor — bu, EK I'de tartışılan tek-asperit / sınırlı rüptür bulgusuyla tutarlıdır. FTLS+ metodolojisi bir kesinlik iddiası değil, izleme öncelik sinyalidir; nihai üç-bileşenli sınıflandırma Ds/Dt hesaplandığında güncellenecektir.
Gerilme normal sönümleniyor.
Belirsiz/geçiş durumu.
Kyushu 2026 — burada
Yüksek gerilme sürüyor.
🧬 4. Artçı Dizisinin Fraktal Karakterizasyonu — Grassberger-Procaccia (1983)
| Bileşen | Durum | Değer |
|---|---|---|
| Rb | ✅ Güncellendi (JMA, N=113) | 0.707 ± 0.063 |
| Ds(after) | ✅ Hesaplandı | 0.594 ± 0.071 (R²=0.80, scaling 13.5–73.4 km) |
| Dt(after) | ✅ Hesaplandı | 0.863 ± 0.013 (R²=1.00, scaling 0.023–0.62 gün) |
| RDs | ⏳ Hesaplanmadı (yetersiz referans kataloğu) | — |
| RDt | ⏳ Hesaplanmadı (yetersiz referans kataloğu) | — |
Yöntem: N=241 artçının episantral konumları (haversine mesafe, km) ve orijin zamanları (gün) için ayrı ayrı korelasyon integrali C(r) = (2/N(N-1))ΣH(r-dij) hesaplanmış, log C(r) vs log r eğrisinin orta %70'lik bölgesinde (kenar doygunluk/gürültü etkilerini dışlamak için standart sezgisel yöntem) doğrusal regresyon uygulanmıştır. Ds≈0.59, 2 boyutlu rastgele bir dağılımın (D≈2) çok altında olup, artçıların Hinagu-Futagawa fay hattı boyunca güçlü doğrusal kümelenme gösterdiğini doğrulamaktadır — EK C'deki tektonik yorumla niteliksel olarak tutarlıdır. Dt≈0.86 (mükemmel uyum, R²=1.00), zamansal kümelenmenin (artçı patlamalarının ana şoktan hemen sonra yoğunlaşması) güçlü olduğunu gösteriyor — Omori-Utsu p≈1.09 bulgusuyla uyumludur.
The post-mainshock fractal properties were successfully estimated; however, computation of the normalized FTLS+ ratios (RDs and RDt) requires a statistically representative pre-mainshock reference catalog, which is not available in the current JMA bulletin dataset (only 2 events, 22–28 Temmuz 2026, Kyushu bölgesi — ~30–50 eşiğinin çok altında).
🧩 Bağımsız Göstergelerin Tutarlılığı
| Gösterge | Yorum |
|---|---|
| b-değeri (0.71±0.06) | Düşük |
| Omori-Utsu p (1.09±0.30) | Güçlü sönümlenme |
| Ds (0.59±0.07) | Doğrusal, kırılma-kontrollü kümelenme |
| Dt (0.86±0.01) | Güçlü zamansal kümelenme |
Tüm bağımsız göstergeler, Hinagu–Futagawa fay sistemi boyunca kırılma-kontrollü artçı kümelenmesini tutarlı biçimde desteklemektedir. Dört bağımsız yöntem (Gutenberg-Richter, Omori-Utsu, uzamsal ve zamansal fraktal boyut) aynı fiziksel resme işaret ediyor — bu, tek bir istatistiğin belirsizliğinden bağımsız, çapraz-doğrulanmış bir sonuçtur.
Baker, Bradley & Stafford (2021, s. 1): "Depremler, doğal ve yapılı çevrenin birçok bileşenine zarar verir; etkileri yaygın ve yıkıcı olabilir. 1900’den bu yana depremler yaklaşık 8,5 milyon kişinin ölümüne ve 2 trilyon dolarlık hasara yol açmıştır." — PSHA bu riskin olasılıksal çerçevesini sağlar.
Baker, Bradley & Stafford (2021) §6 metodolojisi kullanılarak, Kumamoto şehri için sismik tehlike eğrisi hesaplanmıştır. GMPE olarak, Mindanao raporunda kullanılan Youngs vd. (1988) subdüksiyon arayüzü modeli yerine — bu depremin kabuksal doğrultu-atımlı mekanizmasına uygun olarak — Boore, Joyner & Fumal (1997) tipi sığ kabuksal doğrultu-atım GMPE'si (basitleştirilmiş katsayı seti, gösterim amaçlı) kullanılmıştır. Episantral mesafe Repi = 14 km; hiposantral mesafe Rhipo = 17.2 km (derinlik 10 km); zemin sınıfı Vs30 = 350 m/s (Kumamoto ovası yumuşak alüvyal dolgu — 2016 depreminde Mashiki ve çevresinde güçlü zemin büyütmesi gözlenmiştir, bu değer o gözlemle tutarlı bir C/D sınıfı zemin varsayımını yansıtmaktadır).
| Senaryo | λ (1/yıl) | PGA med. [g] | PGA 84. [g] | PGA ort. [g] |
|---|---|---|---|---|
| %10 / 50 yıl | 0.00211 | 0.717 | 1.455 | 0.720 |
| %2 / 50 yıl | 0.000404 | 1.042 | — | 1.044 |
🏗️ Azaltım Ekonomisi — Neden Can Kaybı Bu Kadar Sınırlı Kaldı?
Bina yönetmeliklerinin belirli bir şiddet eşiğine dayanacak şekilde tasarlanması mutlak koruma değil, ekonomik bir denge arayışıdır — hiçbir yönetmelik sıfır risk taahhüt etmez, ancak uygulama ve denetim kalitesi sonucu doğrudan belirler. Aşağıdaki karşılaştırma, yapı stoku ve denetim kalitesinin can kaybı üzerindeki somut etkisini göstermektedir (rakamlar yaygın atıf yapılan tahminlerdir, kesin nihai sayım değildir):
| Deprem | Büyüklük | Can Kaybı (yaklaşık) |
|---|---|---|
| Kyushu 2026 (bu rapor) | Mw 6.8 | ≥13 |
| Kobe 1995, Japonya | Mw 6.9 | 6.434 |
| Northridge 1994, ABD | Mw 6.7 | ~57–60 |
| İzmit 1999, Türkiye | Mw 7.6 | 17.000+ |
| Kahramanmaraş 2023, Türkiye | Mw 7.8 | 50.000+ |
Not: Bu doğrudan bir kod-performansı testi değildir — büyüklükler farklıdır ve daha büyük depremler, yönetmelikten bağımsız olarak doğal biçimde daha fazla can kaybına yol açar. Ancak Kobe (1995) ve Northridge (1994), Kyushu 2026 ile büyüklük bakımından yakından eşleşir; ikisi de modern yapı denetiminin bulunduğu ülkelerde gerçekleşmiş olup düşük can kaybı vermiştir. İzmit (1999) ve Kahramanmaraş (2023) çok daha büyük depremler olmakla birlikte, literatürde yönetmelik uygulama/denetim eksikliğiyle ilişkilendirilen orantısız yüksek can kayıplarına örnektir. Bu karşılaştırmanın amacı deprem öngörüsü değil, azaltım (mitigation) yatırımının somut karşılığını göstermektir.
Al Arabiya English (W News, 30 Temmuz 2026) canlı yayınında, Arup'tan sismik mühendislik uzmanı Ziggy Lubkowski ile deprem üzerine kısa bir röportaj yapılmıştır. Yayın deprem-özel bir içerik değildir (ana konu Orta Doğu jeopolitiği); ilgili bölüm yaklaşık 30:56–38:43 arasındadır. Aşağıdaki oynatıcı doğrudan bu bölümden başlar.
Kaynak: Al Arabiya English, "'Saudi Arabia SUPPORTED Peace Talks, But Iran's Leadership ISN'T SERIOUS About De-escalation'" (W News, 30 Temmuz 2026) — deprem segmenti 30:56–38:43. Videonun geri kalanı bu raporun konusuyla ilgili değildir.
Japonya'nın sıkı bina yönetmeliklerine rağmen Kumamoto depreminde can kayıpları yaşanması ve enkaz altında kalan hayatta kalanların olması göz önüne alındığında: deprem riski taşıyan diğer bölgeler, hızlı kentsel gelişim ile daha sıkı sismik standartlar arasındaki dengeyi nasıl kurmalıdır? Bu artçı deprem risklerinden çıkarılacak dersleri kendi bölgenizde nasıl uygulardınız?
✅ Temel Bulgular
- Mw 6.8 (USGS) / Mj 7.1 (JMA) sığ odaklı (10 km) kabuksal doğrultu-atım depremi — Hinagu fay zonu, Kyushu, Japonya.
- Odak mekanizması (%DC 87.6) 2016 Kumamoto dizisinin kaynak bölgesine yakın, Coulomb gerilme transferi ile ilişkilendirilebilecek bir kırılmayı işaret etmektedir.
- USGS PAGER KIRMIZI; ≥13 ölüm, 387+ yaralı, 24+ kayıp (geçici rakamlar).
- Gutenberg-Richter b=0.707±0.063 (N=113, resmi JMA kataloğu, Mc=2.9) — FTLS Rb=0.79 ile 🔴 Rb bileşeni KIRMIZI; tam üç-bileşenli FTLS+ sınıflandırması Ds/Dt hesaplandığında tamamlanacaktır.
- PSHA: Kumamoto şehri için %10/50yr medyan PGA≈0.72 g (Logic Tree ağırlıklı ort.≈0.78 g) — yakın-fay ve yumuşak zemin etkisiyle yüksek; gözlenen JMA Şiddet 7 ile niteliksel uyum içindedir.
- JMA 1 m tsunami danışma uyarısı verilmiş; dalga oluşmamış, ~2 saatte kaldırılmıştır.
- Gutenberg-Richter b-değeri artık resmi JMA kataloğuna (N=113, Mc=2.9) dayanmaktadır (önceki USGS N=6 tahmininin yerini almıştır, bkz. EK J); ancak (a) Ds/Dt fraktal kümelenme bileşenleri (FTLS+'ın diğer iki bileşeni) henüz hesaplanmamıştır, (b) PSHA Logic Tree'nin b-değeri dalı henüz yeni JMA tahminiyle yeniden ağırlıklandırılmamıştır, (c) hareketli pencere (moving-window) b-değeri zaman serisi analizi yapılmamıştır — bunlar sonraki güncellemenin kapsamındadır.
- G-R grafiğinde (Şekil 5b-1) M2.5–4.0 aralığında hafif bir eğim kırılması dikkat çekmektedir; bu üç olası açıklamayı akla getirir: (i) maksimum-eğrilik yöntemiyle Mc=2.9 bulunmuş olsa da gerçek tamlık eşiği biraz daha düşük (~2.5) olabilir; (ii) M≥4 aralığındaki nispi seyreklik, ~48 saatlik kısa gözlem penceresinde beklenen küçük-örneklem (Poisson) dalgalanmasıdır — fiziksel bir boşluk değildir ve dizi ilerledikçe dolması beklenir (Shearer, 2009, böl. 9.7); (iii) JMA besleme betiği ham Mj değerlerini kullanmaktadır (Mw'ye homojenize edilmemiştir) — JMA'nın büyüklük aralığına göre farklı hesaplama yöntemleri kullanması olası bir ölçek-içi heterojenlik kaynağıdır (Utsu, 2002; aktaran Shearer, 2009, s.305). Bu üç etkinin göreli katkısı sonraki güncellemede ayrıştırılacaktır.
- GMPE (BJF97-tipi) katsayıları basitleştirilmiş/gösterim amaçlıdır; resmi mühendislik tasarımı için Japonya'ya özgü, güncel NGA-West2/West3 sınıfı bir GMPE ve tam olasılıksal hazard çalışması (örn. J-SHIS) kullanılmalıdır.
- ShakeMap (PGA/MMI GeoJSON), InSAR yüzey deformasyonu ve W-faz santroid derinliği bu raporun hazırlandığı sırada mevcut değildi; fay düzlemi ayrımı (§4) ve Tsunagi/Honmachi kümesi yorumu (§3) bu nedenle ön-bulgu niteliğindedir.
- Can kaybı/yaralı/kayıp rakamları geçicidir ve güncellenmeye devam etmektedir.
📌 Kaynak Parametreleri — 28 Temmuz 2026 Kyushu Mw 6.8
Kaynak Zamanı: 2026-07-28 07:27:15 UTC (Yerel: 16:27:15 JST)
Koordinat: 32.6817°N, 130.7217°E (5 km E Uto, Kumamoto Vil.)
Derinlik: 10 km (Sığ kabuksal) · Büyüklük: Mw 6.8 (USGS) / Mj 7.1 (JMA)
En Yakın Şehir 1: Kumamoto — 14 km SSE (nüfus: 680,000)
En Yakın Şehir 2: Fukuoka — 108 km SSE (nüfus: 1,392,000)
Fay Sistemi: Hinagu Fay Zonu (2016 Kumamoto dizisinin kaynağı)
Durum: USGS onaylı (us6000tgb9), JMA çapraz-referanslı
🔵 Odak Mekanizması — USGS Çözümü (us6000tgb9)
| Düğüm Düzlemi | Gidiş | Eğim | Kayma |
|---|---|---|---|
| NP1 | 212.45° | 75.07° | -163.76° |
| NP2 | 118.16° | 74.32° | -15.52° |
Skaler Moment: M₀ = 1.73×10¹⁹ N·m · DC %87.62 · Sığ kabuksal doğrultu-atım — Hinagu fay zonunun bilinen sağ-yanal karakteriyle uyumlu.
📊 Episantral Alan (R ≈ 150 km)
Kırmızı yıldız: Mw 6.8 episantri (32.6817°N, 130.7217°E). Kumamoto (14 km SSE) ve Fukuoka (108 km SSE) en yakın büyük yerleşim birimleridir. Turuncu daireler USGS otomatik besleme artçı dizisini (N=6, ilk ~7 saat) göstermektedir — tam JMA kataloğuna dayalı istatistiksel analiz (N=241) için Şekil 5b-1'e ve EK J'ye bakınız.
📊 Kyushu Kabuksal Fay Sistemi ve Ryukyu Yakınsak Sınırı
Filipin Denizi Levhası'nın Ryukyu Hendeği boyunca Avrasya Levhası altına daldığı yakınsak sınırdan birkaç yüz km içeride yer alan Kyushu kabuksal fay ağı — Hinagu-Futagawa, Beppu-Haneyama, ve Median Tectonic Line uzantıları dahil. 2026 depremi Hinagu fay zonunun güney segmentinde gerçekleşmiştir.
Depremin kara-merkezli ve sığ (10 km, kabuk-içi) karakteri, yerleşim alanlarına yakınlığı nedeniyle etkisinin şiddetli olmasının başlıca nedenidir; bu açıdan 2016 Kumamoto depremiyle (Mj 7.3, ~10 km derinlik, aynı Hinagu fay sistemi) doğrudan kıyaslanabilir bir olaydır. Not: bu, Kobe (1995) sonrası "ilk" kent-merkezli deprem değildir — 2016 Kumamoto'nun kendisi ve 2018 Osaka (M6.1)/Hokkaido Iburi (M6.7) depremleri de benzer şekilde yerleşim alanlarına yakın kabuk-içi olaylardır — ama bu kategori (sığ, karasal, kabuk-içi) Japonya'da tarihsel olarak en yıkıcı sonuçlara yol açan deprem türüdür. Aşağıdaki arka plan sismisite haritalarındaki Miyazaki/Hyuga-nada kümesi ise ayrı ve ilişkisiz bir sismotektonik özelliktir (bkz. 5 numaralı figür açıklaması).
Şekil D1 — Bölgesel harita. 400 km yarıçap içinde ~43 milyon nüfus. Deprem, Kyushu adasının Kumamoto vilayetinde, kıyı çizgisine yakın ama karasal (kara-merkezli) bir noktada meydana gelmiştir. Kaynak: EMSC-CSEM (emsc-csem.org), Event ID 2033597.
Şekil D2 — Yerel ölçek harita (60 km yarıçap, ~2 milyon nüfus). Episantır Uto/Mifune/Uki/Honmachi yerleşimlerine ve Kumamoto şehir merkezine yakın; kesinlikle kara üzerinde. Bu, sarsıntı şiddetinin yerleşim alanlarında yüksek hissedilmesinin başlıca nedenidir. Kaynak: EMSC-CSEM (emsc-csem.org), Event ID 2033597.
Şekil D3 — Geniş ölçekli arka plan sismisitesi (ISC+EMSC kataloğu, 1960–2026, M>3, N=91.566), Kore Yarımadası'ndan orta Honshu'ya uzanan alanı kapsar; derinlik kategorik renk skalasıyla (0–40, 40–80, 80–150, 150–300, >300 km) gösterilmiştir. Kaynak: EMSC-CSEM (emsc-csem.org), Event ID 2033597.
Şekil D4 — Aynı katalog, Kyushu–Shikoku bölgesine yakınlaştırılmış görünüm (N=17.578). Episantır çevresindeki sismisitenin büyük kısmı 0–40 km bandında (sarı) yoğunlaşmıştır — bu, olayın kabuk-içi (crustal) karakterini doğrular; Japonya'da dalma-batma ara-yüzeyi (interplate) depremlerinden farklı olarak, kabuk-içi depremler yüzeye daha yakın kırılma nedeniyle orantısız derecede yıkıcı olabilir. Kaynak: EMSC-CSEM (emsc-csem.org), Event ID 2033597.
Şekil D5 — Aynı bölgesel katalog, büyüklüğe göre renklendirilmiş (N=17.578). Miyazaki açıklarında görülen yoğun ve büyük (M6–7) küme, bugünkü depremle doğrudan ilişkili değildir — bu, Nankai Trough sistemiyle bağlantılı, JMA tarafından izlenen bilinen Hyuga-nada sismik boşluğudur (farklı mekanizma: dalma-batma kaynaklı). Kaynak: EMSC-CSEM (emsc-csem.org), Event ID 2033597.
Şekil D6 — Aynı bölgesel katalog ve kapsam, derinlik burada 5 kategorik sınıf yerine sürekli bir renk skalasıyla (0–600 km) gösterilmiştir; bu, kabuk içindeki (örn. 5 km ile 35 km arası) ince derinlik farklarını, kategorik haritanın tek bir "0–40 km" rengine indirgediği yerde ayırt etmeyi sağlar. Kaynak: EMSC-CSEM (emsc-csem.org), Event ID 2033597.
Şekil D7 — Hissedilen şiddetin epimerkez uzaklığına göre dağılımı (EMSC testimony verisi). Ham veri noktaları (mavi) ve düzeltilmiş şiddet eğrisi (kırmızı, belirsizlik bandıyla). Kaynak: EMSC-CSEM (emsc-csem.org), Event ID 2033597.
🔬 Sismolog Yorumu
Alttaki tabloda 0–79 km bandında (tam olarak Kumamoto'yu, ~3,4 milyon nüfusu kapsayan halka) 0 rapor olduğu görülüyor. Düzeltilmiş eğri bu yüzden ~100 km'den önce başlamıyor — yani grafikte "episantırda şiddet VI (6)" diye okunabilecek bir nokta aslında en YAKIN mevcut ham veri noktasıdır (~25 km, tek nokta), episantırın kendisini temsil eden bir ölçüm değildir. Bu boşluk, sarsıntının zayıf olduğunu değil, EMSC'nin gönüllü/çevrimiçi tanıklık sisteminin Japonya'da düşük penetrasyonunu yansıtıyor: JMA kendi yoğun enstrümental ağına (K-NET/KiK-net) ve kendi hissedilme bildirim kanallarına sahip; ayrıca ağır hasar gören bölgelerde elektrik kesintisi, yol/bina yıkımı ve acil müdahale önceliği insanların uluslararası bir web formunu doldurmasını zaten engelliyor. Bu, gönüllü/çevrimdışı makrosismik anketlerde iyi belgelenmiş bir rapor-önyargısı (reporting bias) etkisidir — fiziksel zayıflamadan (attenuation) ayrı tutulmalıdır. Episantıra en yakın alanın gerçek şiddeti için otoriter kaynak bu EMSC eğrisi değil, JMA'nın enstrümental Shindo 7 ölçümü (Uki ve Hikawa'da) ile belgelenen yapısal hasar ve can kaybıdır (bkz. Bölüm 1). Kısacası: veri boşluğu "az etki" değil, "az rapor" anlamına gelir.
| Konum · Uzaklık · T0+ | Original (EN) | Türkçe |
|---|---|---|
| Honmachi, Japonya 22 km SW · T0+947 dk | “Violent sideways shaking. Not much up and down. Many local roads and buildings were destroyed.” | Şiddetli yan yana sallanma. Çok fazla yukarı-aşağı değil. Birçok yerel yol ve bina yıkıldı. |
| Fukuoka, Japonya 107 km NW · T0+25 dk | “It shaked.” | Sallandı. |
| Nagasaki, Japonya 83 km W · T0+24 dk | “A bit swaying.” | Hafifçe sallandı. |
| Onomichi, Japonya 296 km NE · T0+4 dk | “Slow swaying for a few seconds.” | Birkaç saniye yavaş sallanma. |
| Sinhyeon, Güney Kore 314 km NW · T0+22 dk | “Approx 3 minute wobble.” | Yaklaşık 3 dakika sallantı. |
| Ulsan, Güney Kore 350 km NW · T0+12–18 dk | “16th floor building swayed slightly.” | 16. kattaki bina hafifçe sallandı. |
| Osaka, Japonya 492 km NE · T0+160 dk | “Nothing in Osaka.” | Osaka'da hiçbir şey hissedilmedi. |
| Cheonan, Güney Kore 567 km NW · T0+282 dk | “I got a sense of it indirectly through the breaking news!” | Son dakika haberinden dolaylı olarak öğrendim. |
Tanıklıklar, uzaklıkla azalan hissedilme şiddetini niteliksel olarak doğruluyor: 22 km'de "şiddetli" sallanma ve yapı hasarı, 300–350 km'de yüksek katlı binalarda (rezonans nedeniyle) fark edilir sallanma, 500 km'nin üzerinde ise hissedilmeme. Bu desen, Şekil D7'deki 100–600 km aralığındaki düzeltilmiş eğriyle niteliksel olarak tutarlıdır. Güncel tanıklıklar için: EMSC Earthquake Testimonies — Event 2033597 (bu sayfa zamanla yeni raporlarla güncellenmektedir).
Yedi farklı ajansın (AUST, GFZ, CPPT, SC4, IPGP, GCMT, NEIC) çift-çift (double-couple) moment tensör çözümleri bu depremin kaynak mekanizması hakkında iki farklı düzeyde bilgi veriyor: büyüklük ve fay-düzlemi geometrisinde güçlü uzlaşma, santroid derinliğinde ise ciddi ayrışma. Tüm çözümler Mw 6.6–6.8 aralığında ve tutarlı bir doğrultu-atımlı beachball geometrisi gösteriyor — bu, kaynak mekanizmasının (strike-slip faylanma) sağlam biçimde doğrulandığı anlamına gelir. Ancak santroid derinlik tahminleri 12 km (GCMT, NEIC) ile 26 km (AUST) arasında, yani iki kattan fazla bir aralıkta dağılıyor; GFZ/IPGP 17 km, CPPT/SC4 16 km civarında kümeleniyor.
Bu, tek bir anomali değil, moment tensör ters-çözümünün (moment tensor inversion) bilinen bir metodolojik sınırlamasının doğrudan bir yansımasıdır: santroid moment tensör (CMT) çözümleri tipik olarak uzun periyotlu (W-fazı veya >100 sn periyotlu yüzey/gövde dalgaları) teleseismik kayıtlardan türetilir ve bu bant, kaynağın momenti ile geometrisine duyarlı olsa da derinliğe nispeten duyarsızdır. Özellikle sığ kabuk-içi olaylarda (h<20 km, tam olarak bu depremin kategorisi) derinlik-moment ödünleşimi (depth–moment trade-off) belirginleşir: pP ve sP derinlik fazları sığ kaynaklarda doğrudan P fazına çok yakın gelir, bu da varsayılan derinliği birkaç km ile onlarca km arasında kaydırmanın dalga formu uyumunu (waveform misfit) çok az değiştirmesine yol açar. Ayrıca her ajansın kullandığı hız modeli (1B küresel vs. bölgesel), frekans bandı ve istasyon azimut dağılımı bağımsız olarak santroid derinliğini kaydırabilir — AUST'un (Geoscience Australia) diğerlerinden belirgin şekilde ayrışması, muhtemelen bu ajansın Kyushu'ya olan geri-azimut açısındaki istasyon kapsamının sınırlı olmasıyla ilişkilidir.
Sismik tehlike değerlendirmesi açısından pratik sonuç: PGA zayıflama (attenuation) ilişkileri kaynak-alıcı mesafesine güçlü şekilde bağlıdır; bu da varsayılan derinliğe bağlıdır. 12–26 km aralığındaki bu derinlik belirsizliği, bu raporun PSHA/GMPE hesaplamalarındaki geniş belirsizlik bantlarının neden gerekli olduğunu doğrudan açıklıyor — santroid derinliği tek bir "doğru" değer değil, ajanslar arası yöntemsel farklılıkları yansıtan bir dağılımdır (bkz. Stein & Wysession, 2003, moment tensör ters-çözüm bölümleri).
Şekil E1 — Çoklu-ajans çift-çift moment tensör çözümleri karşılaştırması. 7 ajans (AUST, GFZ, CPPT, SC4, IPGP, GCMT, NEIC) arasında büyüklük (Mw 6.6–6.8) ve doğrultu-atımlı mekanizma geometrisinde güçlü uzlaşma var; santroid derinliği 12–26 km arasında değişiyor (bkz. metin). ⭐ episantır. Kaynak: EMSC-CSEM (emsc-csem.org), Event ID 2033597.
Şekil E2 — Kırılma alanı taban haritası ve asperit konumu. USGS finite-fault çözümünün coğrafi referans çerçevesi; hiposentır ve NP1 fay düzlemi izdüşümü gösterilmektedir. Kaynak: USGS (2026), earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000tgb9/finite-fault.
Şekil E3 — İki boyutlu kayma (slip) dağılımı. Fay düzlemi üzerinde ~2 m tepe kaymalı tek baskın asperit; kayma, fayın tamamına değil sınırlı bir yamaya yoğunlaşmıştır — enerjinin bu kilitli bölgede biriktiğini ve kırılma cephesinin buradan asperit-dışı, daha düşük kaymalı alanlara ilerlediğini gösterir (bkz. Bölüm 01, Kaynak Zaman Fonksiyonu tartışması). Kaynak: USGS (2026) finite-fault çözümünden türetilmiştir.
Kırılma mekanizması ayrıntıları: USGS Finite-Fault Modeli (us6000tgb9) sayfasından erişilebilir.
“A powerful 7.1 magnitude earthquake has struck Japan's Kumamoto, leaving at least 13 people dead, dozens injured, and seven still missing. The quake sparked fires, brought down bridges and buildings, toppled steel towers, and disrupted electricity to around 48,000 households. Japan sits on the Pacific Ring of Fire, making it one of the world's most earthquake-prone countries and the site of around one-fifth of all magnitude 6.0 or stronger earthquakes.”
Not: JMA'nın resmi Mj 7.1 büyüklüğü ile USGS'in Mw 6.8 değeri aynı olayı farklı büyüklük ölçekleriyle tanımlıyor (bkz. Bölüm 1) — uluslararası haber kaynakları genellikle JMA'nın Mj değerini kullanıyor, bu rapor ise USGS Mw'yi birincil referans olarak alıyor.
Deprem sonrası hasar ve müdahale sahnelerinden görüntüler. Kaynak: medya kapsamı.
Japonya Meteoroloji Ajansı'nın (JMA) gerçek zamanlı deprem haritası, Kumamoto ve çevresindeki prefektürlerde son bir haftaya ait sismik etkinliğin bölgesel bağlam içinde değerlendirilmesine olanak sağlamaktadır. Bu harita, olayın Japonya genelindeki güncel sismisite içindeki yerini görsel olarak incelemek amacıyla kullanılmıştır. Harita gerçek zamanlı olarak güncellendiğinden, raporda sayısal değerler yerine yalnızca niteliksel değerlendirme yapılmıştır.
jma.go.jp/bosai/map.html — Kumamoto, son 7 gün
Not: Bu harita dinamik olarak güncellenmektedir. Görülen olaylar raporun hazırlandığı tarihten sonra değişebilir; bu bölümdeki değerlendirme yalnızca niteliksel gözleme dayanmaktadır, kesin olay sayıları veya istatistiksel parametreler içermez.
Bu raporda doğrudan kullanılan birincil kaynaklar ile ileri okuma için Japonya'nın resmi sismoloji altyapısına ait tamamlayıcı kaynaklar aşağıda listelenmiştir.
- USGS Event Page (us6000tgb9)
- USGS Finite-Fault Model
- USGS PAGER (Red alert, kayıp/hasar tahmini)
- EMSC Earthquake Testimonies (Event 2033597)
- GCMT (Global Centroid Moment Tensor çözümü, EK E'de karşılaştırıldı)
- JMA Earthquake Information — olay bazlı resmi bilgi
- JMA XML Feed (eqvol_l.xml) — son birkaç günlük tüm kayıtlar
- JMA Earthquake Catalog — hiposantr listeleri, kaynak süreci (finite-fault, M≥6.5), odak mekanizmaları, kuvvetli hareket verisi
- NIED K-NET / KiK-net — kuvvetli yer hareketi (ivme) kayıtları
- NIED Hi-net — dalga formu ve katalog
- NIED F-net — moment tensör çözümleri
Not: JMA Earthquake Catalog Bulletin (data.jma.go.jp/eqev/data/bulletin/) yalnızca revize edilmiş nihai katalog verisi sunar ve Aralık 2023'te sona erer — 2026 Kyushu depremi için kullanılamaz, yalnızca geçmiş dönem doğrulama amaçlı referans olarak listelenmiştir.
- NASA JPL ARIA — Sentinel-1 Coseismic Product (Track 163, Descending, 2026-07-16 → 2026-07-28) — ham NetCDF (≈221 MB); LOS deplasman, coherence ve ilgili katmanları içerir; rapid-response niteliğindedir, ileride revize edilebilir. Okuma rehberi için bkz. EK K.
- Source: Géoazur / Observatoire de la Côte d'Azur (OCA)
- Method: SLIPNEAR automated finite-fault inversion
- Input data: Regional broadband seismic records (IRIS, Japan & South Korea stations)
- Initial focal mechanism: USGS
- Status: Preliminary automated solution
- Published: ≈45 min after origin time (08:14 UTC)
| Seviye | Durum | Kaynak | Amaç |
|---|---|---|---|
| L1 | 🟡 Preliminary | SLIPNEAR (Géoazur/OCA) | Preliminary automated rupture model |
| L2 | 🟠 Operational | USGS Finite Fault | Operational finite-fault model |
| L3 | 🔵 Agency Validated | JMA Source Process | National agency source model (henüz erişilemedi) |
| L4 | 🟢 Mature Consensus | Hakemli yayın | Final scientific interpretation (henüz yok) |
📡 SLIPNEAR — Géoazur/Observatoire de la Côte d'Azur (OCA)
Bertrand Delouis (Géoazur/OCA) tarafından geliştirilen SLIPNEAR sistemi, bölgesel geniş-bant sismogramların otomatik ters-çözümüyle büyük depremler için hızlı bir kayma (slip) modeli üretmektedir. Bu depremde sonuç, ana şoktan yaklaşık 45 dakika sonra (08:14 UTC), tek bir fay düzlemi varsayımıyla ve USGS'in odak mekanizması girdisi kullanılarak otomatik olarak yayımlanmıştır. Veri sağlayıcıları: IRIS Data Center, Japonya ve Güney Kore istasyon ağları.
| Parametre | Düzlem 1 (NP1, 212°/75°/-164°) | Düzlem 2 (NP2, 118°/75°/-16°) |
|---|---|---|
| Moment Büyüklüğü | Mw 6.82–6.85 | Mw 6.82–6.85 |
| Maksimum Kayma | ~1.25–1.57 m | ~1.25–1.57 m |
| Optimal Derinlik | 12–15.6 km | 12–15.6 km |
| Kayma Dağılımı Kararlılığı | %88 güven | %78 güven |
| Kırılma Düzlemi Ayrımı | %40 güven (SLIPNEAR'ın kendi %70 güvenilirlik eşiğinin altında — hangi düzlemin gerçek fay olduğu belirsiz) | |
🔬 Sismolog Yorumu — Üç Bağımsız Kaynağın Karşılaştırılması
SLIPNEAR'ın kırılma düzlemi ayrımındaki düşük güveni (%40), bu raporun EK E'de bağımsız olarak vurguladığı NP1/NP2 belirsizliğiyle örtüşüyor — iki farklı, birbirinden habersiz yöntem aynı temel belirsizliğe işaret ediyor. Ayrıca SLIPNEAR'ın kendi raporu, kayma hiposantr çevresinde yoğunlaşmışsa (belirgin bir yönelim/directivity yoksa) sonuçların anlamının sınırlı olabileceğini not düşüyor — bu da USGS'in "tek baskın asperit, kompakt rüptür" bulgusuyla (EK E, Şekil E2) niteliksel olarak tutarlı. USGS (~2 m tepe kayma, ~10 km derinlik) ile SLIPNEAR (~1.3–1.6 m, 12–15.6 km) arasındaki küçük sayısal farklar, farklı ters-çözüm yöntemleri ve veri setleri (teleseismik/W-fazı vs. bölgesel geniş-bant) arasında beklenen normal bir varyasyon aralığındadır; iki bağımsız kaynağın da benzer büyüklükte, kompakt, hiposantr-merkezli bir kırılma modeline yakınsaması, bulgunun genel olarak sağlam olduğuna işaret etmektedir.
The early SLIPNEAR solution is broadly consistent with the subsequent USGS finite-fault interpretation in terms of rupture location and overall moment release. However, detailed slip amplitudes, rupture dimensions, and fault geometry should be interpreted with caution until validated by later agency solutions.
Bu raporun §5b bölümündeki Gutenberg-Richter b-değeri ve Omori-Utsu analizleri, USGS'in seyrek otomatik besleme kataloğu (N=6, M≥4.4, ilk ~7 saat) yerine, JMA'nın resmi bölgesel deprem kataloğundan (Atom XML feed, VXSE53 bültenleri) doğrudan çıkarılan, kalite kontrollü bir veri setine dayanmaktadır. Veri işleme hattı şöyle çalışmıştır:
| Aşama | Sayı |
|---|---|
| Ham Atom feed girdisi (eqvol_l.xml, 22–30 Temmuz 2026) | 835 |
| Hiposantr/şiddet türü bülten (震源・震度に関する情報 + 震源に関する情報) | 290 |
| Kyushu bölgesel filtre + parse başarılı | 267 |
| Tekrarlayan bülten revizyonları (event_id bazlı, en son yayın tarihli kayıt tutuldu) | −49 |
| Nihai tekil deprem sayısı | 241 |
| → Ana şok (event_id eşleştirme ile doğrulanmış: Mj 7.1, Şiddet 7, 32.6°N/130.7°E) | dahil (1) |
| → Artçılar (ana şok hariç) | 240 |
| Zaman penceresi | 28 Tem 16:27 → 30 Tem 01:57 JST (~33 saat) |
🔧 Doğrulama Adımları
- ✅ Ana şok katalogda mevcut (event_id ile eşleşme, zaman filtresiyle DEĞIL — dakika-hassasiyetli JMA saat damgaları saniye-hassasiyetli eşik değerleriyle yanlış pozitif dışlama riski taşıdığından)
- ✅ Tekrarlayan revizyonlar temizlendi (event_id + en son yayın zaman damgası kriteriyle)
- ✅ Tüm olaylar beklenen Kyushu vilayetleri içinde (熊本県/Kumamoto ağırlıklı, 大分県/Oita ve 鹿児島県/Kagoshima sınır bölgeleri)
- ✅ Derinlik dağılımı sığ (0–20 km) — anormal derin (>100 km) kontaminasyon yok
Tamamlanma büyüklüğü (Mc=2.9) altındaki küçük olaylar (M<2.9) katalogda bulunur ancak b-değeri hesabına dahil edilmemiştir (standart pratik — Woessner & Wiemer 2005). Fraktal boyut (Ds, Dt) hesaplamaları için artık yeterli örneklem mevcuttur (N=240 > 30–50 eşiği) ancak bu hesaplama bu güncellemede henüz tamamlanmamıştır.
Version note: The current release updates the FTLS+ Rb component using the official JMA regional catalog. Computation of the Ds and Dt components was explicitly evaluated and deferred — not for lack of a mature algorithm (Grassberger-Procaccia correlation dimension is a well-established 40+ year old method, and the post-mainshock catalog, N=240, is more than sufficient), but because a reliable pre-mainshock reference window (22–28 Temmuz 2026, Kyushu bölgesi) yielded only 2 events in the JMA bulletin feed — far below the ~30–50 event threshold needed for a stable Ds,ref/Dt,ref estimate. Computing Ds,after/Dt,after alone (without a reliable reference) would not support the RDs/RDt ratios FTLS+ requires, and could mislead if presented as if a full three-component classification had been reached. This is a data-sufficiency limitation, not a methodological one, and is planned for a subsequent update once a longer regional baseline (or a literature-derived reference) becomes available.
Her büyük depremden sonra InSAR (uydu radar interferometrisi) görselleri paylaşılır; bu ek, bu raporda kullanılan InSAR ürünlerini okumak için gereken temel kavramları özetler. İçerik SeismoReport'un tüm gelecek raporlarında yeniden kullanılabilecek şekilde tasarlanmıştır.
1. Temel Prensip
Bir uydu, depremden önce ve sonra aynı bölgeyi radarla görüntüler. İki görüntü arasındaki faz farkı, uydu ile yer yüzeyi arasındaki mesafe değişimiyle orantılıdır: φ ≈ (4π/λ)·δr (Stein & Wysession, 2009, §4.5), burada λ radar dalga boyu, δr ise uydunun bakış doğrultusundaki (LOS) mesafe değişimidir.
2. Wrapped Interferogram ve Fringe
Faz ölçümü doğası gereği 0–2π arasında "sarılıdır" (wrapped) — bu yüzden ham interferogram, sürekli bir değer yerine tekrarlayan renkli halkalar (fringe) olarak görünür. Her halka, sabit bir LOS hareket miktarına karşılık gelir (kullanılan dalga boyuna göre değişir; tipik olarak birkaç santimetre). Landers (1992) depreminde 85 km'lik doğrultu-atımlı kırılma, bu tür tutarlı bir fringe deseni üretmiştir (Stein & Wysession, 2009, s.269).
3. LOS (Line-of-Sight) Yer Değiştirmesi
InSAR yalnızca uydunun bakış doğrultusundaki hareket bileşenini ölçer — tam 3 boyutlu yer değiştirme vektörü değil. Yatay ve düşey hareketi ayrıştırmak için hem yükselen (ascending) hem alçalan (descending) geçiş verisi gerekir.
4. Faz Sarma / Açma (Wrapping / Unwrapping)
"Unwrapping" algoritmaları, komşu pikseller arasındaki fringe sayısını takip ederek mutlak yer değiştirmeyi yeniden inşa eder. Bu işlem, sinyalin uzayda sürekli (coherent) kaldığı bölgelerde güvenilirdir; sinyal koptuğunda (bkz. 5) unwrapping hataları birikebilir.
5. Decorrelation Neden Oluşur?
Faz-tabanlı InSAR, komşu pikseller arası tutarlılığa (coherence) dayanır. Bitki örtüsü değişimi, hava koşulları, dik topografya veya — depremlerde en kritik olanı — fayın hemen üzerindeki çok büyük ve dar-alanlı yer değiştirme gradyanı, bu tutarlılığı bozar (Stein & Wysession, 2009, s.269). Sonuç: fay hattı üzerinde görüntü gürültülü veya boş görünür — bu bir veri hatası değil, hareketin normal ölçüm aralığının çok üzerinde olduğunun işaretidir.
6. Offset-Tracking / Burst-Overlap Neden Gerekir?
Decorrelation nedeniyle faz kaybolan bölgeleri doldurmak için, faz yerine genlik görüntülerinin piksel-bazlı kaydırma takibi kullanılır (offset-tracking / pixel-tracking). Bu yöntem daha az hassastır (metre mertebesinde, santimetre yerine) ama yüksek-gradyanlı bölgelerde "kopmaz". Burst-overlap interferometri, Sentinel-1'in TOPS-modu görüntüleme geometrisindeki üst-üste binen alt-şerit (burst) bölgelerini kullanarak fay hattına en yakın kaymayı daha yüksek hassasiyetle çıkarır.
7. Coherence ve Hasar Göstergesi
Coherence, deprem öncesi ve sonrası radar "dokusunun" (yüzey saçılım örüntüsünün) ne kadar eşleştiğini ölçer. Doku büyük ölçüde değişmişse (binalar yıkılmış, enkaz oluşmuş, zemin bozulmuş), coherence düşer — bu, saha ekipleri ulaşmadan önce bile kullanılabilecek dolaylı, hızlı bir hasar göstergesidir (coherence-based damage proxy). InSAR'ın bu tür dolaylı kullanımlarına örnek: 2003 Bam (İran) depreminde yüzey kırığı oluşturmayan "kör" bir ters fayın varlığı ilk kez InSAR ile tespit edilmiştir (Paleoseismology, McCalpin ed., §2A.2.1.2).
8. Güçlü ve Zayıf Yönler
- ✅ Onlarca-yüzlerce km genişliğinde, önceden jeodezik istasyon kurulmasına gerek kalmadan yoğun (onlarca metre aralıklı) deformasyon haritası sağlar.
- ✅ Düşey harekete GPS'ten daha duyarlıdır.
- ❌ Sadece bakış doğrultusundaki (LOS) hareketi ölçer — tam vektör için birden fazla geçiş gerekir.
- ❌ Dik topografyada veya bitki örtüsü/hava koşulu değişiminde çalışmaz (decorrelation).
- ❌ Görüntü içi göreli değişimi verir — küresel/mutlak konum sağlamaz.
Kaynak: Stein & Wysession (2009), §4.5.2.
Şekil K1 — InSAR yorumlama akışı (özgün şema, Öncel 2026). Belirli bir uydu görüntüsü veya üçüncü taraf figürü temsil etmez; yöntemsel adımları göstermek amaçlıdır.
Comments
Post a Comment