Skip to main content

🌍 Sismoloji ve Levha Tektoniği — Ders ve Sunum Arşivi

Sismoloji ve Levha Tektoniği - Ders Programı ve Arşivi
İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa • Sismoloji ve Levha Tektoniği 🌐

🎓 Sismoloji ve Levha Tektoniği – Ders Programı ve Arşivi

📚 14 Haftalık Ders Programı · Ders Arşivi · 2025 İçeriği — 2023-2025 dönemlerine ait ders kayıtları ve haftalık materyalleri içerir

🎓 Ana Ders Kitabı: Bu dersin içeriği, MIT'in 12.510 Introduction to Seismology ve Stanford'un GP 130 Introductory Seismology derslerinin müfredatıyla uyumludur. Her iki dersin de ortak ana ders kitabı:

Stein, S., & Wysession, M. (2002). An Introduction to Seismology, Earthquakes, and Earth Structure. Blackwell Publishing. (Referans-Kitaplar/ klasöründe yerel PDF mevcut)

İleri düzey (Stanford GP130 syllabus'unda da önerilen):

  • Aki, K., & Richards, P. G. (2002). Quantitative Seismology (2nd ed.). University Science Books. ISBN: 978-1891389634
  • Dahlen, F. A., & Tromp, J. (1998). Theoretical Global Seismology. Princeton University Press. DOI: 10.1515/9780691216157
  • Ben-Menahem, A., & Singh, S. J. (1981). Seismic Waves and Sources. Springer. DOI: 10.1007/978-1-4612-5856-8
🎓 Dersin Uygulanma Biçimi

Sismoloji ve Levha Tektoniği dersi; yüz yüze, hibrit veya tamamen uzaktan eğitim modeliyle yürütülebilir. Her ders oturumu yaklaşık 45-50 dakika olarak planlanır; haftalık programdaki "(3 saat)" ifadesi, tek bir oturumun süresini değil, haftalık toplam ders yükünü belirtir.

Hibrit uygulamada öğrenci sınıfta fiziksel olarak derse katılırken, aynı anda Microsoft Teams üzerinden de derse bağlanılır — böylece ders hem yüz yüze gerçekleştirilir hem de kayıt altına alınıp daha sonra tekrar izlenebilir hale gelir.

🎥 Ders Kayıtları – YouTube Oynatma Listesi: Derslerin (yüz yüze, hibrit veya uzaktan) kayıtları, konu başlıkları zaman damgaları (timestamp) ile düzenlenmiş YouTube oynatma listesinde ("Sismoloji ve Levha Tektoniği – Yer Bilimleri İçin Temel Modül") arşivlenmektedir. Böylece kaydın tamamı izlenebileceği gibi, doğrudan ilgili konu başlığına da geçilebilir.

📚 Akıllı Sismoloji Kütüphanesi

Ders kapsamında kullanılan temel kitaplar ve referans kaynakları, Google NotebookLM ortamında bir araya getirilmiştir. Bu kaynak koleksiyonu üzerinden kitapların içeriğinde arama yapılabilir, sorular sorulabilir ve ders çalışmaları desteklenebilir.

🎓 Akıllı Sismoloji Kütüphanesi (NotebookLM) → — erişim, derse kayıtlı öğrencilerle paylaşılır; ilk açılışta erişim onayı istenebilir

🎓 Sismoloji ve Levha Tektoniği – Akıllı Ders Kütüphanesi

Bu dersin haftalık ders slaytları, Zotero kütüphanesindeki makaleler temel alınarak Google NotebookLM ortamında hazırlanmaktadır. İçerik aşamalı olarak eklenmektedir; öğrenciler her dersin slaytlarına ders sonrasında bu ortamdan erişebilir.

🎓 Sismoloji ve Levha Tektoniği – Akıllı Ders Kütüphanesi (NotebookLM) → — erişim, derse kayıtlı öğrencilerle paylaşılır; ilk açılışta erişim onayı istenebilir

🎓 Haftalık Sunum Ödevi: Her hafta için verilen örnek kaynağı veya GeoRef (İÜC girişi gerekir — yerbilimleri makale taraması için) ya da İÜC Kütüphane Kataloğu (misafir/dış üniversite katılımcıları için genel erişim) üzerinden bulacağınız o haftanın konusuyla ilgili bir makaleyi inceleyerek, uluslararası akademik sunum standartlarına uygun bir sunum hazırlayınız (8 dakika sunum + 2 dakika soru-cevap). Sunum AI destekli hazırlanabilir; ancak kaynağın doğrulanması, içeriğin doğruluğu, yorumlanması ve soru-cevap sırasındaki yanıtlar öğrencinin kendi sorumluluğundadır. Değerlendirme ölçütleri için bkz. aşağıdaki Değerlendirme ve Notlandırma bölümü.

💬 Soru, görüş ve tartışmalarınız için sayfanın yorum bölümünü kullanabilir veya Sismoloji ve Levha Tektoniği Dersi WhatsApp Grubu'na katılabilirsiniz.

📊 Değerlendirme ve Notlandırma

Ders, tek bir sınavla değil, sürekli değerlendirme + ara değerlendirme + final performansı ile ölçülür. Haftalık sunumlar geri bildirimle birlikte ilerler: haftalık kısa sunum → geri bildirim → daha iyi araştırma → dönem sonu kapsamlı sunum.

Dönem Değerlendirme Nota Katkı
Hafta 1-8Haftalık 10 dk akademik makale sunumlarıVize'nin %50'si
Hafta 9 (Ara Sınav)Ara Sınav Sunumu / Midterm ProjectVize'nin %50'si
Hafta 10-14Haftalık 10 dk akademik makale sunumlarıFinal'in %50'si
FinalKapsamlı akademik makale/araştırma sunumuFinal'in %50'si

Vize Notu = %50 × (Hafta 1-8 Sunum Ortalaması) + %50 × (Ara Sınav Sunumu)
Final Notu = %50 × (Hafta 10-14 Sunum Ortalaması) + %50 × (Final Sunumu)

10 Dakikalık Akademik Sunum Rubriği — 8 dk Sunum + 2 dk Soru-Cevap — 100 Puan

Ölçüt Puan
Bilimsel içeriğin doğruluğu25
Makalenin/araştırmanın anlaşılması20
Eleştirel değerlendirme ve yorum20
Kaynak kullanımı ve akademik atıf10
Slaytların bilimsel düzeni10
Sözlü anlatım ve zaman yönetimi10
Soru-cevap5
Toplam100

🔄 Bu değerlendirme yapısı dönem başında öğrencilere duyurulur; ölçütler ders öğrenme çıktılarıyla hizalanmıştır.

Giriş Dersi: Hafta 1 - Yerkürenin Fiziksel Özellikleri (9 Ekim 2025)

Not: Bu video 9 Ekim 2025 tarihli giriş dersidir. Eğitim amaçlı paylaşılmıştır.

Düşünce Atölyesi:
Yerkürenin hız ve yoğunluk profilleri, sismik dalga yayılımını nasıl şekillendirir? Sıcaklık ve basınç profillerini entegre ederek, derin yer modellerinde belirsizliği azaltan yaklaşımlar neler olabilir?

Örnek Kaynak:
  • Guliyev, H. H., & Javanshir, R. J. (2020). Once again on Preliminary Reference Earth Model. Earth and Space Science. DOI: 10.1029/2019EA001007
Değerlendirme Sorusu:
PREM modelinde hangi fiziksel özellik, derin depremlerin analizinde en kritik rolü oynar?
💭 Sıkça Sorulan Sorular

S: Litosferik güç (lithospheric strength) nasıl tanımlanır?

Kısaca: Litosferin gücü, kayaçların kırılmadan veya kalıcı şekilde değişmeden ne kadar yük taşıyabildiğini gösterir.

Teknik açıklama: Kayaçların gevrek kırılmaya veya sünek akmaya (creep) uğraması için gereken diferansiyel gerilmenin derinlik boyunca entegrasyonu olarak tanımlanır — yani litosferin bir bütün olarak deformasyona karşı gösterdiği toplam dirençtir.

S: Moho'daki sıcaklığın litosfer gücüne etkisi nedir?

Kısaca: Yerin derinliklerinde sıcaklık arttıkça kayaçlar zayıflar; bu yüzden Moho'daki sıcaklık, litosferin ne kadar güçlü olduğunu tahmin etmede kullanılır.

Teknik açıklama: Sıcaklık 500-700°C aralığında arttığında kayaç gücü yaklaşık 20 kat azalır; bu nedenle Moho sıcaklığı litosferik güç için iyi bir gösterge (proxy) sayılır. Marmara Denizi'nde Moho derinliği ve kabuk incelmesinin gravite verisiyle modellendiği güncel bir örnek: Kende, Henry, Bayrakci, Özeren ve Grall (2017), Journal of Geophysical Research: Solid Earth, DOI: 10.1002/2015JB012735.

Ana Video: Yerkürenin Fiziksel Özellikleri (EarthScope Consortium Science)

Not: Bu video eğitim amaçlı referans olarak paylaşılmıştır. Tüm haklar EarthScope Consortium kanalına aittir.

ℹ️ Hafta 2, Hafta 1'de işlenen yerkürenin fiziksel özellikleri konusunu 3 bölümlük bir ders kaydıyla derinlemesine sürdürür.

Ders Videosu: Hafta 2 - Yerkürenin Fiziksel Özellikleri (10 Kasım 2025 - Bölüm 1)

Not: Bu video 10 Kasım 2025 tarihli ders kaydının birinci bölümüdür. Eğitim amaçlı paylaşılmıştır.

Ders Videosu: Hafta 2 - Yerkürenin Fiziksel Özellikleri (10 Kasım 2025 - Bölüm 2)

Not: Bu video 10 Kasım 2025 tarihli ders kaydının ikinci bölümüdür. Eğitim amaçlı paylaşılmıştır.

Ders Videosu: Hafta 2 - Yerkürenin Fiziksel Özellikleri (10 Kasım 2025 - Bölüm 3)

Not: Bu video 10 Kasım 2025 tarihli ders kaydının üçüncü bölümüdür. Eğitim amaçlı paylaşılmıştır.

Düşünce Atölyesi: Yerkürenin hız ve yoğunluk profilleri, sismik dalga yayılımını nasıl şekillendirir? Sıcaklık ve basınç profillerini entegre ederek, derin yer modellerinde belirsizliği azaltan yaklaşımlar neler olabilir?

Örnek Kaynak:
Değerlendirme Sorusu: PREM modelinde hangi fiziksel özellik, derin depremlerin analizinde en kritik rolü oynar?

🎥 Ana Video: Yerkürenin Fiziksel Özellikleri

Not: Bu video eğitim amaçlı referans olarak paylaşılmıştır. Tüm haklar IRIS Earthquake Science kanalına aittir.

Düşünce Atölyesi: Levha tektoniği kuramının tarihsel gelişimi, modern sismolojik verilerle nasıl destekleniyor? Yeni teknolojilerle, levha hareketlerini açıklamada hangi yenilikçi yaklaşımlar geliştirilebilir?

Örnek Kaynak:
  • Oreskes, N., & Le Grand, H. (Eds.) (2001). Plate Tectonics: An Insider's History of the Modern Theory of the Earth (Part I: The Historical Background). Westview Press. (2018 elektronik yeniden basımı: DOI: 10.1201/9780429498282-1, CRC Press)
  • Liu, L., Cao, Z., Morgan, J. P., Li, H.-Y., Yang, F., & Xu, Y.-G. (2024). Long-lived Northern Hemisphere convergence systems driven by upper-mantle thermal inhomogeneity. Geology, 52(5), 373-378. DOI: 10.1130/G51948.1 (tam açık erişim, CC-BY — Zotero kütüphanesinde mevcut)
Değerlendirme Sorusu: Wegener’in kıta kayması hipotezi, modern levha tektoniği kuramına nasıl evrildi?
💭 Sıkça Sorulan Sorular

S: Levha hareketlerini süren kuvvetler nelerdir?

Kısaca: Levhalar; okyanus sırtlarının itmesi, dalan levhanın çekmesi ve manto hareketi gibi birkaç kuvvetin bir arada etkisiyle hareket eder.

Teknik açıklama: Ana mekanizmalar sırt itmesi (ridge push), dalma-batma çekmesi (slab pull), hendek emmesi (trench suction) ve manto konveksiyonudur. Güncel görüş, slab pull'un genellikle baskın kuvvet olduğu yönündedir, ancak levhaya özgü koşullara göre bu denge değişebilir (bkz. Lowrie, W. (2007). Fundamentals of Geophysics (2nd ed.). Cambridge University Press, s. 50-52 — Referans-Kitaplar/ klasöründe yerel PDF mevcut).

S: Kuzey Amerika levhası gerçekten duracak mı?

Kısaca: Hayır, çünkü levhaları hareket ettiren kuvvetler (manto akışı, kaldırma kuvveti) sürekli etkisini sürdürür.

Teknik açıklama: Levha altındaki manto akışı yavaşlasa bile, kaldırma kuvveti (buoyancy) ve komşu levhalerin ittirme/çekme etkileri sürdüğü için levha hareketi tamamen durmaz; sadece göreli hız ve yön zamanla değişebilir.

🎥 Ana Video: Levha Tektoniği Kuramı

Not: Bu video eğitim amaçlı referans olarak paylaşılmıştır. Tüm haklar IRIS Earthquake Science kanalına aittir.

🌍 Plaka Tektoniği Devrimi: Bilim ve Tarih Perspektifi

Plaka tektoniği devrimi, çoğu zaman 1960’larda başladığı anlatılır. Oysa araştırmalar, bu devrimin 1938’de teorik olarak tamamlandığını, ancak II. Dünya Savaşı ve askeri gizlilik nedeniyle 30 yıl geciktiğini ortaya koyuyor. Bu süreç, bilimsel keşiflerin yalnızca laboratuvarda değil, tarih, siyaset ve toplumsal koşullar tarafından da şekillendiğini gösteriyor.

📌 Kısa Özet Video (8 dk 47 sn) – Ali Osman Öncel tarafından hazırlanmıştır

Bu kısa özet video Ali Osman Öncel tarafından hazırlanmıştır.

📌 Detaylı Tam Video (Uzun form)

Bu uzun form video plaka tektoniği, deprem oluşum mekanizmaları ve jeoloji tarihine dair farkındalık geliştirmek için önemli bir referanstır.

Düşünce Atölyesi: Farklı levha sınır tiplerinde sismik aktivite nasıl değişir? Transform sınırların deprem mekanizmalarını modellemede hangi yenilikçi yaklaşımlar kullanılabilir?

Örnek Kaynak:
  • Acocella, V., & Trippanera, D. (2016). How diking affects the tectonomagmatic evolution of slow spreading plate boundaries: Overview and model. Geosphere, 12(3), 867-883. DOI: 10.1130/GES01271.1.
  • The MELT Seismic Team [Forsyth, D. W., et al.] (1998). Imaging the deep seismic structure beneath a mid-ocean ridge: The MELT experiment. Science, 280(5367), 1215-1218. DOI: 10.1126/science.280.5367.1215 (GEOP 503, KFUPM ders arşivinden)
Değerlendirme Sorusu: Iraksak ve yakınsak sınırlar arasındaki temel farklar nelerdir?
💭 Sıkça Sorulan Sorular

S: Okyanusal litosferde sismik aktivite neden yaklaşık 15 km derinlikle sınırlı?

Kısaca: Bu derinlikten sonra kayaçlar kırılmak yerine yavaşça şekil değiştirmeye başlar, bu yüzden deprem üretmezler.

Teknik açıklama: Bu derinlikten sonra sıcaklık artışıyla birlikte yarı-gevrek/yarı-sünek, gerinim hızına bağlı plastik akma baskın hale gelir; sürtünmeye dayalı gevrek kırılma artık belirleyici mekanizma olmaktan çıkar.

S: Okyanuslar ve kıtalar için elastik kalınlık (Te) aralığı nedir?

Kısaca: Okyanus tabanı ince ve tek parça gibi davranırken, kıtalar daha kalın ve katmanlı olduğu için yükü farklı taşır.

Teknik açıklama: Okyanusal litosferde Te genellikle 2-50 km arasında değişirken, kıtasal litosferde 80 km ve üzerine çıkabilir — bu fark, kıtasal kabuğun daha kalın ve katmanlı (kısmen sünek ara katmanlar içeren) yapısından kaynaklanır (bkz. Fowler, C. M. R. (2005). The Solid Earth: An Introduction to Global Geophysics (2nd ed.). Cambridge University Press, s. 235-237 — Referans-Kitaplar/ klasöründe yerel PDF mevcut).

S: Arabistan platformunun eğilmesi (tilting) neyle açıklanıyor?

Kısaca: Yüzeydeki bu eğilme, yerin çok daha derinlerindeki manto akıntılarının bölgeyi yukarı doğru itmesinden kaynaklanıyor.

Teknik açıklama: Bölgesel eğilme, sadece yerel rift-kenarı yükselimiyle değil; mantodaki büyük ölçekli viskoz akışın ürettiği dinamik topografyayla (dynamic topography) açıklanıyor — yoğunluk alanları sismik tomografiden çıkarılıp akış modellemesine girdi olarak kullanılıyor.

🎥 Ana Video: Levha Sınırları

Not: Video ID eksik, lütfen doğru YouTube video ID’si ile değiştirin.

Düşünce Atölyesi: Euler kutup modeli, levha hareketlerini açıklamada nasıl kullanılır? Hız vektörlerini daha hassas hale getirmek için hangi teknolojiler geliştirilebilir?

Örnek Kaynak:
  • Kogan, M. G., & Steblov, G. M. (2008). Current global plate kinematics from GPS (1995-2007) with the plate-consistent reference frame. Journal of Geophysical Research: Solid Earth, 113, B04416. DOI: 10.1029/2007JB005353 · Tam metin (Wiley).
  • McClusky, S., Reilinger, R., Mahmoud, S., Ben Sari, D., & Tealeb, A. (2003). GPS constraints on Africa (Nubia) and Arabia plate motions. Geophysical Journal International, 155(1), 126-138. DOI: 10.1046/j.1365-246X.2003.02023.x (GEOP 503, KFUPM ders arşivinden)
Değerlendirme Sorusu: Euler kutup modeli nedir ve levha kinematiğinde nasıl kullanılır?

🎥 Ana Video: Levha Kinematiği

Not: Video ID eksik, lütfen doğru YouTube video ID’si ile değiştirin.

Düşünce Atölyesi: Farklı fay türleri deprem mekanizmalarını nasıl etkiler? Fay düzlemlerinin analizinde yeni yöntemler neler olabilir?

Örnek Kaynak:
  • Scholz, C. H. (2019). The mechanics of earthquakes and faulting. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781316681473 (Referans-Kitaplar/ klasöründe yerel PDF mevcut)
  • Wesnousky, S. G. (2006). Predicting the endpoints of earthquake ruptures. Nature, 444, 358-360. DOI: 10.1038/nature05275 (Zotero kütüphanesinde mevcut)
  • Akyüz, H. S., Hartleb, R., Barka, A., Altunel, E., Sunal, G., Meyer, B., & Armijo, R. (2002). Surface rupture and slip distribution of the 12 November 1999 Düzce earthquake (M 7.1), North Anatolian Fault, Bolu, Turkey. Bulletin of the Seismological Society of America, 92(1), 61-66. DOI: 10.1785/0120000840 (Zotero kütüphanesinde mevcut)
Değerlendirme Sorusu: Normal, ters ve doğrultu atımlı faylar arasındaki farklar nelerdir?

🎥 Ana Video: Fay Mekaniği

Not: Video ID eksik, lütfen doğru YouTube video ID’si ile değiştirin.

Düşünce Atölyesi: Moment tensörü, deprem kaynak mekanizmalarını nasıl açıklar? Enerji salınımı modellemesinde yeni yaklaşımlar neler olabilir?

Örnek Kaynak:
  • Shearer, P. M. (2009). Introduction to seismology (2nd ed.). Cambridge University Press. DOI: 10.1017/CBO9780511841552 (Referans-Kitaplar/ klasöründe yerel PDF mevcut)
  • Uchida, N., Kalafat, D., Pınar, A., & Yamamoto, Y. (2019). Repeating earthquakes and interplate coupling along the western part of the North Anatolian Fault. Tectonophysics, 769, 228185. DOI: 10.1016/j.tecto.2019.228185 (Zotero kütüphanesinde mevcut)
Değerlendirme Sorusu: Deprem moment tensörünün temel bileşenleri nelerdir?
💭 Sıkça Sorulan Sorular

S: Kesme gerilmesi sürtünme direncini aştığında ne olur?

Kısaca: Fayın iki tarafı aniden birbirine göre kayar ve bu ani hareket bir deprem olarak hissedilir.

Teknik açıklama: Fayın iki tarafındaki kayaçlar aniden birbirine göre kayar ve biriken elastik enerji sismik dalgalar biçiminde salınır — bu, bir depremin kaynağındaki temel fiziksel mekanizmadır.

S: Küçük gerilme değişiklikleri (Coulomb stres transferi) nasıl büyük etkiler yaratabilir?

Kısaca: Büyük bir deprem, çevresindeki faylardaki gerilimi biraz değiştirebilir; bu küçük değişim bile bazı fayları kırılmaya bir adım daha yaklaştırabilir.

Teknik açıklama: Bir depremin ürettiği görece küçük statik stres değişimi bile komşu bir fayı kırılmaya yaklaştırabilir; sismisite "gölge bölgelerinde" (stres düştüğü yerlerde) hiçbir zaman tamamen susmaz, "tetikleme bölgelerinde" (stres arttığı yerlerde) de hiçbir zaman tamamen tetiklenmez — etki, olasılıksal bir artış/azalıştır, kesin bir açma/kapama anahtarı değildir. Türkiye'den güncel bir uygulama: Alkan, Öztürk ve Akkaya (2023), Doğu Türkiye'deki Yedisu Sismik Boşluğu'nda Coulomb stres değişimlerini b-değeri ve S-dalga hızı verileriyle birlikte inceleyerek sismik tehlikeyi değerlendirdi (Pure and Applied Geophysics, DOI: 10.1007/s00024-023-03342-7).

🎥 Ana Video: Deprem Kaynak Fiziği

Not: Video ID eksik, lütfen doğru YouTube video ID’si ile değiştirin.

📝 Midterm Presentation Draft Project

📅 Sınav/Sunum Tarihi: 26 Kasım 2025 (Çarşamba)
Saat: 14:00 – 16:00
📍 Yer: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa

⚠️ Bu tarihten sonraki her bir gün gecikme için %10 puan kırılacaktır.

🔗 Ayrıntılar için: Midterm Project Sayfası

ℹ️ Bu proje/sunum, Vize Notu'nun %50'sini oluşturur (diğer %50: Hafta 1-8 haftalık sunum ortalaması) — bkz. Değerlendirme ve Notlandırma bölümü.

Düşünce Atölyesi: Sismik dalga türleri, yer kabuğu analizinde nasıl kullanılır? Yeni dalga modelleme teknikleri neler olabilir?

Örnek Kaynak:
  • Chapman, C. (2004). Fundamentals of seismic wave propagation. Cambridge University Press. DOI: 10.1017/CBO9780511616877 (Referans-Kitaplar/ klasöründe yerel PDF mevcut)
  • Thompson, E. M., Wald, D. J., & Worden, C. B. (2014). A VS30 map for California with geologic and topographic constraints. Bulletin of the Seismological Society of America, 104(5), 2313-2321. DOI: 10.1785/0120130312 (Zotero kütüphanesinde mevcut)
  • Field, E. H. (2000). Accounting for site effects in probabilistic seismic hazard analyses of Southern California: Overview of the SCEC Phase III report. Bulletin of the Seismological Society of America, 90(6B), S1-S31. DOI: 10.1785/0120000512 (Zotero kütüphanesinde mevcut)
Değerlendirme Sorusu: P ve S dalgaları arasındaki temel farklar nelerdir?
💭 Sıkça Sorulan Sorular

S: Thomson-Haskell matris yöntemi nedir?

Kısaca: Bu yöntem, yerin farklı katmanlarından geçen sismik dalgaların nasıl davranacağını matematiksel olarak hesaplamamızı sağlar.

Teknik açıklama: Yatay tabakalı bir ortamda, herhangi bir geliş açısıyla gelen düzlem dalgalara, çok sayıda tabakanın verdiği tepkiyi (yansıma/iletim) matris çarpımıyla hesaplayan klasik bir yöntemdir; tabakalı kabuk modellerinde sentetik sismogram üretiminin temelini oluşturur. Güncel bir uygulama: Schiffer, Eken, Rondenay ve Taymaz (2019), Kuzey Anadolu Fayı'nın merkez kesiminde P-alıcı fonksiyonları ve P-dalga polarizasyonlarının birleşik ters çözümüyle kabuk deformasyonunu görüntüledi (Geophysical Journal International, DOI: 10.1093/gji/ggz040).

S: Arabistan Platformu'nun kabuk modelinde temel sonuçlar nelerdir?

Kısaca: Bölgenin yer kabuğu tek parça değil, birbirinden farklı özelliklere sahip birkaç katmandan oluşuyor.

Teknik açıklama: Model, Arabistan kabuğunun kalınlıkları sırasıyla 3 km, 10 km, 8 km, 15 km ve 10 km olan 5 ayrı katmandan oluştuğunu ve her katmanın kendine özgü bir P-dalga hızıyla tanımlandığını gösteriyor — bu tabakalı yapı, bölgesel deprem konumlandırma ve sismik tehlike hesaplarının temel girdisidir.

🎥 Ana Video: Sismik Dalgalar

Not: Video ID eksik, lütfen doğru YouTube video ID’si ile değiştirin.

Ara sınav haftası: İlk 8 haftanın konularını kapsayan değerlendirme.

Değerlendirme: Vize notu, Hafta 1-8 haftalık sunum ortalaması (%50) ile Ara Sınav Sunumu/Projesi'nin (%50) birleşiminden oluşur — ayrıntılar için bkz. aşağıdaki Değerlendirme ve Notlandırma bölümü.

ℹ️ Hafta 9, takvimdeki ara sınav haftasıdır; proje/sunum ayrıntıları için bkz. aşağıdaki Ara Sınav: Midterm Project bölümü.

Düşünce Atölyesi: Küresel sismisite örüntüleri, fay zonlarının dağılımını nasıl yansıtır? Yeni veri analiz yöntemleri bu örüntüleri nasıl aydınlatabilir?

Örnek Kaynak:
  • Bergman, E., Benz, H., Engdahl, E. R., Ghods, A., & Karasözen, E. (2023). Global catalog of calibrated earthquake locations. International Seismological Centre. DOI: 10.31905/MFDY4QHD · Veri seti (ücretsiz, doğrudan indirme).
  • Chen, C.-C., Wang, W.-C., Chang, Y.-F., Wu, Y.-M., & Lee, Y.-H. (2006). A correlation between the b-value and the fractal dimension from the aftershock sequence of the 1999 Chi-Chi, Taiwan, earthquake. Geophysical Journal International, 167(3), 1215-1219. DOI: 10.1111/j.1365-246X.2006.03230.x (Zotero kütüphanesinde mevcut)
  • Ross, Z. E., Trugman, D. T., Hauksson, E., & Shearer, P. M. (2019). Searching for hidden earthquakes in Southern California. Science, 364(6442), 767-771. DOI: 10.1126/science.aaw6888 (Zotero kütüphanesinde mevcut)
Değerlendirme Sorusu: Küresel sismisite örüntüleri, hangi tektonik süreçlerle ilişkilidir?

🎥 Ana Video: Küresel Sismisite

Not: Video ID eksik, lütfen doğru YouTube video ID’si ile değiştirin.

Düşünce Atölyesi: Büyük levha sınırlarının sismotektoniği, deprem riskini nasıl etkiler? Yeni modelleme teknikleri bu riskleri nasıl azaltabilir?

Örnek Kaynak:
  • Byrne, D. E., Sykes, L. R., & Davis, D. M. (1992). Great thrust earthquakes and aseismic slip along the plate boundary of the Makran Subduction Zone. Journal of Geophysical Research: Solid Earth, 97(B1), 449-478. DOI: 10.1029/91JB02165 · Tam metin (ücretsiz PDF).
  • Hartleb, R. D., Dolan, J. F., Kozacı, Ö., Akyüz, H. S., & Seitz, G. G. (2006). A 2500-yr-long paleoseismologic record of large, infrequent earthquakes on the North Anatolian fault at Çukurçimen, Turkey. Geological Society of America Bulletin, 118(7-8), 823-840. DOI: 10.1130/B25838.1 (Zotero kütüphanesinde mevcut)
Değerlendirme Sorusu: Büyük levha sınırlarında hangi sismotektonik özellikler deprem sıklığını etkiler?

🎥 Ana Video: Sismotektonik

Not: Video ID eksik, lütfen doğru YouTube video ID’si ile değiştirin.

Düşünce Atölyesi: Büyük depremlerin küresel etkileri nelerdir? Vaka analizlerinden hangi dersler çıkarılabilir?

Örnek Kaynak:
  • Yagi, Y., & Fukahata, Y. (2011). Rupture process of the 2011 Tohoku-oki earthquake and absolute elastic strain release. Geophysical Research Letters, 38, L19307. DOI: 10.1029/2011GL048701 · Tam metin (Wiley).
  • Kondo, H., Awata, Y., Emre, Ö., Doğan, A., Özalp, S., Tokay, F., Yıldırım, C., Yoshioka, T., & Okumura, K. (2005). Slip distribution, fault geometry, and fault segmentation of the 1944 Bolu-Gerede earthquake rupture, North Anatolian Fault, Turkey. Bulletin of the Seismological Society of America, 95(4), 1234-1249. DOI: 10.1785/0120040194 (Zotero kütüphanesinde mevcut)
Değerlendirme Sorusu: 2011 Tohoku depremi hangi sismotektonik özellikleri göstermiştir?

🎥 Ana Video: Büyük Depremler

Not: Video ID eksik, lütfen doğru YouTube video ID’si ile değiştirin.

Düşünce Atölyesi: Kuzey Anadolu Fayı’nın sismotektonik özellikleri nelerdir? Türkiye’de deprem riskini azaltmak için hangi stratejiler geliştirilebilir?

Örnek Kaynak:
  • Barka, A. (1996). Slip distribution along the North Anatolian fault associated with the large earthquakes of the period 1939 to 1967. Bulletin of the Seismological Society of America, 86(5), 1238-1254. DOI: 10.1785/BSSA0860051238.
  • Kılıç, T., Kartal, R. F., Kadiroğlu, F. T., Bohnhoff, M., Nurlu, M., Acarel, D., Martínez Garzón, P., Dresen, G., Özsaraç, V., & Malin, P. E. (2020). Geophysical Borehole Observatory at the North Anatolian Fault in the Eastern Sea of Marmara (GONAF): initial results. Journal of Seismology, 24, 375-395. DOI: 10.1007/s10950-020-09907-6 (Marmara'ya özel, Zotero kütüphanesinde mevcut)
  • Güvercin, S. E., Karabulut, H., Konca, A. Ö., Doğan, U., & Ergintav, S. (2022). Active seismotectonics of the East Anatolian Fault. Geophysical Journal International, 230(1), 50-69. DOI: 10.1093/gji/ggac045 (Zotero kütüphanesinde mevcut)
Değerlendirme Sorusu: Kuzey Anadolu Fayı’nın deprem potansiyeli nasıl değerlendirilir?

🎥 Ana Video: Türkiye’nin Sismotektoniği

Not: Video ID eksik, lütfen doğru YouTube video ID’si ile değiştirin.

Düşünce Atölyesi: Deprem tehlikesi modellemesinde hangi parametreler kritik öneme sahiptir? Risk modellemesini iyileştirmek için yeni yöntemler neler olabilir?

Örnek Kaynak:
  • Budnitz, R. J., Apostolakis, G., Boore, D. M., Cluff, L. S., Coppersmith, K. J., Cornell, C. A., & Morris, P. A. (1997). Recommendations for probabilistic seismic hazard analysis: Guidance on uncertainty and use of experts. NUREG/CR-6372, U.S. Nuclear Regulatory Commission / Lawrence Livermore National Laboratory. DOI: 10.2172/479072 · Rapor (OSTI) · Tam metin (ResearchGate, taranmış).
  • Atakan, K., Ojeda, A., Meghraoui, M., Barka, A. A., Erdik, M., & Bodare, A. (2002). Seismic hazard in Istanbul following the 17 August 1999 İzmit and 12 November 1999 Düzce earthquakes. Bulletin of the Seismological Society of America, 92(1), 466-482. DOI: 10.1785/0120000828 (İstanbul'a özel, Zotero kütüphanesinde mevcut)
  • Bradley, B. A., Bora, S. S., Lee, R. L., Manea, E. F., Gerstenberger, M. C., Stafford, P. J., Atkinson, G. M., Weatherill, G., Hutchinson, J., de la Torre, C. A., Hulsey, A. M., & Kaiser, A. E. (2023). The ground-motion characterization model for the 2022 New Zealand National Seismic Hazard Model. Bulletin of the Seismological Society of America, 114, 329-349. DOI: 10.1785/0120230170 (Zotero kütüphanesinde mevcut)
  • Pappin, J. W., Jiang, H., Koo, R. C. H., Yu, Y. B., Kwan, J. S. H., So, M. M. L., Shiu, Y. K., Ho, K. K. S., & Pun, W. K. (2015). An updated seismic hazard analysis of the Hong Kong region. HKIE Transactions, 22(3), 153-178. DOI: 10.1080/1023697X.2015.1061707 (orta/düşük sismisiteli bölge karşılaştırması — bu dönemki Hong Kong bitirme projesiyle bağlantılı)
  • Megawati, K. (2007). Hybrid simulations of ground motions from local earthquakes affecting Hong Kong. Bulletin of the Seismological Society of America, 97(4), 1293-1307. DOI: 10.1785/0120060129 (Pappin'i tamamlayan yer hareketi simülasyonu yaklaşımı — Zotero kütüphanesinde mevcut)
Değerlendirme Sorusu: Deprem tehlikesi ve risk modellemesi arasındaki farklar nelerdir?

🎥 Ana Video: Deprem Risk Modelleme

Not: Video ID eksik, lütfen doğru YouTube video ID’si ile değiştirin.

Comments

Popular posts from this blog